Tâm Lý Học NTD
Âm nhạc có khả năng kích thích trí nhớ, gợi lên cảm xúc thúc đẩy hành vi mua sắm một cách tự nhiên
Khi âm nhạc phù hợp được lồng ghép vào chiến dịch truyền thông hay không gian bán lẻ, nó không chỉ tạo ấn tượng mà còn «khắc sâu» thương hiệu vào tâm trí người tiêu dùng. Âm nhạc có khả năng kích thích trí nhớ, gợi lên cảm xúc thúc đẩy hành vi mua sắm một cách tự nhiên.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tâm trạng tích cực từ âm nhạc giúp người nghe cảm thấy thoải mái, gắn kết hơn với thương hiệu, từ đó gia tăng khả năng mua hàng. Ví dụ, trong quảng cáo của Shopee, giai điệu lặp “cùng Shopee pi pi pi” đã giúp người xem dễ dàng nhận diện và ghi nhớ thương hiệu chỉ sau vài giây. Hay TVC của Điện Máy Xanh với giai điệu bắt tai và vũ điệu đáng yêu đã lan tỏa mạnh, khiến khán giả vô thức ngân nga rồi liên tưởng ngay đến thương hiệu.
Âm nhạc cũng tác động đến nhận thức và quyết định mua hàng thông qua yếu tố cảm xúc. Nghiên cứu của Dogaru và cộng sự (2024) cho thấy khi nền nhạc quảng cáo có sắc thái cảm xúc khác nhau, nó ảnh hưởng đồng thời đến khả năng ghi nhớ thương hiệu và ý định mua hàng: nhạc nền vui giúp tăng ý định mua, trong khi nhạc nền buồn lại tăng khả năng nhận diện thương hiệu. Tức là âm nhạc vui nhộn thúc đẩy người xem muốn mua ngay, còn nhạc trữ tình sâu lắng có thể khiến họ nhớ lâu hơn nội dung quảng cáo. Đây là cơ sở khoa học để xây dựng kịch bản âm nhạc: thương hiệu có thể chọn giai điệu phù hợp với mục tiêu (tăng doanh thu hay gia tăng nhận diện) mà mình hướng đến.
Chiến thuật âm nhạc trong quảng cáo và tiếp thị âm thanh
-
Giai điệu bắt tai – câu móc (hook): Nhiều thương hiệu sáng tác hoặc chọn những đoạn nhạc dễ nhớ, lặp đi lặp lại trong TVC/audio ads. Ví dụ, quảng cáo Mirinda Soda Kem lặp liên tục câu “Mirinda Soda Kem” kèm với nhạc nền tăng dần từ thấp đến cao, khiến người nghe cảm nhận được vị “xoắn lưỡi” của sản phẩm. Việc sử dụng câu hát dễ nhớ (ví dụ “Bò tươi vui, sữa tươi ngon 100%” trong quảng cáo Vinamilk kết hợp bài “Sài Gòn đẹp lắm”, hay câu “cùng Shopee pi pi pi”) giúp khán giả liên tưởng ngay đến thương hiệu chỉ sau vài giây, từ đó ghi nhớ thông điệp lâu dài.
-
Âm sắc và tiết tấu theo thông điệp: Âm nhạc cần ăn khớp với tinh thần của sản phẩm và thông điệp quảng cáo. Nếu muốn truyền tải cảm giác trẻ trung, năng động (như đồ uống giải khát, dịch vụ giao hàng nhanh), quảng cáo thường chọn giai điệu sôi nổi, vui tươi. Ngược lại, với thông điệp sang trọng, hoài niệm (như xe hơi, du lịch cao cấp), nhạc nền du dương, nhẹ nhàng được ưa chuộng. Chẳng hạn, trong chiến dịch Trà TEA+ Ô long chanh, thương hiệu đã phát triển đoạn quảng cáo 15 giây trên nền giai điệu tươi mát, phù hợp với thông điệp “thanh mát nhẹ tênh”. Kết quả là chiến dịch audio-only này đã tăng thêm 6 điểm chỉ số niềm tin thương hiệu, lượt tiếp cận gấp 2,2 lần so với KPI và đẩy doanh số vượt 226% kế hoạch.
-
Hiệu ứng hoà hợp âm nhạc-kiểu hình ảnh: Âm thanh cần kết hợp hài hòa với hình ảnh và nội dung quảng cáo để tạo ấn tượng mạnh. Quảng cáo điện máy xanh là ví dụ điển hình, khi nhạc nền vui nhộn và điệu nhảy ngộ nghĩnh được lồng ghép khéo léo, khiến quảng cáo lan truyền mạnh trên mạng xã hội và dù người xem chưa thấy logo vẫn có thể ngân nga giai điệu mà nhớ đến thương hiệu. Các thương hiệu còn có thể hợp tác với nghệ sĩ để sáng tác bài hát quảng cáo riêng (Brand Song), tạo dấu ấn độc nhất. Ví dụ, Nam Ngư đã cho đặt lời mới cho bài “Bánh mì không?” vào TVC nước mắm của mình, tạo cảm giác vừa thân quen vừa mới lạ, dễ chiếm cảm tình khách hàng.
-
Âm thanh môi trường (Contextual audio): Trong thời đại số, quảng cáo âm thanh có thể xuất hiện trong ứng dụng nghe nhạc hoặc radio trực tuyến. Bằng cách phân tích dữ liệu nghe nhạc, thương hiệu có thể phát quảng cáo phù hợp với bối cảnh và tâm trạng người nghe (tức audio targeting). Adtima cho biết người Việt trung bình nghe nhạc tới 16 giờ mỗi tuần khi làm việc, học tập, mua sắm, ăn uống…. Do đó, nếu quảng cáo âm thanh “trúng” khi người nghe đang cần (ví dụ quảng cáo giao đồ ăn vang lên khi người nghe kết thúc ngày dài, cảm thấy mệt mỏi và chưa muốn nấu ăn), thương hiệu sẽ được ghi nhớ tích cực hơn. Chiến dịch Trà TEA+ phối hợp với Zing MP3 là ví dụ thành công: họ đặt quảng cáo audio xuất hiện trong “Summer Playlist” phù hợp với mùa hè, và media tích hợp (VAK) đã giúp chiến dịch tăng tín nhiệm thương hiệu và doanh số đáng kể.
Chiến thuật âm nhạc trong không gian bán lẻ (cửa hàng, siêu thị)
-
Nhịp độ (tempo) và thời gian phát: Nghiên cứu kinh điển của Milliman (1982) chỉ rõ nhịp độ chậm của nhạc nền khiến khách hàng di chuyển chậm hơn, ở lại lâu hơn và mua nhiều hơn. Cụ thể, thử nghiệm trong siêu thị cho thấy phát nhạc có tiết tấu chậm làm tăng doanh số trung bình lên 16.740 USD/ngày, so với 12.112 USD/ngày khi phát nhạc nhanh (tăng ~38%). Điều này logic vì khi nghe nhạc du dương, khách hàng thả lỏng, dành nhiều thời gian xem hàng; ngược lại, nhạc nhanh thúc đẩy họ đi nhanh hơn, thích hợp cho nhà hàng hoặc thời điểm chuẩn bị đóng cửa để “bật” nhạc nhanh và khuyến khích khách ra về đúng giờ.
-
Âm lượng và hiệu ứng âm thanh phụ trợ: Mức âm lượng vừa phải đảm bảo khách hàng cảm thấy thoải mái mà không bị quá ồn. Một số nghiên cứu (Herrington & Capella 1996) cho thấy âm lượng không ảnh hưởng nhiều đến thời gian mua sắm, nhưng âm lượng quá lớn dễ gây khó chịu, đẩy khách ra khỏi cửa hàng. Ngoài ra, chủ cửa hàng có thể kết hợp thêm “hiệu ứng âm thanh” đặc trưng (như tiếng chim hót nhẹ trong shop hoa, tiếng nốt nhạc bất ngờ khi mở cửa) để tạo sự khác biệt nhận diện. Tuy nhiên, điểm quan trọng nhất là playlist phải đồng nhất với phong cách thương hiệu: nhạc nền trong quán cà phê trẻ trung khác với shop thời trang cao cấp hay spa thư giãn.
-
Thể loại và phù hợp văn hoá: Lựa chọn thể loại nhạc cần căn cứ vào sở thích khách hàng mục tiêu và loại hình kinh doanh. Nghiên cứu cho thấy phát nhạc cổ điển trong cửa hàng rượu vang làm tăng doanh số cao cấp hơn so với nhạc trẻ hiện hành. Các nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng chơi nhạc quê hương (pháp, đức…) có thể đẩy mạnh sản phẩm tương ứng (nhạc Pháp tăng tiêu thụ rượu vang Pháp, nhạc Đức thúc đẩy bán rượu vang Đức). Tương tự, tại Việt Nam, các thương hiệu lớn thường thuê chuyên gia âm nhạc để tạo playlist riêng (được gọi là “soundtrack của cửa hàng”) sao cho phản ánh đúng màu sắc thương hiệu và phù hợp với thị hiếu địa phương. Việc thường xuyên cập nhật và thay đổi bài hát cũng giúp tránh gây nhàm chán cho khách hàng thường xuyên đến cửa hàng.
-
Hiệu ứng khác của nhạc nền: Bên cạnh nhịp độ và thể loại, việc chơi nhạc tại cửa hàng còn mang lại nhiều lợi ích khác: khảo sát tại Anh cho thấy 79% khách nói rằng họ thích nghe nhạc khi mua sắm, 78% cảm thấy thiện cảm hơn với thương hiệu và 62% sẵn sàng ở lại lâu hơn nếu nhạc hợp gu. Một thống kê ở Mỹ cũng cho biết 83% khách Mỹ thích có nhạc nền khi mua sắm, và gần 1/3 sẽ ở lại lâu hơn chỉ để nghe nhạc mình thích. Nhiều nghiên cứu khác thì kết luận rằng tổng thể, âm nhạc đúng đắn giúp tăng doanh số: 41% người mua được khảo sát nói rằng nhạc nền phù hợp khiến họ ở lại lâu hơn cửa hàng, và phần lớn các thí nghiệm (tại siêu thị, cửa hàng hoa, quán bar, phòng gym…) đều cho kết quả khách hàng chi tiêu nhiều hơn khi có âm nhạc hay so với lúc không
-
Ví dụ thực tiễn: Ứng dụng thực tế của chiến thuật âm nhạc trong bán lẻ đã ghi nhận nhiều thành công. Ví dụ, nhiều chuỗi cà phê, siêu thị tại Việt Nam đang dùng dịch vụ phát nhạc chuyên nghiệp (như Sky Soundtrack) để điều chỉnh playlist theo chủ đề và giờ giấc. Khi cửa hàng chuẩn bị đóng cửa, họ bật nhạc nhanh để khách thanh toán nhanh, còn thời điểm đông khách lại chơi nhạc du dương để khách thư thả hơn. Các nhà bán lẻ lớn đều đầu tư hệ thống phát nhạc có thể đo lường tương tác: ví dụ Sky Soundtrack cho phép thống kê bài nào được phát nhiều, khách nghe lâu bao lâu, để tối ưu playlist và đánh giá hiệu quả âm nhạc với doanh thu. Trên phạm vi rộng hơn, một khảo sát của VisionCritical (Anh) với 2.000 người tiêu dùng cho thấy 72% cho rằng nhạc nền làm cửa hàng thu hút hơn, còn khảo sát của PPL (Anh) cho thấy 62% người mua có thể ở lại lâu hơn nếu nhạc họ thích được bật. Những con số này là cơ sở dữ liệu đáng tin cậy để nhà bán lẻ quyết tâm xây dựng chiến lược âm thanh khoa học.
Âm nhạc là công cụ xúc tác cảm xúc mạnh mẽ trong marketing, giúp thương hiệu kết nối với khách hàng và tác động tới quyết định chi tiêu của họ. Việc thiết kế “kịch bản âm nhạc” khoa học bao gồm lựa chọn tiết tấu, thể loại, lời bài phù hợp với thông điệp và môi trường tiếp xúc (quảng cáo truyền thông hay không gian cửa hàng) sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả tiếp thị. Các trường hợp thực tiễn thành công đã chỉ ra rằng khi vận dụng tốt các chiến thuật này (như câu nhạc bắt tai trong TVC, playlist in-store được biên tập chuyên nghiệp, hoặc quảng cáo audio được cá nhân hóa), doanh thu và độ nhận diện thương hiệu đều tăng đáng kể. Do đó, từ khía cạnh kinh doanh và tâm lý học, âm nhạc xứng đáng được coi là một mũi nhọn chiến lược để “kích cầu” mua sắm và tăng khả năng chi tiêu của người tiêu dùng.
Ver2Solution Research
Tâm Lý Học NTD
Hãng bay có hàng nghìn khách mới vì 1 câu chuyện cảm động
Khi cứu nguy cho nam hành khách không đủ tiền mua vé về thăm mẹ ốm, đội ngũ của hãng hàng không này đã bất ngờ ghi điểm tuyệt đối trong mắt công chúng kéo về hàng nghìn khách mới.
Theo thông tin từ Sun PhuQuoc Airways, vào lúc 6 giờ sáng, một người đàn ông đang làm công trình tại Phú Quốc nhận được điện thoại báo tin mẹ ở Cà Mau bệnh nặng. Anh lập tức bỏ dở công việc, chạy xe máy ra bến tàu nhưng được thông báo tàu ngừng chạy trong ngày. Không còn lựa chọn nào khác, anh quay đầu chạy thẳng ra sân bay.
Tại quầy vé của một hãng hàng không khác, anh được báo giá 1,9 triệu đồng, vượt quá số tiền 1,03 triệu đồng anh đang có trong ví. Anh chuyển sang quầy Sun PhuQuoc Airways, nơi có hai chuyến bay trong ngày với hai mức giá khác nhau. Chuyến sớm đủ để anh kịp về với mẹ thì không đủ tiền mua vé; chuyến muộn hơn thì số tiền còn lại sau khi mua vé không đủ để bắt xe từ TP.HCM về Cà Mau. Người đàn ông đứng lặng ở quầy vé, loay hoay tìm cách xoay xở.
Đúng lúc đó, Phó Giám đốc Công ty Dịch vụ Mặt đất sân bay Phú Quốc, đi ngang qua và nhận thấy vẻ lúng túng của anh. Sau khi hỏi thăm, chị quyết định tài trợ toàn bộ vé máy bay và hướng dẫn anh đi gửi xe máy trước khi quay lại nhận vé. Khi người đàn ông mang theo hai chai nước mắm Phú Quốc định biếu ba mẹ, chị cũng nhắc nhân viên đóng gói ký gửi cẩn thận để tránh vỡ trong quá trình vận chuyển.
Ảnh: Sun PhuQuoc Airways
Ngoài tấm vé, chị còn gửi thêm cho anh một túi bánh, một hộp mì tôm và mua thêm một bát phở trước khi anh lên máy bay. Câu chuyện không dừng lại ở đó: một Phó phòng Điều hành Khai thác của hãng, sau khi biết hoàn cảnh của hành khách, cũng nhờ đồng nghiệp tại quầy chuyển khoản 1 triệu đồng kèm lời nhắn ngắn gọn, với mong muốn hỗ trợ anh trên chặng đường về chăm mẹ.
Ảnh: Sun PhuQuoc Airways
Phần bình luận dưới bài đăng nhanh chóng nhận được nhiều phản hồi tích cực. Không ít người dùng mạng xã hội cho biết câu chuyện khiến họ xúc động và chia sẻ rằng sẽ ưu tiên lựa chọn Sun PhuQuoc Airways cho những chuyến bay sắp tới.
“Trời ơi cảm động quá, từ giờ em sẽ chọn Sun PhuQuoc”.
“Em cũng ưu tiên chọn Sun PhuQuoc vì thấy các bạn làm đúng với tinh thần người Việt nhất, ấm áp như người nhà”.
Bên cạnh những lời nhắn ngắn gọn như “Yêu lắm Sun PhuQuoc”, nhiều hành khách còn chia sẻ hình ảnh suất ăn trên chuyến bay và kể lại những lần được nhân viên hãng hỗ trợ trong các tình huống phát sinh.
Một hành khách cho biết chị gái từng bỏ quên điện thoại tại sân bay và chỉ phát hiện khi đã lên máy bay. Nhờ sự hỗ trợ của tiếp viên cùng bộ phận mặt đất, chiếc điện thoại sau đó được tìm lại và thậm chí được gửi ra tận Hà Nội cho gia đình vào ngày hôm sau. “Thật sự rất cảm ơn các bạn tiếp viên và Sun PhuQuoc vì sự nhiệt tình, trách nhiệm và tử tế. Một chuyến đi đáng nhớ không chỉ vì cảnh đẹp mà còn bởi những sự giúp đỡ ấm áp như thế này”, người này chia sẻ.
Bên dưới bài viết, ai nấy cũng đều dành lời khen về thái độ phục vụ và đồ ăn của hãng
Một bình luận khác cũng nhận được nhiều sự đồng cảm khi kể về người mẹ từng mất tại Phú Quốc và được những người tại đây hỗ trợ để đưa về quê nhà An Giang. “Mẹ mình mất ở Phú Quốc, và cũng chính nhờ sự giúp đỡ của những con người nơi đây mà Mẹ mình được về lại quê hương An Giang. Và giờ Phú Quốc và An Giang là 1. Yêu con người và mảnh đất này”.
Không chỉ câu chuyện về sự hỗ trợ trong những tình huống đặc biệt, phần bình luận còn ghi nhận nhiều đánh giá về trải nghiệm trên các chuyến bay của hãng, giờ bay đúng lịch, tàu bay mới, đồng thời có thêm bánh và nước phục vụ trên chuyến bay, đồng thời bày tỏ kỳ vọng hãng có thể duy trì chất lượng khi mở rộng hoạt động.
Sun PhuQuoc Airways là hãng hàng không tư nhân Việt Nam thuộc Sun Group thành lập từ tháng 1/2025 và bắt đầu đi vào khai thác thương mại từ tháng 11/2025. Sun PhuQuoc Airways được phát triển theo mô hình “resort aviation”, trong đó Phú Quốc được xác định là trung tâm chiến lược của mạng bay. Hãng hướng tới kết nối điểm đến nghỉ dưỡng này với các trung tâm du lịch, kinh tế trong nước và thị trường quốc tế thông qua mô hình mạng bay hub-and-spoke.
Hiện hãng khai thác các đường bay kết nối nhiều thành phố trong nước và quốc tế, trong đó TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng là những điểm đến nổi bật. Các chặng như Hà Nội – TP.HCM, Phú Quốc – TP.HCM hay Đà Nẵng – Hà Nội cũng nằm trong nhóm đường bay được hành khách quan tâm.
Tâm Lý Học NTD
Xu hướng sở thích của nữ MC 1998, độc thân
Tiểu Khương, sinh năm 1998, là một MC kiêm streamer người Trung Quốc, đồng thời sáng tạo nội dung về nhà cửa và phong cách sống trên Xiaohongshu.
Hiện cô đang sống một mình tại Trung Quốc trong căn hộ loft (là kiểu nhà có trần rất cao và thiết kế không gian mở – pv) rộng 29m2. Trên trang cá nhân, nữ MC thường chia sẻ những khoảnh khắc đời thường cùng chó mèo cũng như quá trình tự decor, sắp xếp và hoàn thiện không gian sống theo sở thích riêng.
Căn hộ 29m2 có trần cao 4,5m, phòng khách thông tầng
Điểm đáng chú ý nhất trong căn hộ là thiết kế loft với chiều cao trần khoảng 4,5m. Phòng khách được làm theo kiểu thông tầng, kết hợp với hệ cửa kính lớn giúp không gian đón nhiều ánh sáng và có tầm nhìn thoáng ra bên ngoài.
Dù diện tích sử dụng chỉ 29m2, căn hộ vẫn được chia thành các khu vực tương đối đầy đủ gồm phòng khách, bếp, phòng ngủ trên tầng hai và những khoảng lưu trữ nhỏ. Cầu thang gỗ dẫn lên tầng trên đồng thời được tận dụng phần không gian bên dưới làm khu vực cho thú cưng.


Nội thất trong nhà chủ yếu mang tông kem, trắng và be, từ sofa, rèm cửa đến các món đồ lớn. Trên nền màu trung tính, Tiểu Khương thêm nhiều chi tiết có màu pastel như tranh treo tường, thảm nhiều màu, đèn trang trí và đồ lưu niệm. Cách phối này giúp căn hộ nhỏ có thêm điểm nhấn nhưng không tạo cảm giác quá chật chội.
Khu vực sát cửa kính được bố trí một bệ ngồi dài, vừa tận dụng khoảng trống vừa tạo thêm nơi thư giãn. Phòng ngủ nằm trên tầng hai và được cô nhận xét là thậm chí còn rộng hơn phòng khách. Đây cũng là nơi được bạn thân yêu thích khi ghé chơi và ngủ lại.


Một người, một chó, một mèo và căn nhà tự tay vun vén
Với Tiểu Khương, căn hộ này không đơn thuần là nơi ở mà còn là dấu mốc cho cuộc sống độc lập. Cô từng chia sẻ rằng dù không mua được một căn hộ rộng như những “đại bình tầng” khiến nhiều người ngưỡng mộ, 29m2 vẫn đủ để cô có một “nơi tránh gió tránh mưa” của riêng mình.
Điểm đặc biệt là phần nội thất và decor trong nhà đều được cô tự lựa chọn, tự chi trả, không có sự can thiệp của bố mẹ. Từ sofa, rèm cửa, thảm trải sàn đến những món đồ trang trí nhỏ đều được bổ sung theo sở thích cá nhân.
Cô cũng dành một phần diện tích cho hai thú cưng. Khoảng trống dưới cầu thang được thiết kế thành một khu vực giống “hang chó”, bên trong là chỗ nghỉ của chú chó, còn mèo cũng thường xuyên tìm đến đây.
Cuộc sống trong căn loft vì thế xoay quanh những hoạt động khá bình thường: nghe nhạc, xem phim, dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc chó mèo hay đơn giản là ở nhà thư giãn. Tiểu Khương từng nói rằng phần lớn thời gian trong ngày đều lặp lại những việc quen thuộc, nhưng mỗi ngày vẫn có cảm giác mới mẻ và đáng mong đợi.
Cô thậm chí còn được bạn bè trêu rằng “suốt ngày nằm ở nhà”, bởi căn hộ nhỏ này quá thích hợp để ở lì. Theo nữ MC, dù diện tích không lớn, không gian vẫn không khiến một người sống cảm thấy bí bách.
Nguồn: Xiaohongshu.
Ver2Solution theo Thanh Niên Việt
Tâm Lý Học NTD
Vì sao giới trẻ không tiết kiệm được tiền
Lý do nằm ở việc khi thu nhập thay đổi, cách chúng ta tiêu tiền cũng thay đổi theo. Những khoản chi lớn hơn, những tiện nghi mới và hàng loạt khoản thanh toán nhỏ có thể dần trở thành “mức sống bình thường”. Đến lúc đó, tiết kiệm không còn đơn giản là tiêu ít đi một chút.
Giả sử một người đang kiếm 15 triệu đồng mỗi tháng và dành được 2 triệu để tiết kiệm. Sau vài năm, thu nhập tăng lên 25 triệu đồng. Về lý thuyết, người này có thêm 10 triệu đồng mỗi tháng để dành. Nhưng nếu cùng lúc chuyển sang một căn nhà đắt hơn, ăn ngoài thường xuyên hơn, đi taxi nhiều hơn, mua những sản phẩm chất lượng cao hơn và có thêm nhiều khoản subscription, phần tiền dư có thể không tăng nhiều như kỳ vọng.
Đây là hiện tượng thường được gọi là lifestyle inflation – mức sống tăng theo thu nhập. Khi kiếm được nhiều tiền hơn, con người thường không chỉ tiết kiệm phần tăng thêm mà còn nâng cấp một phần cách sống. Điều đáng chú ý là những thay đổi này thường không xảy ra trong một lần. Một khoản chi mới xuất hiện, rồi dần trở thành bình thường; vài năm sau, mức chi tiêu cũ đã trở nên khó quay lại.
Vì vậy, một người có thể kiếm được nhiều hơn trước rất nhiều nhưng vẫn có cảm giác “tháng nào cũng hết tiền”.
Những khoản chi nhỏ không còn nhỏ khi chúng xuất hiện hàng tháng
Một ly cà phê 60.000 đồng không phải khoản chi lớn. Một lần gọi đồ ăn 100.000 đồng cũng vậy. Một gói ứng dụng vài chục nghìn đồng mỗi tháng càng khó khiến chúng ta bận tâm.
Vấn đề nằm ở chỗ những khoản này thường có tính lặp lại.
Một dịch vụ 100.000 đồng/tháng là 1,2 triệu đồng/năm. Năm khoản tương tự đã thành 6 triệu đồng. Nếu cộng thêm phí giao hàng, tiền gửi xe, các lần nâng size, đồ ăn vặt, phí dịch vụ và những khoản mua “tiện tay”, tổng số tiền có thể lớn hơn rất nhiều so với cảm giác ban đầu.
Đây cũng là lý do chỉ nhìn vào những khoản mua sắm lớn chưa chắc giúp một người hiểu vì sao mình không tiết kiệm được. Đôi khi vấn đề nằm ở những khoản tiền đủ nhỏ để chúng ta không thấy tiếc khi trả, nhưng đủ thường xuyên để tạo ra một khoản chi lớn mỗi năm.
“Tự thưởng cho bản thân” cũng có thể trở thành một khoản chi cố định
Một trong những thay đổi khó nhận ra nhất là việc những khoản từng được xem là phần thưởng dần trở thành tiêu chuẩn sống.
Ngày trước, một bữa ăn nhà hàng có thể là dịp đặc biệt. Sau đó, nó trở thành lựa chọn cuối tuần. Một lần đi taxi vì trời mưa có thể là ngoại lệ, nhưng rồi việc gọi xe trở thành thói quen. Một chiếc điện thoại mới từng là khoản chi lớn, sau vài năm lại trở thành một khoản nâng cấp định kỳ.
Không phải khoản chi nào cũng sai. Vấn đề là khi nhiều khoản “thưởng cho bản thân” cùng lúc trở thành chi phí thường xuyên, khoảng tiền từng có thể tiết kiệm cũng dần biến mất.
Đây là lý do tiết kiệm không đơn thuần là câu chuyện về kỷ luật. Nó còn liên quan đến việc xác định đâu là nhu cầu, đâu là tiện nghi và đâu là những khoản chúng ta đã quen đến mức không còn nhận ra mình đang trả tiền cho chúng.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Thu nhập càng cao, tiêu chuẩn “bình thường” đôi khi cũng tăng theo
Một người có thể từng thấy 10 triệu đồng/tháng là đủ. Khi thu nhập tăng lên 20 triệu đồng, những khoản chi 500.000 đồng có thể không còn khiến họ suy nghĩ nhiều. Khi thu nhập lên 30 triệu đồng, mức chi tiêu được coi là “bình thường” lại tiếp tục thay đổi.
Điều này liên quan đến lifestyle inflation, nhưng cũng có một yếu tố tâm lý khác: chúng ta thường đánh giá tình hình tài chính của mình dựa trên mức sống hiện tại chứ không phải mức sống của vài năm trước.
Vì vậy, câu hỏi “Tôi kiếm được bao nhiêu?” không nói lên toàn bộ tình hình tài chính. Một câu hỏi quan trọng hơn là “Sau khi trả cho tất cả những thứ tôi đã quen dùng, tôi còn giữ lại được bao nhiêu?”
Chi phí cố định mới là thứ khó cắt nhất
Cà phê có thể bỏ một ngày. Một lần mua sắm có thể trì hoãn. Nhưng tiền thuê nhà, tiền học, tiền trả góp, phí bảo hiểm, tiền điện nước, phí thành viên hay các khoản thanh toán định kỳ thì khó cắt ngay.
Đây là lý do một người có thể rất tiết kiệm trong chi tiêu hàng ngày nhưng vẫn không có nhiều tiền dư. Nếu phần lớn thu nhập đã được phân bổ cho các khoản cố định, việc cắt thêm vài ly cà phê sẽ không tạo ra thay đổi lớn.
Muốn cải thiện khả năng tiết kiệm, đôi khi cần nhìn vào cấu trúc chi phí thay vì chỉ nhìn vào thói quen mua sắm.
Một vấn đề khác: tiết kiệm thường là phần tiền còn lại
Rất nhiều người có cách vận hành tài chính như sau: nhận lương, thanh toán các khoản cần thiết, chi tiêu trong tháng rồi cuối cùng xem còn bao nhiêu để tiết kiệm.
Cách này khiến tiết kiệm trở thành khoản tiền “nếu còn”.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Trong khi đó, một phương pháp phổ biến trong tài chính cá nhân là Pay Yourself First – coi khoản tiết kiệm như một khoản phải trả ngay sau khi nhận thu nhập. Thay vì chờ cuối tháng xem còn bao nhiêu, người dùng chuyển một phần tiền sang tài khoản tiết kiệm trước, sau đó mới phân bổ phần còn lại cho chi tiêu.
Điểm quan trọng không phải là phải tiết kiệm một tỷ lệ cố định nào đó. Với mỗi người, mức phù hợp sẽ khác nhau tùy thu nhập, nợ, chi phí sinh hoạt và mục tiêu tài chính. Điều quan trọng là tiết kiệm được đặt thành một bước trong hệ thống tài chính, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí cuối tháng.
Vậy làm thế nào để biết mình thực sự không tiết kiệm được vì đâu?
Thay vì bắt đầu bằng câu “Tháng này mình phải tiêu ít hơn”, có thể nhìn lại 3 con số: mỗi tháng mình đang chi bao nhiêu cho các khoản cố định, bao nhiêu cho những khoản lặp lại nhỏ và bao nhiêu tiền thực sự được giữ lại.
Sau đó thử so sánh với một năm trước. Nếu thu nhập đã tăng 20% nhưng khoản tiết kiệm chỉ tăng 5%, phần chênh lệch rất có thể đang nằm ở việc mức chi tiêu đã tăng theo.
Một cách khác là thử một phép tính đơn giản: nếu tháng sau thu nhập không tăng thêm, mình có thể duy trì mức sống hiện tại trong bao lâu? Câu hỏi này thường cho thấy khả năng tài chính thực tế rõ hơn việc chỉ nhìn vào mức lương.
Cuối cùng, không tiết kiệm được tiền không nhất thiết có nghĩa là bạn tiêu quá nhiều. Có thể thu nhập chưa đủ so với chi phí sống, có thể các khoản cố định đang quá cao, cũng có thể mức sống đã tăng nhanh hơn thu nhập.
Nhưng nếu thu nhập đã tăng mà tiền tiết kiệm vẫn đứng yên, đó là lúc nên nhìn lại không phải “mình đã tiêu hoang vào đâu?”, mà là “mức sống của mình đã tăng lên bao nhiêu mà chính mình không nhận ra?”
Bởi một trong những lý do khiến việc tiết kiệm ngày càng khó không phải là chúng ta tiêu tiền vào những thứ quá xa xỉ, mà là những thứ từng được xem là xa xỉ đã dần trở thành bình thường.
-
Social2 năm agoReview 5 nền tảng xem video ngắn: YouTube Short, Facebook Reels, LinkedIn, X, Instagram
-
Social2 năm agoDouyin, Wechat, Weibo bất ngờ cho phép người dùng quốc tế đăng ký tài khoản
-
Livestream2 năm agoBáo cáo xu hướng thị trường kinh doanh livestream tại Việt Nam trong năm 2024
-
Trong Nước1 năm agoBáo cáo thị trường nước hoa Việt Nam 2023-2025
-
Social2 năm agoFacebook công bố chi tiết nguyên tắc phân phối nội dung, chỉ rõ loại nội dung nào sẽ bị hạ bậc, hạn chế hiển thị trên bảng tin
-
Thị Trường2 năm agoXu hướng năm 2025 có gì?
-
Social1 năm agoCập nhật Facebook 7 ngày qua (01-09/03/2025)
-
Social2 năm agoChuyên gia Mỹ: TikTok gây tác hại nghiêm trọng đối với trẻ em hơn Douyin








