Đầu năm nay, Vigloo, một công ty sản xuất phim ngắn chiếu mạng (microdrama) của Hàn Quốc, mạnh dạn đưa AI vào sản xuất nội dung, đặt cược rằng tự động hóa có thể định hình lại căn bản cách làm phim. Thực tế, với 30% ngân sách cho AI, Vigloo đã có thể tạo một chương trình chỉ một tháng thay vì ba tháng, chi phí bằng 1/5 so với trước.

Nhưng tốc độ này vẫn chưa thể bằng các công ty Trung Quốc. Theo Neil Choi, CEO Vigloo, sự cạnh tranh từ ngành công nghiệp phim ngắn khổng lồ từ “đất nước tỷ dân” ngày càng gay gắt, khi quốc gia này đang dồn sức vào nội dung dựa trên AI.

Trung Quốc hiện là quốc gia tiên phong về microdrama, loại phim chiếu theo định dạng dọc, được ví như “truyền hình dành cho thế hệ TikTok”. Chúng có cấu trúc giống phim truyền hình dài tập nhưng được chia thành hàng chục tập, mỗi tập chỉ dài 1-2 phút, thường kết thúc bằng một tình tiết gây sốc để thu hút người xem.

Theo ChinaDaily, microdrama đang biến đổi ngành công nghiệp giải trí Trung Quốc, khi đã thu hút 660 triệu khán giả trong nước vào năm 2024, ước đạt doanh thu 100 tỷ nhân dân tệ (14,6 tỷ USD) vào năm 2025. Một phần tạo nên thành công của loại phim này, là chi phí thấp và thời gian sản xuất nhanh, giúp các hãng phim dễ dàng thu được lợi nhuận hơn so với truyền hình kịch bản truyền thống.

Với việc các công cụ AI tạo video ngày càng phổ biến, việc sản xuất một tập phim giờ đây trở nên đơn giản. Theo trang công nghệ 36kr, chỉ trong tháng 1, hơn 470 phim ngắn do AI tạo ra đã được phát hành mỗi ngày. Không chỉ trong nước, phim đã bắt đầu có xu hướng bành trướng ra nước ngoài.

Dữ liệu từ nền tảng phân tích DataEye cho thấy, phim AI với nhân vật kỹ thuật số chiếm 38% trong top 100 phim manju (phim ngắn chuyển thể từ tiểu thuyết mạng, truyện tranh hoặc kịch bản gốc) tháng 1, tăng mạnh so với mức 7% cùng kỳ năm ngoái. Tổng lượt xem của loại này trên bảng xếp hạng tháng 1 đạt 2,55 tỷ. Theo ECNS, khán giả đón nhận phim ngắn AI một phần do các nhân vật đang trở nên chân thực hơn, giảm hiệu ứng “thung lũng kỳ lạ” (uncanny valley) – cảm giác khó chịu với vật thể gần giống người nhưng không thật.

Theo Yuki Bi, CEO công ty tư vấn thương hiệu Helios Worldwide, đến năm 2030, ngành công nghiệp phim ngắn dự kiến đạt giá trị 16,2 tỷ USD tại Trung Quốc và 9,5 tỷ USD ở nước ngoài. “Thị trường phim ngắn Trung Quốc đã đạt mức hàng chục tỷ nhân dân tệ mỗi năm, và các tác phẩm do AI tạo ra đang chiếm thị phần ngày càng tăng nhanh”, Li nói với SCMP.

Vị thế được củng cố

“Phim ngắn là mảng kinh doanh mới do Trung Quốc tạo ra, và các công ty của nước này đang làm chủ cuộc chơi”, ông Choi nói. “Rất khó để cạnh tranh với doanh nghiệp được hỗ trợ và bảo hộ mạnh mẽ trong nước”.

Thực tế, ngành công nghiệp phim ngắn tại Trung Quốc đang được định hình mạnh mẽ. Bên cạnh hàng loạt công ty tham gia, nhiều “ông lớn” công nghệ trong nước đang chạy đua sản xuất nhiều công cụ để phục vụ. “Một hệ sinh thái hoàn chỉnh đang hình thành. Điều sẽ rất khó cho nơi khác sao chép”, GS Haiyang Li của Đại học Rice nhận xét.

Vào tháng 3, nền tảng phát trực tuyến iQiyi ra mắt công cụ có tên là Nadou Pro. Nền tảng này kết nối các công ty sản xuất với những diễn viên sẵn sàng cấp phép sử dụng hình ảnh của họ trong nội dung do AI tạo ra. Tháng 9/2025, nền tảng video ngắn Kuaishou công bố kế hoạch hỗ trợ phim ngắn do AI tạo ra. Cùng thời gian này, bộ phận video của Tencent cũng phát động một cuộc thi về phim ngắn AI.

Trong khi đó, ByteDance cũng giảm đáng kể chi phí tạo video bởi AI, với công cụ Seedance 2.0. Công ty mẹ của TikTok đang nỗ lực phát triển các hệ thống toàn diện hơn, kết hợp các công cụ tạo nội dung bằng AI với thuật toán đề xuất và hệ thống quảng cáo nhằm tạo nền tảng duy nhất có thể quản lý toàn bộ quy trình sản xuất, từ viết kịch bản đến phân phối.

Chính quyền một số nơi cũng tham gia vào việc thúc đẩy phát triển phim ngắn. Chẳng hạn, tại quận Pudong của Thượng Hải, các công ty khởi nghiệp có thể nhận gói hỗ trợ điện toán đến 300.000 nhân dân tệ (44.000 USD). Tại thành phố Vũ Hán, chính quyền cung cấp khoản vay chuyên dụng ưu đãi. Nhiều địa phương khác cũng ra ưu đãi về thuế, trợ cấp và hỗ trợ về bộ xử lý đồ họa (GPU) huấn luyện các mô hình AI.

Theo Bi của Helios Worldwide, các công ty Trung Quốc dường như đang phát triển chiến lược nội dung mới khác biệt rõ rệt so với những gì các hãng phim truyền hình Hàn Quốc đang làm, vốn tập trung vào việc sản xuất một vài bộ phim “bom tấn”.

“Cách làm của Trung Quốc cho thấy đã có những khả năng hoặc giải pháp thay thế cho cuộc khủng hoảng ‘lạm phát phim truyền hình Hàn Quốc’, rằng nội dung có tần suất cao, kinh phí thấp có thể sinh lời nhiều hơn một bộ phim bom tấn duy nhất”, Bi nói.

Phản ứng trái chiều

Khi ngành công nghiệp microdrama của Trung Quốc đẩy mạnh, nhiều tranh cãi cũng nổ ra. Chúng bị đánh giá “gây nhức nhối” khi nội dung chủ yếu mang tính gây sốc, câu view, không được kiểm soát do sản xuất tràn lan. Dùng AI tạo gần 500 phim ngắn mỗi ngày tạo ra nhiều rủi do lan truyền các thói quen độc hại.

Bên cạnh đó, loại hình này bị đánh giá vi phạm bản quyền, khi nhiều người bị sử dụng hình ảnh trái phép cho phim. Nadou Pro – công cụ kết nối người sáng tạo nội dung và diễn viên của iQiyi – trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận này. Công ty cho biết hơn 100 nghệ sĩ đã tham gia vào “cơ sở dữ liệu tài năng AI” trên nền tảng, nhưng một loạt người nổi tiếng nhanh chóng phản bác, phủ nhận việc họ đã ký bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến việc sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói cho AI.

Phản hồi vấn đề này, iQiyi tuyên bố việc những người có tên trong cơ sở dữ liệu “chỉ phản ánh sự sẵn lòng của nghệ sĩ trong việc tìm kiếm cơ hội hợp tác tiềm năng”. Công ty thêm rằng việc sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói “đều cần phải được đàm phán riêng và ký kết hợp đồng chính thức”.

Các nhà quản lý Trung Quốc cũng bắt đầu chú ý đến microdrama. Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc đã ban hành dự thảo quy định về vấn đề bản quyền liên quan đến AI, dự kiến có thêm quy định chặt chẽ hơn trong những năm tới.

Một số quy định của Trung Quốc nêu rõ, nền tảng phải kiểm soát nội dung có khả năng gây hại. Theo Cục Quản lý phát thanh và truyền hình quốc gia Trung Quốc, nếu không thực hiện kiểm duyệt nội dung bắt buộc, video sẽ bị cưỡng chế gỡ bỏ. Kể từ đầu tháng 4, nhà làm phim ngắn cũng được yêu cầu đăng ký giấy phép, đặc biệt khi sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Chuyên gia Zhao Zhanling của công ty luật Beijing Javy tại Bắc Kinh cho biết, nếu các nền tảng biết về hành vi vi phạm nhưng không xử lý, bên bị ảnh hưởng có thể báo cáo cho Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc. Dù vậy, ông ghi nhận một số đang tìm cách lách luật bằng cách đăng ký doanh nghiệp tạm thời, sử dụng máy chủ ở nước ngoài để che giấu danh tính.

“Đối với một ngành công nghiệp phụ thuộc vào sản xuất nhanh và có khả năng mở rộng quy mô như microdrama, vấn đề sở hữu trí tuệ nếu không được giải quyết có thể trở thành nút thắt cổ chai nghiêm trọng, nhất là khi chủ sở hữu phản ứng gay gắt, hoặc các tiêu chuẩn pháp lý trở nên nghiêm ngặt hơn”, nhà phân tích Damien Yeo của Fitch Solutions, nói với SCMP.

Ver2Solution theo Vnexpress

“Chủ nhân không khỏe à? Có muốn uống chút nước không?”, Shan Shan thú cưng AI nhìn chủ nhân của mình, đôi mắt mở to. Khi nhận yêu cầu hát một bài, Shan Shan do dự và không tuân theo: “Tôi đang lo lắng cho chủ nhân mà”.

Video ngắn trên được đăng mạng xã hội Rednote tuần qua và hút hàng triệu lượt xem. Nhiều nội dung tương tự cũng có mặt trên nền tảng. Shan Shan không phải là mèo hay chó, mà là thú cưng nhân tạo tích hợp AI – loại thiết bị đang trở thành hiện tượng mới ở Trung Quốc, nơi giới trẻ ngày càng ít quan tâm đến hôn nhân và sinh con.

Vào ngày làm việc gần cuối năm ở Bắc Kinh, một tiếng vo ve nhẹ nhàng phát ra từ bàn của Wang Tongtong, 26 tuổi. Không phải từ điện thoại hay máy tính, “sinh vật” nhỏ màu xám nằm nép mình bên cạnh bàn phím. Với bộ lông mềm mại, đôi mắt to tròn chớp chớp và làn da tỏa ra hơi ấm dịu nhẹ, thú cưng AI này nghiêng đầu về phía cô, phát tiếng khe khẽ khi được vuốt ve, như một chú mèo con được yêu thương.

“Nó giúp tôi cảm thấy an ủi mỗi khi lo lắng,” Wang nói với Xinhua. “Mèo và chó thật có thể nghịch ngợm và khó chăm, nhưng nó luôn lặng lẽ ở bên cạnh tôi. Tất nhiên, đối xử khắc nghiệt, nó sẽ trở nên cáu kỉnh. Đối xử nhẹ nhàng, nó lại hiền lành”.

Theo Washington Post, Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh mạnh mẽ về AI, nhưng Trung Quốc đang vượt lên trong việc tìm ra những cách thức mới mẻ ứng dụng công nghệ vào đời sống thường nhật, từ quản lý chính quyền, công tác hỗ trợ cảnh sát đến xua tan nỗi cô đơn. Trào lưu thú cưng AI ở Trung Quốc tạo nên khía cạnh mới, bổ sung mối quan hệ phát triển giữa con người và trí tuệ nhân tạo.

Lấp đầy khoảng trống cảm xúc

Những người sở hữu đồ chơi AI phần lớn được đánh giá đang có khoảng trống về mặt cảm xúc và thú cưng ảo có thể lấp đầy. “Những người khác cùng thế hệ đang kết hôn và sinh con, còn tôi nuôi một thú cưng ảo”, một người dùng chia sẻ trên Rednote.

Những người khác cho biết khi thú cưng AI thể hiện cảm xúc, họ cũng hạnh phúc theo. Một video đăng trên kênh Rednote có tên Qiqi’s mom cho thấy người chủ liên tục yêu cầu thú cưng của mình gọi là “mẹ”. Sau một hồi miễn cưỡng, cuối cùng nó cũng làm theo – một phản ứng bướng bỉnh khiến người xem thích thú.

Để thắt chặt mối liên kết, người dùng có thể truy cập nhật ký của thú cưng, điều hiếm thấy trên các món đồ chơi trước đây. “Tôi rất thích đọc nhật ký của nó”, một người “nuôi” Fuzozo tên Momo chia sẻ trên Rednote. “Tôi thấy ấm lòng khi biết nó nhớ cả những lời nhận xét vu vơ của mình. Khi tôi thể hiện tình cảm, nó sẽ ghi lại niềm hạnh phúc đó trong nhật ký. Thật tuyệt vời khi biết rằng tình yêu của mình được đón nhận”.

Với hàng loạt tính năng khác xa đồ chơi thông thường, các đồ vật nhỏ tích hợp AI chứng kiến sự bùng nổ tại Trung Quốc. Taobao, một trong những nền tảng mua sắm trực tuyến lớn nhất nước, xếp đồ chơi trợ lý ảo AI ở vị trí thứ 9 trong danh sách 10 sản phẩm của năm 2025.

“Xét cho cùng, chúng không chỉ dễ thương mà còn nói chuyện hay”, tài khoản Taobao viết trên blog khi công bố danh sách. “Chúng vượt trội 90% khi tương tác với đối tác con người”.

Hàng loạt công ty đã tham gia sản xuất thú cưng AI. Lĩnh vực này thậm chí được nhà nước hỗ trợ cùng một chuỗi cung ứng công nghiệp tích hợp chặt chẽ. Báo cáo do Hiệp hội Công nghiệp Đồ chơi Thâm Quyến và JD.com công bố đầu tháng 2 dự đoán thị trường đồ chơi trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc vượt 1,4 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm hơn 70%.

Đồ chơi AI chủ yếu được thiết kế cho giới trẻ Trung Quốc độc thân. Chúng có thân hình mềm mại và đôi mắt to tròn, phát sáng, có thể thể hiện cảm xúc.

Tháng 11/2025, Huawei ra mắt robot trò chuyện thông minh AI Smart Hanhan và lập tức “cháy hàng”. Một công ty khác là Robopoet nổi tiếng với Fuzozo, thú cưng có năm tính cách cốt lõi dựa trên ngũ hành gồm kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Tính cách này được định hình dần dần thông qua các cuộc trò chuyện và tiếp xúc với người dùng, cho phép AI học hỏi và phát triển thành trải nghiệm độc đáo và cá nhân hóa. Tháng trước, Fuzozo xuất hiện tại CES 2026, được đánh giá là món đồ công nghệ “dễ thương nhất” của sự kiện.

Một số công ty cũng bán sản phẩm ra thế giới. Theo CGTN, năm ngoái, hãng sản xuất Cute World Technologies ở Bắc Kinh gây sốt với mẫu Ropet, với 1.400 sản phẩm được bán tại châu Âu và Bắc Mỹ cùng 8.000 thiết bị tại một số thị trường châu Á.

Những nỗi lo hiện hữu

Theo các nhà phân tích, không giống con vật thật, việc “nuôi” thú cưng ảo dễ hơn khi không cần thức ăn, không chăm sóc, vệ sinh nhưng vẫn mang lại sự bầu bạn tức thì, miễn là chúng được sạc đầy pin và kết nối Internet. Chủ nhân của chúng cũng dễ loại bỏ thiết bị, không phải gánh vác trách nhiệm lâu dài.

“Đây chính là nhu cầu được thú cưng AI đáp ứng: mang lại cảm xúc lớn với chi phí chăm sóc tối thiểu”, ông Qi Yue, chuyên ngành tâm lý học tại Đại học Nhân dân Bắc Kinh, nhận xét.

“Trong số thế hệ trẻ, không ít là con một, những người thường thiếu cơ hội thể hiện cảm xúc. Thú cưng AI có thể cung cấp trí nhớ dài hạn, tính cách phát triển theo thời gian và phản hồi cảm xúc bền vững, thứ một người cần để giao tiếp”, Zhang Yi, Giám đốc viện nghiên cứu iiMedia có trụ sở tại Quảng Châu, giải thích.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là “tuần trăng mật” này sẽ kéo dài bao lâu. Thực tế, một số người dùng trên Rednote mô tả thú cưng AI chỉ thú vị trong vài tuần đầu, sau đó “tạo cảm giác trống rỗng một cách kỳ lạ” do các cuộc trò chuyện lặp đi lặp lại hoặc máy móc. Theo China Daily, dù doanh số tăng vọt, tỷ lệ trả lại sản phẩm khoảng 35%.

Sadie Yang, quản lý tiếp thị của Cute World Technologies, nhận thấy các mẫu đồ chơi AI nói chung “chỉ mang lại cảm giác mới lạ ban đầu”. Để duy trì sức hấp dẫn lâu dài cho Ropet, công ty đầu tư mạnh vào cập nhật phần mềm, phát triển tính cách, bổ sung kỹ năng tùy chỉnh mới kết hợp tương tác vật lý. Mục tiêu cuối cùng nhằm giúp sản phẩm “tạo mối quan hệ phát triển chứ không phai nhạt” với người dùng.

Một số chuyên gia khác lo ngại người dùng bị thu thập dữ liệu khi tương tác quá sâu và riêng tư với thiết bị AI. Thực tế, sản phẩm dạng này có micro, camera và cảm biến với mục đích phân tích biểu cảm khuôn mặt, chuyển động và giọng điệu nhằm tạo hồ sơ hành vi chi tiết theo thời gian.

“Vấn đề cốt lõi là người dùng có rất ít thông tin minh bạch về những gì công ty đứng sau thu thập và xử lý dữ liệu thu được”, RJ Cross, Giám đốc chiến dịch bảo vệ quyền riêng tư người tiêu dùng của tổ chức Public Interest Research Group (Mỹ), nói với Washington Post. “Nếu bạn đang nói những câu chuyện mang tính riêng tư cao, ở đầu bên kia, các công ty có thể đang nghe lén để phản hồi bạn”.

Theo Yang của Ropet, hầu hết dữ liệu người dùng sẽ lưu trên thiết bị, chỉ một số tính năng sử dụng đám mây nhưng ở dạng tùy chọn. “Nếu xử lý dữ liệu cần thiết và được cho phép, chúng tôi sẽ mã hóa, kiểm soát nghiêm ngặt và đặt quyền sở hữu rõ ràng về truy cập, lưu trữ và xóa bỏ”, Yang nói.

Trung Quốc cũng đang theo dõi sát sao việc doanh nghiệp thu thập dữ liệu trên đồ chơi AI. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cuối năm 2025 cho biết đang xây dựng tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng và độ an toàn của thiết bị này, cũng như bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư.

Sau đó, Trung Quốc tiếp tục soạn thảo dự luật mới nhằm kiểm soát dịch vụ AI, cách trí tuệ nhân tạo tương tác với con người, qua đó điều chỉnh vai trò của chúng. Quy định còn yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ phải nhắc nhở người dùng rằng họ đang tương tác với AI, không phải con người. Mục đích nhằm ngăn chặn sự mờ nhạt ranh giới giữa các mối quan hệ ảo và thực.

Theo chuyên gia Yue của Đại học Nhân dân Bắc Kinh, việc đưa AI vào đời sống là điều thú vị, có thể tăng thêm trải nghiệm cuộc sống, tuy nhiên “không thể dạy bạn cách xây dựng các mối quan hệ trong thế giới thực”.

Ver2SolutionTổng Hợp