Kỷ nguyên vàng của những người sáng tạo nội dung đang đối mặt với một “cú sốc” mang tên trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong khi các nền tảng mạng xã hội mải miết chạy đua công nghệ và phớt lờ lợi ích của influencer, thì những người dẫn đầu cuộc chơi mà tiêu biểu là MrBeast lại đang vẽ lại luật chơi cho toàn ngành.

Nhà sáng tạo vật lộn với AI

Theo phân tích từ Business Insider, những người sáng tạo nội dung (creator) trên mạng xã hội đang phải đối mặt với một nỗi ám ảnh mới. Các nền tảng dường như say mê AI đến mức nhiều người có sức ảnh hưởng (influencer) cảm thấy mình chỉ còn là “vai phụ”.

Mâu thuẫn này bộc lộ rõ nhất trên Instagram thời gian qua. Nền tảng của Meta đã khiến nhiều nhà sáng tạo nội dung tức giận khi âm thầm thử nghiệm “Shop the look” – một tính năng dùng AI để gắn thẻ và bán sản phẩm trực tiếp từ bài đăng của họ mà không hề thông báo trước, cũng không chia một đồng hoa hồng.

“Cảm giác như bị đánh cắp vậy”, Julia Berolzheimer, một influencer sở hữu hơn 1 triệu người theo dõi bức xúc. Việc hình ảnh và tên tuổi của cô bị thuật toán mang đi chốt sale mà chính chủ không hay biết là minh chứng cho thấy quyền lực đang nghiêng hẳn về phía nền tảng.

Dù người phát ngôn của Meta giải thích đây chỉ là “thử nghiệm giới hạn”, thông điệp đưa ra rất rõ ràng: Creator tạo ra nội dung, nhưng “mảnh đất số” và luật chơi hoàn toàn thuộc về Big Tech.

Không chỉ Meta phát triển chatbot AI, Business Insider cho biết TikTok cũng tung công cụ AI avatar cho các nhà quảng cáo. Hàng loạt thử nghiệm này vẽ ra viễn cảnh: Một phần công việc của nhà sáng tạo nội dung có thể bị máy móc thay thế.

Vào đầu thập niên 2020, các nền tảng vung hàng tỷ USD vào quỹ sáng tạo để tranh giành nhân tài sau sự bùng nổ của TikTok. Nhưng hiện nay, kỷ nguyên chói lọi đó đã khép lại. Jack Conte, CEO nền tảng Patreon nhận định chua chát: Cách mạng xã hội nhìn nhà sáng tạo nội dung hiện nay giống hệt cách Uber nhìn tài xế của mình: “Họ muốn hỗ trợ họ, cho đến khi không còn cần nữa”.

Trong báo cáo thường niên năm 2025 của Meta, từ “AI” xuất hiện hơn 100 lần, trong khi từ “creator” lọt thỏm với vỏn vẹn 6 lần. Tháng 1 vừa qua, Meta tuyên bố dồn phần lớn doanh thu để đầu tư hạ tầng AI, đồng thời thâu tóm mạng xã hội dành cho AI agent là Moltbook. AI agent là một hệ thống trí tuệ nhân tạo có khả năng tự chủ thực hiện nhiệm vụ, ra quyết định và tương tác với môi trường hoặc người dùng để đạt mục tiêu đã được giao.

Khi sân chơi sáng tạo nội dung ngày càng chật chội với 1,5 triệu nhà sáng tạo nội dung làm toàn thời gian (tăng 750% so với năm 2020 theo Interactive Advertising Bureau) và AI có thể đẻ ra lượng nội dung vô hạn, giá trị của những nhà sáng tạo nội dung tầm trung đang lao dốc không phanh.

Lối thoát tỷ USD: Khi creator tự làm “trùm” agency

Giữa lúc nhiều nhà sáng tạo nội dung vẫn chờ các nền tảng “ban phát” đặc quyền, YouTuber số một thế giới Jimmy Donaldson (MrBeast) lại chọn con đường khác: Tự xây đế chế của mình. Thay vì phụ thuộc vào thuật toán mạng xã hội, anh xây dựng một hệ sinh thái quảng cáo và marketing phục vụ chính cộng đồng sáng tạo.

Theo Business Insider, công ty của MrBeast vừa đăng ký loạt thương hiệu như “MrBeast Social”, “Beast Social” và “Creator Industries”. Tham vọng là phát triển nền tảng kết nối thương hiệu với nhà sáng tạo nội dung cung cấp dịch vụ marketing, công cụ sáng tạo nội dung và hệ thống kiếm tiền riêng cho giới sáng tạo.

Thực tế, hệ sinh thái này đã hình thành từ trước với các mảnh ghép như Vyro (kết nối thương hiệu với creator), Viewstats (phân tích dữ liệu YouTube) hay CreatorGlobal (lồng tiếng và bản địa hóa nội dung). Đầu năm nay, Beast Industries được định giá khoảng 5 tỷ USD sau khi gọi thêm 200 triệu USD vốn mới.

Nhờ thương hiệu cá nhân khổng lồ và khả năng “giải mã thuật toán chú ý”, MrBeast đang biến marketing thành cỗ máy tạo doanh thu. Trong chiến dịch quảng bá AI Slackbot tại Super Bowl 2026, quảng cáo giải đố trị giá 1 triệu USD của anh tạo ra 53 triệu lượt truy cập, với đỉnh điểm 1,32 triệu lượt chỉ trong 15 phút. CEO Salesforce Marc Benioff gọi MrBeast là “thiên tài tuyệt đối” khi chiến dịch “vượt xa mọi kỳ vọng”.

MrBeast cũng đưa quảng cáo ra đời thực để chống “mù quảng cáo” trên internet. Theo Fortune, anh từng hợp tác với OpenFortune phát hành 2,5 triệu chiếc bánh quy may mắn (fortune cookie) để quảng bá show Beast Games. Trong số đó, 24.000 chiếc bánh hiếm chứa lời nhắn viết tay của chính MrBeast đã tạo hiệu ứng lan truyền ngoài đời thực – thứ mà quảng cáo thuật toán khó tái tạo.

Không chỉ MrBeast, nhiều ngôi sao như Ryan Reynolds, podcaster Alex Cooper hay diễn viên Kristen Bell cũng đang xây agency riêng. Podcaster là người sản xuất và dẫn dắt các chương trình podcast – tức các nội dung âm thanh hoặc video phát hành định kỳ trên internet để người nghe theo dõi.

Xu hướng này cho thấy một bài học ngày càng rõ đối với các nhà sáng tạo nội dung: Bán nội dung thôi chưa đủ mà nắm quyền phân phối nội dung mới là mỏ vàng thực sự.

Cú ngược dòng của YouTube và sức sống của “chất người”

Bỏ qua mối đe dọa mang tên AI, kinh tế sáng tạo cũng đang chứng kiến sự dịch chuyển quyền lực giữa các nền tảng. Khi truyền hình truyền thống sa sút, YouTube lại nổi lên như một trung tâm chú ý mới.

Theo ước tính của MoffettNathanson, YouTube thu về 40,4 tỷ USD doanh thu quảng cáo năm 2025, vượt tổng doanh thu quảng cáo của bốn ông lớn Hollywood gồm Disney, NBC, Paramount và Warner Bros. Discovery (khoảng 37,8 tỷ USD). Tổng doanh thu của nền tảng này thậm chí đạt 60 tỷ USD, nhờ cả quảng cáo lẫn các dịch vụ thuê bao như YouTube TV, Premium và Music.

Dù quy mô quảng cáo vẫn còn kém mỏ vàng 196,2 tỷ USD của Meta, sức hút của YouTube là không thể chối cãi khi chỉ riêng quý IV/2025, nền tảng này đã bỏ túi 11,4 tỷ USD.

Điều đáng chú ý là cách YouTube xử lý làn sóng AI. Nền tảng này vừa mở rộng công nghệ nhận diện hình ảnh cá nhân để phát hiện video deepfake, đồng thời mạnh tay dọn dẹp nhiều kênh AI bị coi là “spam”. Động thái này phản ánh một thực tế rằng nếu phá vỡ sinh kế của nhà sáng tạo nội dung, các nền tảng có thể đánh mất thứ tài sản quý giá nhất, đó là niềm tin của khán giả.

Video deepfake là video được tạo hoặc chỉnh sửa bằng trí tuệ nhân tạo để thay đổi khuôn mặt, giọng nói hoặc hành động của một người, khiến họ trông như đang nói hoặc làm điều mà thực tế họ không hề làm.

“Trong môi trường quảng cáo, bạn thực sự cần sự tin cậy. Người tiêu dùng phải cảm thấy nội dung đó là thật”, bà Amber Venz Box, Chủ tịch nền tảng LTK, nhận định. Dù các bảng tin đầy nội dung AI có thể tạo ra nguồn quảng cáo khổng lồ, nhưng với nhiều thương hiệu, những video do máy móc tự dựng vẫn khó thay thế được “chất người”.

Nền kinh tế sáng tạo vì thế không biến mất, nhưng chắc chắn sẽ sàng lọc khắc nghiệt hơn trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ. Những người chỉ đơn thuần sản xuất video có thể dễ bị AI vượt mặt. Nhưng ngược lại, các nhà sáng tạo nội dung nếu biết biến mình thành một thương hiệu, hiểu khán giả và vận hành nội dung như một mô hình kinh doanh, vẫn sẽ giữ được chỗ đứng.

“AI có thể giúp việc tạo nội dung nhanh hơn và hiệu quả hơn. Nhưng giá trị thật sự của nhà sáng tạo nội dung luôn nằm ở mối kết nối chân thật mà họ xây dựng với khán giả”, chuyên gia Hannah Hamn từ Parker Management khẳng định.

Ver2Solution theo Dân Trí