Pháp Luật

Sửa Luật Thương mại điện tử kỳ vọng tạo ra sân chơi công bằng

Published

4 tháng ago

4 Tháng 9, 2025

Dự thảo Luật Thương mại điện tử kỳ vọng tạo ra sân chơi công bằng và người dùng có quyền lựa chọn nhiều hơn.

Từ giữa tháng 7/2025, TikTok Shop thực hiện tăng phí dịch vụ đối với nhà bán hàng trên sàn, cao gấp nhiều lần mức cũ. Phí hoa hồng nền tảng mới áp dụng cho nhà bán hàng tiêu chuẩn tăng từ 4% lên 10 – 12% với mặt hàng thời trang, 4-12% với mặt hàng nhà cửa và đời sống hay 8,5 – 12% với hàng tạp hóa, sức khỏe – làm đẹp, mẹ bé…

Nếu cộng thêm với phí giao dịch là 5% trên mỗi đơn hàng giao thành công, nhà bán hàng trên TikTok Shop có thể phải trả đến 17% doanh thu, chưa tính các chi phí khác như khuyến mãi, tiền vận chuyển.

Động thái này diễn ra không lâu sau khi các nền tảng lớn khác như Shopee cũng đã có những điều chỉnh tương tự trong lộ trình tăng phí của mình.

Việc các nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) điều chỉnh phí dịch vụ là một hoạt động kinh doanh bình thường nhằm tối ưu hóa vận hành và lợi nhuận. Tuy nhiên, khi các sàn lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gần như đồng loạt tăng phí sau một thời gian dài trợ giá đã làm xuất hiện nhiều ý kiến về sự thay đổi trong cấu trúc thị trường và “luật chơi”.

Từ trợ giá đến “khóa” hệ sinh thái

Có thể thấy, giai đoạn đầu thâm nhập thị trường Việt Nam của các sàn TMĐT lớn được đánh dấu bằng những chiến dịch trợ giá và khuyến mãi quy mô lớn. Các chương trình miễn phí vận chuyển, vô số voucher giảm giá được tung ra nhằm thu hút một lượng người dùng và nhà bán hàng khổng lồ trong thời gian ngắn nhất. Chiến lược này tuy tốn kém, nhưng đã tạo ra một vị thế gần như không thể thiếu của các sàn trong hoạt động kinh doanh của hàng triệu người bán.

Khi đã có được thị phần và sự phụ thuộc từ người bán, các nền tảng bắt đầu củng cố vị thế bằng cách xây dựng một hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ khép kín. Một trong những biểu hiện rõ nhất là việc người dùng không còn được tự do lựa chọn đơn vị vận chuyển.

Thay vào đó, các thuật toán của sàn sẽ tự động chỉ định một đơn vị logistics “chiến lược”, thường là công ty con hoặc đối tác thân hữu của nền tảng đó. Tương tự, một số sàn cũng thiết lập ví điện tử thanh toán riêng và không cho phép kết nối với các ví điện tử khác, hướng người dùng vào việc sử dụng dịch vụ do chính họ cung cấp.

Cách làm này về cơ bản đã thay đổi vai trò của sàn từ một nền tảng trung gian kết nối trở thành một nhà cung cấp dịch vụ toàn diện, nơi họ kiểm soát những khâu quan trọng nhất trong quá trình giao dịch.

Hoàn thiện khung pháp lý để phù hợp với sự phát triển của kinh tế số

Các chuyên gia đánh giá, khi một nền tảng kiểm soát được cả lượng người dùng lẫn các dịch vụ hỗ trợ quan trọng như logistics và thanh toán, họ sẽ có một quyền lực thị trường đáng kể. Lúc này, việc điều chỉnh tăng phí sàn trở thành một bước đi kinh doanh có thể dự báo trước.

Nhà bán hàng, vốn đã phụ thuộc vào lượng truy cập khổng lồ từ nền tảng, gần như không có lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận mức phí mới. Việc chuyển đổi sang một nền tảng khác đồng nghĩa với rủi ro mất đi doanh thu và tệp khách hàng quen thuộc.

Về lâu dài, điều này có thể tạo ra các tác động đa chiều. Chi phí kinh doanh trên sàn tăng lên, lợi nhuận của nhà bán hàng (phần lớn là các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ) sẽ bị ảnh hưởng. Khảo sát nhiều nhà bán hàng trên sàn TMĐT cho biết, để duy trì hoạt động, họ đã tính đến phương án tăng giá sản phẩm. Khi đó, người tiêu dùng cuối cùng sẽ là người chịu tác động.

Thực tế này cũng được ghi nhận ở các thị trường quốc tế. Các cơ quan cạnh tranh tại nhiều quốc gia đã tiến hành điều tra và xử phạt các tập đoàn công nghệ lớn vì những hành vi tương tự, như sử dụng vị thế thống lĩnh để ưu ái dịch vụ “nội bộ” hoặc áp các điều kiện giao dịch bất lợi cho đối tác. Điều này cho thấy việc duy trì một môi trường cạnh tranh cân bằng trong lĩnh vực TMĐT là một thách thức chung trên toàn cầu.

Trước bối cảnh này, việc hoàn thiện khung pháp lý để phù hợp với sự phát triển của kinh tế số được xem là một yêu cầu cấp thiết. Dự thảo Luật Thương mại điện tử đang được Bộ Công Thương xây dựng và lấy ý kiến được kỳ vọng sẽ đưa ra những giải pháp cho các vấn đề trên.

Trong đó, dự thảo đề xuất quy định các nền tảng số lớn Chủ quản nền tảng TMĐT trung gian là nền tảng số lớn “Không được áp đặt người bán, người mua phải sử dụng dịch vụ thanh toán của một nhà cung cấp hoặc sử dụng dịch vụ logistics của một nhà cung cấp mà không có lý do chính đáng”.

Quy định này trao lại quyền lựa chọn cho người bán và người mua, tuy nhiên các nền tảng có thể “lách luật” theo hướng chỉ cho phép người dùng lựa chọn trong 2 nhà cung cấp thay vì mở toàn quyền lựa chọn cho người tiêu dùng với bất kỳ nhà cung cấp nào.

Lãnh đạo một công ty logistics trong nước cho rằng, quy định này nên sửa thành “Không được cản trở, hạn chế người dùng thực hiện quyền lựa chọn tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán và dịch vụ logistics”.

Nội hàm “không được cản trở, hạn chế người dùng thực hiện quyền lựa chọn” có ý nghĩa rộng hơn so với “không được áp đặt” trong Dự thảo Luật. Đồng thời, quy định này cũng được tiếp thu từ quy định của Điều 6.6. Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số của Liên minh Châu Âu.

Dự thảo Luật Thương mại điện tử đang được Bộ Công Thương xây dựng và lấy ý kiến được kỳ vọng sẽ đưa ra những giải pháp cho một môi trường cạnh tranh cân bằng

Một quy định khác được nêu trong dự thảo là Tổ chức cung cấp dịch vụ logistics hỗ trợ thương mại điện tử có trách nhiệm “Có cơ chế và biện pháp kiểm tra thông tin, hồ sơ, giấy tờ kèm theo hàng hóa trước khi thực hiện vận chuyển; từ chối vận chuyển hàng hóa thuộc danh mục hàng cấm kinh doanh, hàng giả, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc hàng hóa vi phạm quy định pháp luật khác”.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc yêu cầu chủ thể vận chuyển phải tự xác định tính hợp pháp của hàng hóa và hệ thống hóa các loại hóa đơn, chứng từ đi kèm là điều vô cùng khó khăn. Đặc thù pháp lý mỗi loại hàng hóa sẽ có những yêu cầu chứng từ kèm theo khác nhau, các chứng từ này rất đa dạng và phức tạp. Bên vận chuyển không thể có đủ năng lực chuyên môn để xác định tính hợp pháp của chứng từ.

Do đó, một số chuyên gia logistics cho rằng nên sửa quy định này thành: Tổ chức cung cấp dịch vụ logistics hỗ trợ thương mại điện tử có trách nhiệm “a) Có cơ chế kiểm tra nội dung hàng hóa trước khi thực hiện vận chuyển và phải từ chối vận chuyển hàng hóa thuộc danh mục hàng cấm kinh doanh, từ chối hàng giả, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc hàng hóa vi phạm quy định pháp luật khác nếu phát hiện trong quá trình cung cấp dịch vụ”.

Bên cạnh đó, để giải quyết vấn đề cạnh tranh bằng năng lực tài chính ở giai đoạn đầu, các chuyên gia cho rằng dự thảo cũng cần đưa ra quy định các nền tảng lớn “Không bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ dưới giá thành toàn bộ dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến loại bỏ đối thủ cạnh tranh. Điều này nhằm ngăn chặn các hành vi “đốt tiền” để giành thị phần, một chiến lược có thể làm méo mó thị trường và loại bỏ các doanh nghiệp nhỏ hơn.

Những quy định như vậy vốn là xu thế chung trên thế giới nhằm kiểm soát các hành vi cạnh tranh không lành mạnh của các nền tảng thống lĩnh.

Chẳng hạn, Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (Digital Markets Act – DMA) của Liên minh Châu Âu, tại Điều 6, đã đưa ra một danh sách các nghĩa vụ mà các “gatekeeper” (nền tảng gác cổng) phải tuân thủ, trong đó bao gồm việc cấm tự ưu ái (self-preferencing), tức là không được đối xử với sản phẩm, dịch vụ của mình thuận lợi hơn so với các đối thủ cạnh tranh trên cùng nền tảng.

Tương tự, Hàn Quốc cũng đang thúc đẩy các dự luật nhằm điều chỉnh hành vi của các nền tảng lớn, trong đó “tự ưu ái” và các hành vi ngăn cản cạnh tranh khác là đối tượng bị giám sát chặt chẽ. Việc cấm bán dưới giá thành có thể được xem là một công cụ để thực thi nguyên tắc không tự ưu ái này, ngăn các nền tảng dùng sức mạnh tài chính để loại bỏ đối thủ một cách phi cạnh tranh.

Theo các chuyên gia, sự ra đời của một hành lang pháp lý rõ ràng không nhằm mục đích kìm hãm sự phát triển của các nền tảng, mà là để đảm bảo thị trường vận hành một cách minh bạch, bền vững. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp nhỏ và người tiêu dùng, mà còn góp phần vào sự phát triển lâu dài và lành mạnh của toàn bộ nền kinh tế số Việt Nam.

Ver2Solution theo VTV

Pháp Luật

Thương mại điện tử vượt 31 tỉ USD, siết trách nhiệm sàn bán hàng giả, hàng lậu

Published

2 tuần ago

2 Tháng 1, 2026

Admin Admin

60 triệu người Việt mua hàng online năm 2025 và trung bình mỗi người chi tiêu 400 USD/năm, nhưng thị trường thương mại điện tử vượt 31 tỉ USD vẫn đang là ‘cứ điểm’ tiêu thụ hàng lậu, hàng giả…, lừa đảo, xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.

Mua hàng online là xu hướng phổ biến

Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), năm 2025 tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại điện tử, quy mô thị trường vượt mốc 31 tỉ USD (tăng gấp 2 lần so với năm 2020), chiếm 10% tổng mức bán lẻ và 2/3 tổng giá trị nền kinh tế số.

Việt Nam giữ vững Top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới (từ 20 – 25%/năm) và trong Top 3 ASEAN về quy mô.

Theo thống kê của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, thương mại điện tử trở thành kênh phân phối chủ lực với hơn 60 triệu người tiêu dùng Việt Nam mua hàng online trong năm 2025, tăng gấp 2 lần so với năm 2020 và mức chi tiêu bình quân đạt 400 USD/người/năm.

Nhiều mô hình kinh doanh số bùng nổ: mua sắm qua di động chiếm tới 73% giao dịch và mua hàng online qua mạng xã hội và livestream trở thành xu hướng phổ biến.

Chia sẻ tại buổi tọa đàm “Chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử”, do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Tạp chí Tiếp thị và Gia đình tổ chức ngày 18.12 vừa qua, ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, tiết lộ doanh số “khủng” từ sàn thương mại điện tử Shopee, lên tới 600 – 700 tỉ đồng/ngày. Mạng xã hội TikTok Shop không thua kém khi đạt 2/3 doanh số của Shopee. Theo đó, chỉ trên 2 nền tảng này, mỗi ngày người Việt chi gần 1.000 tỉ đồng mua hàng online.

Tuy nhiên, theo ông Thành, trong giao dịch mua hàng trực tuyến hiện nay, người tiêu dùng đang là đối tượng dễ chịu tác động, thiệt hại lớn nhất với các rủi ro như: mất tiền, bị lừa đảo, xâm phạm tài sản… hoàn toàn có thể xảy ra nếu thông tin sản phẩm không được kiểm soát chặt chẽ.

Thực tế hiện nay, kênh mua hàng online, sàn thương mại điện tử mang lại doanh thu rất lớn cho các nền tảng nhưng đây cũng là “cứ điểm” tiêu thụ hàng giả, hàng lậu, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, vi phạm trong môi trường thương mại điện tử tiếp tục gia tăng, diễn biến phức tạp, đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý. Từ các tài khoản bán hàng online năm 2025, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phát hiện triệt phá nhiều kho hàng lớn như thu giữ 35.000 sản phẩm quần áo giả mạo nhãn hiệu tại Hà Nội; thu giữ 123.000 kg nguyên liệu thuốc lá nhập lậu tại Cao Bằng; chuỗi vụ kiểm tra các cơ sở kinh doanh thời trang tại Sài Gòn Square; kiểm tra kho sữa nhập lậu tại Bạch Mai (Hà Nội); thu giữ trên 100 tấn vải cuộn không rõ nguồn gốc tại Công ty TNHH Trường Vinh Vina; hàng nghìn viên An cung Ngưu Hoàng Nam Dương tại Quảng Ninh…

Siết trách nhiệm, truy vết hàng giả trên thương mại điện tử

Có nhiều năm theo dõi lĩnh vực thương mại điện tử, chia sẻ với Thanh Niên, luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty luật An Hoàng Gia, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho rằng luật Thương mại điện tử được Quốc hội thông qua ngày 10.12, có hiệu lực từ 1.7.2026, là một bước thay đổi rất căn bản. Những quy định mới lần này không chỉ nhằm “siết” quản lý, mà quan trọng hơn là tạo một nền tảng pháp lý minh bạch, hiện đại và có tính truy vết cao cho thị trường số.

Trong đó, luật quy định phải định danh người bán bằng VNeID là bước tiến lớn trong minh bạch và truy vết. Quy định yêu cầu xác thực người bán, người livestream bằng VNeID hoặc định danh điện tử hợp lệ là một trong những điểm quan trọng nhất của luật, điều này giúp cơ quan chức năng biết rõ ai đang bán hàng, ai đang livestream quảng cáo.

Nhờ đó, cơ quan chức năng dễ dàng, nhanh chóng truy vết, xử lý hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ để xử lý vi phạm chính xác hơn, chấm dứt tình trạng dùng tài khoản ảo để trốn tránh trách nhiệm.

Cũng theo luật sư Nguyễn Thanh Hải, trong luật Thương mại điện tử, trách nhiệm của các sàn được xác định rõ và chặt chẽ hơn, bởi trước đây nhiều nền tảng tự coi mình là “trung gian” nghĩa là không bán hàng nên không chịu trách nhiệm.

Tuy nhiên, luật Thương mại điện tử mới đã xóa bỏ cách hiểu này. Các sàn phải xác thực người bán, lưu trữ thông tin và cung cấp khi được yêu cầu; kiểm soát nội dung rao bán, ngăn chặn hàng giả, quảng cáo sai.

Các sàn, nền tảng phối hợp xử lý vi phạm, gỡ bỏ nội dung nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật; bảo vệ người tiêu dùng, có quy trình khiếu nại, hoàn tiền, giải quyết tranh chấp minh bạch, điều này giúp tạo mặt bằng cạnh tranh công bằng hơn, hạn chế tình trạng “thả nổi” từ phía nền tảng.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải cũng cho rằng, luật Thương mại điện tử siết chặt quản lý đối với nền tảng nước ngoài khi quy định cơ chế ký quỹ và trách nhiệm bồi thường để đảm bảo bồi thường khi xảy ra thiệt hại đối với người tiêu dùng.

Đây là thông điệp rất rõ ràng, đã kinh doanh tại Việt Nam thì phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, quy định này đảm bảo quyền lợi người dùng và tránh trường hợp nền tảng ở nước ngoài gây thiệt hại nhưng không có căn cứ xử lý.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường, cho biết năm 2025 tỷ lệ xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử còn thấp so với thực tế phát sinh, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh vi phạm ngày càng gia tăng.

Năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường tiếp tục triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm đối với các hoạt động kinh doanh trong thương mại điện tử, trong đó tập trung vào các lĩnh vực, sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Ver2Solution theo Thanh Niên

Pháp Luật

Vi phạm trên thương mại điện tử gia tăng, lợi dụng livestream bán hàng giả

Published

3 tuần ago

27 Tháng 12, 2025

Admin Admin

Vi phạm trong môi trường thương mại điện tử tiếp tục gia tăng và diễn biến phức tạp, nhiều đối tượng lợi dụng livestream trên mạng xã hội để bán hàng giả, thực phẩm kém chất lượng, không bảo đảm an toàn.

Xử lý hơn 23.000 vi phạm trên thương mại điện tử

Ngày 16.12, tại TP.HCM, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổ chức hội nghị tổng kết công tác quản lý thị trường năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, có sự tham dự của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công thương và Chi cục Quản lý thị trường 34 tỉnh, thành phố.

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, vi phạm trong môi trường thương mại điện tử tiếp tục gia tăng và diễn biến phức tạp, đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý, kiểm soát thị trường.

Trong đó, hoạt động livestream bán hàng trên mạng xã hội bị lợi dụng để tiêu thụ thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm với thủ đoạn quảng cáo thổi phồng, gắn mác “hàng xách tay”, “đặc sản vùng miền”, “nhà làm”, “sạch 100%” hoặc sử dụng KOL/KOC để tạo lòng tin.

Một số gian hàng còn đăng tải thông tin sai sự thật, sử dụng giấy tờ, bản công bố chất lượng đã hết hạn, bị chỉnh sửa hoặc của thương nhân khác nhằm lừa dối người tiêu dùng.

Trước thực trạng này, lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra kho hàng, cơ sở chế biến, điểm tập kết; giám sát hoạt động quảng cáo, rao bán trực tuyến; phối hợp với công an, hải quan, y tế và các nền tảng thương mại điện tử để truy xuất, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm.

Qua tổng hợp năm 2025, toàn lực lượng quản lý thị trường kiểm tra 27.540 vụ; phát hiện, xử lý 23.402 vụ vi phạm; thu nộp ngân sách nhà nước gần 372 tỉ đồng… Trong đó, phần lớn các vụ việc kiểm tra, xử lý liên quan đến hàng giả, thực phẩm kém chất lượng, sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ…

Bên cạnh xử lý các hành vi vi phạm trong năm 2025, lực lượng quản lý thị trường đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cảnh báo người tiêu dùng nhận diện hành vi gian lận, nâng cao hiệu quả phối hợp với các lực lượng chức năng trong công tác quản lý, kiểm soát thị trường truyền thống, thương mại điện tử.

Nghiên cứu đề xuất xây dựng luật Quản lý thị trường

Cũng tại hội nghị, nội dung nghiên cứu sửa đổi Pháp lệnh Quản lý thị trường, tiến tới xây dựng luật Quản lý thị trường được lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước và đại diện các địa phương trao đổi, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn công tác quản lý thị trường trong giai đoạn mới.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh, năm 2026 – 2027, nhiều luật, nghị định, thông tư quan trọng sẽ có hiệu lực thi hành, như luật Xử phạt vi phạm hành chính (sửa đổi), luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, luật Thương mại điện tử, cùng các quy định liên quan đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc hàng hóa.

Theo đó, việc nghiên cứu sửa đổi Pháp lệnh Quản lý thị trường, tiến tới xây dựng luật Quản lý thị trường theo đề án hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam của Bộ Tư pháp là cần thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Cục trưởng Trần Hữu Linh nhấn mạnh, quá trình sửa đổi cần tập trung đánh giá toàn diện thẩm quyền, nhiệm vụ, trách nhiệm của lực lượng quản lý thị trường; rà soát, hoàn thiện quy trình kiểm tra; đơn giản hóa hồ sơ, biểu mẫu và tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm phù hợp với yêu cầu quản lý thị trường trong tình hình mới.

Đại diện Chi cục Quản lý thị trường nhiều tỉnh, thành phố cho rằng Pháp lệnh Quản lý thị trường hiện hành đã bộc lộ một số bất cập trong quá trình triển khai, đặc biệt về thẩm quyền, quy trình kiểm tra, xử lý vi phạm và cơ chế phối hợp liên ngành.

Trong bối cảnh phương thức kinh doanh không ngừng thay đổi, nhất là sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh xuyên biên giới, các đại biểu thống nhất nhận định việc sửa đổi pháp lệnh, tiến tới xây dựng luật Quản lý thị trường là yêu cầu cần thiết, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo cơ sở vững chắc để lực lượng quản lý thị trường thực hiện hiệu quả chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và môi trường kinh doanh lành mạnh.

Tại hội nghị, Cục trưởng Trần Hữu Linh cũng lưu ý, năm 2026 là năm tiếp tục tăng cường kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thị trường. Theo đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tập trung triển khai đồng bộ các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước và Chính phủ về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ông Linh cũng đề nghị, lực lượng quản lý tiếp tục chủ động theo dõi, phân tích diễn biến thị trường trong nước và quốc tế; tăng cường dự báo, cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, biến động giá các mặt hàng thiết yếu; triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử.

Ver2Solution theo Báo Thanh Niên

Pháp Luật

Thêm công cụ hữu hiệu bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường thương mại điện tử

Published

3 tuần ago

27 Tháng 12, 2025

Admin Admin

Việc định danh người bán và quy định riêng về livestream trên các nền tảng mạng xã hội trong Luật Thương mại điện tử vừa được thông qua được xem là công cụ hữu hiệu để bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh thương mại điện tử đang tăng trưởng rất cao, là một kênh quan trọng trong bán lẻ hiện nay.

Mọi thông tin hàng hóa phải được niêm yết rõ ràng

Theo thống kê của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), sau 11 tháng của năm 2025, lực lượng quản lý thị trường (QLTT) cả nước đã kiểm tra gần 20.000 vụ, xử lý 17.108 vụ vi phạm, chuyển điều tra 123 vụ và thu nộp ngân sách hơn 278 tỷ đồng. Riêng về hàng giả và vi phạm sở hữu trí tuệ, lực lượng đã xử lý 3.307 vụ, tổng giá trị hàng hóa vi phạm trên 50 tỷ đồng. Trên môi trường thương mại điện tử (TMĐT), số liệu sau 9 tháng cho thấy, QLTT đã xử phạt tổng cộng 4.052 vụ vi phạm với gần 63 tỷ đồng, gỡ bỏ 44.446 sản phẩm vi phạm và chặn 12.414 gian hàng có dấu hiệu gian lận.

Ông Trần Hữu Linh – Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, để bảo vệ người tiêu dùng trong TMĐT, lực lượng QLTT đang triển khai quyết liệt Đề án 319 về chống hàng giả trên sàn TMĐT đến năm 2025. Cục cũng đã yêu cầu các sàn lớn như Shopee, Lazada, TikTok Shop tham gia ký cam kết, thiết lập cơ chế phối hợp xác minh và xử lý nhanh gian hàng vi phạm ngay khi có cảnh báo.

Song song với đó, lực lượng QLTT đẩy mạnh một số biện pháp như trao đổi dữ liệu với hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp sở hữu thương hiệu để nhận diện hàng hóa nghi vi phạm; Ứng dụng công nghệ, sử dụng công cụ quét tự động trên nền tảng số để phát hiện gian hàng vi phạm; Tăng kiểm tra thực địa, kết hợp truy quét kho hàng, điểm trung chuyển, cơ sở đóng gói – nơi cung ứng cho hoạt động bán hàng online. Tất cả đều hướng đến mục tiêu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp chân chính. Ông Linh khẳng định, TMĐT phát triển nhanh, nhưng không thể để trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho hàng giả.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn – Giám đốc Trung tâm Phát triển (TMĐT) và Công nghệ số thuộc Cục TMĐT và kinh tế số Bộ Công Thương) khẳng định, TMĐT hiện nay không còn được nhìn nhận đơn thuần là một kênh bán hàng bổ sung, mà đã trở thành mô hình kinh doanh cốt lõi, mang tính chiến lược, đóng vai trò động lực then chốt trong quá trình chuyển đổi số của ngành bán lẻ trên phạm vi toàn cầu. Do đó, việc bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường TMĐT đang là vấn đề được nhiều người quan tâm. Luật TMĐT vừa được Quốc hội thông qua đã minh chứng rõ ràng cho vấn đề này.

Ông Tuấn cho biết, theo các quy định hiện hành, chủ sở hữu website TMĐT bán hàng có trách nhiệm công bố đầy đủ, chính xác các thông tin liên quan đến chủ thể kinh doanh, bao gồm tên, địa chỉ, thông tin đăng ký kinh doanh và phương thức liên hệ.

Ông Tuấn nhấn mạnh, thông tin về hàng hóa, dịch vụ phải được thể hiện rõ ràng, trung thực, bảo đảm tuân thủ các quy định về nhãn hàng hóa, xuất xứ, chất lượng và giá cả, trong đó cần nêu rõ giá đã bao gồm hay chưa bao gồm thuế, phí vận chuyển và các chi phí phát sinh khác. Website cũng phải công bố điều kiện giao dịch chung, bao gồm chính sách kiểm hàng, đổi trả, bảo hành và cơ chế giải quyết khiếu nại, đồng thời bảo đảm khách hàng thể hiện sự đồng ý riêng biệt với các điều kiện này trước khi giao kết hợp đồng.

“Việc không công bố hoặc công bố không đầy đủ, không chính xác các thông tin bắt buộc có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính, với mức phạt tùy theo tính chất và mức độ vi phạm” – ông Tuấn nói.

Có quy định riêng về livestream trên mạng xã hội

Ngoài ra, ông Nguyễn Hữu Tuấn cho biết, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật TMĐT vào ngày 10/12, với sự đồng thuận rất cao. Luật TMĐT đã làm rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động TMĐT, đặc biệt là đối với hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội và hình thức livestream bán hàng, qua đó tăng cường minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Luật cũng bổ sung quy định về định danh người bán trên sàn TMĐT gắn với hệ thống định danh điện tử quốc gia, nhằm làm sạch thị trường, hạn chế hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho công tác quản lý thuế và chống thất thu ngân sách nhà nước.

Đáng chú ý, theo đại diện Bộ Công Thương, đối với mạng xã hội có hoạt động TMĐT, Luật đã xác định đây là một loại hình nền tảng riêng, độc lập, được thiết kế hệ thống nghĩa vụ phù hợp với tính chất hoạt động, không áp dụng máy móc các quy định như đối với nền tảng TMĐT trung gian, nhưng vẫn bảo đảm không tạo ra khoảng trống trách nhiệm, đặc biệt trong quản lý nội dung kinh doanh, phối hợp xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Với quy định về định danh người bán trên sàn được xây dựng trên cơ sở khai thác hệ thống định danh và xác thực điện tử quốc gia (VNeID) nhằm góp phần làm sạch thị trường TMĐT và hạn chế hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thông qua khả năng truy vết người bán, đồng thời hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý thuế, chống thất thu ngân sách nhà nước. Khi xây dựng quy định này, Chính phủ quán triệt nguyên tắc ứng dụng tối đa hạ tầng số và dữ liệu sẵn có của Nhà nước, không phát sinh thêm thủ tục hành chính không cần thiết đối với người dân và doanh nghiệp, nhưng vẫn bảo đảm công cụ quản lý hữu hiệu cho cơ quan nhà nước.

Ver2Solution theo Báo Pháp Luật