Trong Nước

Việt Nam có 5 triệu hộ kinh doanh nhưng không ai được vay vốn dưới tên ‘hộ kinh doanh’

Published

1 năm ago

30 Tháng 3, 2025

Góp 40% GDP, tạo việc làm cho hơn 40 triệu người, nhưng Việt Nam có 5 triệu hộ kinh doanh lại không thể vay vốn ngân hàng. Chỉ vì một điều: họ không có tư cách pháp nhân. Một rào cản nhỏ đang chặn lối một nguồn lực lớn của nền kinh tế.

Tại Hội thảo “Vốn ngân hàng góp phần thúc đẩy kinh tế tư nhân” do Thời báo Ngân hàng tổ chức sáng 21/03/2025, với sự tham gia của Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Đào Minh Tú, TS. Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Việt Nam, cùng nhiều chuyên gia, doanh nhân và đại diện tổ chức tín dụng, một câu hỏi gai góc được nêu ra trực diện:

Vì sao Việt Nam có hơn 5 triệu hộ kinh doanh – lực lượng đóng góp gần một nửa GDP – mà không ai trong số họ được đứng tên vay vốn ngân hàng? Câu trả lời nằm sâu trong một điểm nghẽn thể chế âm thầm nhưng đầy sức cản: hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân.

Hộ kinh doanh: lực lượng xương sống bị “vô danh hóa” trong thể chế

Theo TS. Lê Duy Bình, khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 50% GDP, trong đó khối hộ kinh doanh cá thể – bao gồm hộ sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, buôn bán nhỏ lẻ, dịch vụ phi chính thức – chiếm tới 40%.

Khu vực này tạo ra sinh kế cho hơn 85% lực lượng lao động, tương đương hơn 40 triệu người, nhưng lại bị “vô hình hóa” trong các thiết chế pháp lý hiện hành. Từ năm 2015, Bộ luật Dân sự chỉ công nhận hai chủ thể pháp lý là cá nhân và pháp nhân, trong khi hộ kinh doanh bị gộp vào tư cách cá nhân, đồng nghĩa với việc không được đứng tên trong hợp đồng tín dụng, không thể đấu thầu, không thể ký kết giao dịch thương mại dài hạn.

Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú nhìn nhận thực trạng một cách thẳng thắn: “Với gần một triệu doanh nghiệp và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân đang đóng góp gần 50% GDP, hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo ra hơn 40 triệu việc làm. Tuy nhiên, phần lớn lại là các đơn vị siêu nhỏ, sức cạnh tranh thấp và hiệu quả hoạt động còn hạn chế”. Ông nhấn mạnh vai trò trọng yếu của khu vực tư nhân và khẳng định ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh bằng các giải pháp tín dụng phù hợp hơn.

Việc thiếu địa vị pháp lý khiến hộ kinh doanh không thể xây dựng hồ sơ tín dụng, không có mã số thuế riêng, không có báo cáo tài chính độc lập, không có lịch sử tín dụng riêng biệt. Trong quản trị ngân hàng hiện đại, điều này khiến họ không thể được chấm điểm tín dụng nội bộ, dẫn đến việc bị xếp vào nhóm rủi ro cao, bị siết hạn mức vay, yêu cầu tài sản đảm bảo lớn và lãi suất cao. Không ít trường hợp bị loại khỏi danh sách cấp tín dụng, đơn giản chỉ vì không “được luật pháp thừa nhận” như một thực thể kinh doanh.

Tín dụng bị tắc, năng suất bị kìm, tăng trưởng bị trói

Theo NHNN, tính đến cuối năm 2024, tổng dư nợ tín dụng với khu vực doanh nghiệp tư nhân tại các tổ chức tín dụng đạt gần 7 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 44% dư nợ toàn hệ thống. Tuy nhiên, gần như toàn bộ khoản vay này rơi vào khoảng 1 triệu doanh nghiệp có đăng ký pháp lý chính thức, trong khi hơn 5 triệu hộ kinh doanh – chiếm tới 40% GDP – lại bị đứng ngoài dòng chảy tín dụng quốc gia.

TS. Lê Duy Bình chỉ rõ: “Đầu tư tư nhân hiện chiếm 56% tổng đầu tư toàn xã hội, tức khoảng 96 tỷ USD trong năm 2025, cao hơn nhiều so với đầu tư công (28%) và FDI (16%). Chỉ cần đầu tư tư nhân tăng 1%, thì phải cần đầu tư công tăng 2,5% và FDI tăng 3,5% mới có thể tạo ra hiệu ứng tương đương”. Tuy nhiên, khi phần lớn tư nhân lại bị bóp nghẹt dòng vốn do rào cản pháp lý, thì sức bật của đầu tư tư nhân sẽ không được hiện thực hóa.

Phó Thống đốc Đào Minh Tú khẳng định: “Chất lượng tín dụng khu vực tư nhân nói chung tốt, độ rủi ro thấp, nhưng rào cản thể chế khiến dòng vốn vẫn khó chảy đến đúng nơi cần. Đây là nghịch lý cần tháo gỡ bằng cải cách đồng bộ về chính sách, pháp luật và hệ thống tín dụng”. Ông cũng cho biết, các chương trình tín dụng đặc thù, lãi suất thấp cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh sẽ tiếp tục được ngành Ngân hàng triển khai mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Không có pháp nhân, không thể bước qua ngưỡng thể chế

Vấn đề lớn hơn của hộ kinh doanh không chỉ là tín dụng, mà là sự thiếu vắng vị trí trong toàn bộ hệ sinh thái kinh tế hiện đại. Khi không có tư cách pháp nhân, hộ kinh doanh không thể ký hợp đồng dài hạn, không có quyền khởi kiện độc lập trong tranh chấp thương mại, không được luật pháp bảo vệ quyền tài sản một cách đầy đủ.

TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng CIEM, gọi đây là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” và cho rằng phải “chuyển hệ thống pháp luật từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, tạo không gian pháp lý rộng mở, minh bạch, chi phí tuân thủ thấp và không có rủi ro pháp lý”.

Việt Nam có 5 triệu hộ kinh doanh nhưng không ai được vay vốn dưới tên ‘hộ kinh doanh’

TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) phát biểu tại Hội thảo.

Cấu trúc doanh nghiệp Việt Nam hiện cho thấy một sự thiếu vắng đáng lo ngại về tầng lớp trung gian. Trong số gần 940.000 doanh nghiệp đăng ký chính thức, có tới 97% là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, chỉ 1,5% là doanh nghiệp vừa và 1,5% là doanh nghiệp lớn. TS. Lê Duy Bình cảnh báo: “Nếu không có quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, sẽ không có lực lượng dự bị để hình thành doanh nghiệp cỡ vừa – mắt xích không thể thiếu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.

Một trong những đề xuất nổi bật tại Hội thảo là thiết lập mô hình pháp nhân đặc thù cho “doanh nghiệp siêu nhỏ”, áp dụng cơ chế sandbox cho tín dụng phi truyền thống như tín dụng theo dòng tiền, tín dụng theo hợp đồng đầu ra, bảo lãnh tín dụng cộng đồng. Những giải pháp này có thể mở ra cánh cửa cho hàng triệu hộ kinh doanh vốn đang bị bỏ lại phía sau.

Giải phóng 5 triệu hộ kinh doanh: Không thể trì hoãn

TS. Lê Duy Bình nhấn mạnh rằng: “Phát triển kinh tế tư nhân không thể chỉ dựa vào các tập đoàn lớn, mà phải quan tâm tới hộ kinh doanh – những chủ thể nhỏ nhưng giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế thực”. Theo ông, khu vực này đang tạo việc làm cho hơn 80% lực lượng lao động, giúp chuyển dịch hàng triệu lao động khỏi nông nghiệp, góp phần đưa số người tham gia bảo hiểm xã hội từ 9,2 triệu năm 2010 lên 17,5 triệu năm 2023, chiếm 38% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Nếu không chính thức hóa hộ kinh doanh, mục tiêu 60% lao động tham gia bảo hiểm xã hội vào năm 2030 theo Nghị quyết 28-NQ/TW sẽ không thể thành hiện thực. Quan trọng hơn, nền kinh tế sẽ tiếp tục duy trì cấu trúc “ba nền kinh tế trong một”: doanh nghiệp nhà nước – FDI – tư nhân phi chính thức, tách biệt, thiếu liên kết và không tạo hiệu ứng lan tỏa.

Phó Thống đốc Đào Minh Tú khẳng định: “Ngành ngân hàng sẽ tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là nhóm nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh cá thể. Sẽ có thêm các chính sách tín dụng linh hoạt, giải pháp đánh giá rủi ro mới, và mô hình hợp tác để tăng khả năng tiếp cận vốn của nhóm này”.

Khi hơn 5 triệu hộ kinh doanh vẫn phải đi vay với tư cách “ông A, bà B” thay vì “cơ sở X”, “đơn vị Y”, thì nền kinh tế vẫn còn một khoảng tối lớn chưa được khai thông. Và chỉ khi họ được công nhận là một thực thể kinh tế chính thức, được bảo vệ quyền tài sản, được cấp vốn minh bạch, được ký hợp đồng thương mại, thì tiềm năng nội sinh của Việt Nam mới thực sự được giải phóng.

Khi đó, khát vọng tăng trưởng 8%/năm và mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 sẽ có một điểm tựa vững chắc từ chính nội lực – hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang âm thầm gánh vác nền kinh tế.

Theo Kienthucdautu

Trong Nước

Xu hướng gia đình chọn ở thuê thay vì mua nhà

Published

6 ngày ago

28 Tháng 5, 2026

Admin Admin

Có thu nhập hơn 100 triệu đồng mỗi tháng, vợ chồng anh Phùng Văn Linh, 29 tuổi và Thúy Vân, 28 tuổi, ở phường Từ Liêm, quyết định dừng kế hoạch mua nhà để đi thuê.

“Nghĩ đến cảnh mở mắt ra đã phải lo trả lãi ngân hàng, muốn thay đổi công việc cũng không dám vì sợ thu nhập không đủ trả nợ, vợ chồng tôi quyết định dừng kế hoạch mua nhà”, Thúy Vân nói.

Khi mới kết hôn ba năm trước, cặp vợ chồng trẻ cũng có kế hoạch mua nhà để “an cư lạc nghiệp” như nhiều gia đình khác. Nhưng giai đoạn 2023-2024, giá căn hộ tại Hà Nội tăng quá nhanh khiến kế hoạch liên tục bị đổ bể. “Có căn chỉ trong vài tháng đã tăng thêm vài trăm triệu đồng. Tiền tích lũy của vợ chồng tôi không thấm vào đâu”, Vân kể.

Hiện tại, thu nhập của gia đình vượt 100 triệu đồng mỗi tháng, gấp gần 5 lần mức trung bình (21,5 triệu đồng) của một hộ ở Hà Nội, vợ chồng cô vẫn không dám tái khởi động kế hoạch mua nhà.

Theo tính toán của Vân, nếu mua một căn hộ 64 m2 giá khoảng 5 tỷ đồng, vợ chồng cô sẽ phải vay ngân hàng 3 tỷ đồng, thời hạn 20 năm. Trong thời gian hưởng ưu đãi lãi suất, mỗi tháng gia đình phải trả khoảng 30 triệu đồng. Vào giai đoạn lãi suất thả nổi, số nợ phải trả có thể tăng lên 35 triệu đồng mỗi tháng.

Năm ngoái, vợ chồng cô mua ôtô phục vụ đi lại. Họ thuê một căn hộ một phòng ngủ rộng 43 m2 với giá hơn 10 triệu đồng mỗi tháng, gồm cả điện, nước và phí dịch vụ. Con gái ba tuổi học trường tư tốn hơn 7 triệu đồng mỗi tháng. Tổng chi phí nuôi con hơn 20 triệu đồng. “Rõ ràng là phương án đi thuê nhà dễ thở hơn nhiều”, Vân nói. “Tôi có thể mua sắm theo sở thích, ăn uống theo nhu cầu và đi du lịch vài lần mỗi năm nhờ không gánh nợ”.

Với cách tính tương tự, vợ chồng Thu Hương, 32 tuổi, ở phường An Khánh, TP HCM cũng chọn thuê căn hộ 56 m2 trong khu chung cư có hồ bơi, phòng gym và khu thể thao, giá 20 triệu đồng mỗi tháng.

Bạn bè khuyên họ vay mua nhà vì số tiền thuê không ít. Tuy nhiên, căn hộ hai phòng ngủ tương đương căn đang thuê có giá bán khoảng 4,5 tỷ đồng. Nếu vay 3,5 tỷ đồng mua nhà, trong 20 năm, mỗi tháng, họ phải trả nợ hơn 40 triệu đồng. “Tôi sẽ phải gánh khoản nợ này suốt 1/3 cuộc đời”, cô nói.

Nếu dồn tiền trả nợ sớm, hai vợ chồng buộc phải hy sinh nhiều nhu cầu hiện tại, chưa kể, một đứa trẻ chào đời, gánh nặng sẽ tăng thêm. “Nghĩ đến nợ, chúng tôi tạm thời ở thuê cho nhẹ đầu”, cô nói.

Hiện tại, căn hộ ở thuê cách công ty chồng Hương khoảng một km, cách nơi làm việc của vợ 4 km. Nếu thay đổi công việc, cô có thể thoải mái chọn thuê căn hộ khác cạnh chỗ làm mới. “Ở thuê giúp không gian sống luôn bám sát nhu cầu thực tế thay vì cố định vào một nơi lâu dài rồi dần không còn phù hợp”, Hương nói.

Sau giờ làm, hai vợ chồng đi tập gym, chơi pickleball hoặc đưa thú cưng đi dạo. Điều Hương thích nhất khi ở nhà thuê là không phải lo sửa chữa hay bảo trì. Thiết bị nào trong nhà hỏng, cô chỉ cần nhấc máy gọi công ty phụ trách cho thuê, sẽ được xử lý ngay.

Hai vợ chồng dành ngân sách cho du lịch nước ngoài vài chuyến mỗi năm, đầu tư cho sở thích cá nhân và trải nghiệm sống. Sắp tới họ sẽ chuyển sang căn rộng hơn để có thêm phòng xông hơi và không gian cho hai con mèo chạy nhảy.

Thu Hương trong ngôi nhà hai phòng ngủ ở Thảo Điền, TP HCM. Ảnh nhân vật cung cấp — Thu Hương trong ngôi nhà hai phòng ngủ ở Thảo Điền, TP HCM. *Ảnh nhân vật cung cấp*

Ngày càng nhiều gia đình trẻ từ bỏ kế hoạch mua nhà để chọn thuê như vợ chồng Thúy Vân, Thu Hương. Nghiên cứu của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars) cho thấy, hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại các đô thị lớn (Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng) ưu tiên thuê nhà, coi đây là giải pháp tối ưu để giảm gánh nặng tài chính và tận hưởng sự tự do trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.

Theo dữ liệu từ Numbeo – nền tảng thống kê chi phí sinh hoạt lớn trên thế giới, Việt Nam nằm trong top 10 thế giới về mức độ khó tiếp cận nhà ở. Các chuyên gia cho biết giai đoạn 2023-2024 người dân cần khoảng 23 năm thu nhập để mua nhà, con số này tăng lên 26 năm vào 2025 và hiện đã vượt 30 năm do giá bất động sản tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập. Mức này cao gấp đôi mặt bằng bình quân toàn cầu.

Doanh nhân Lê Quốc Kiên, người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bất động sản ở TP HCM, cho rằng phần lớn người trẻ hiện làm việc trong khu vực trung tâm đô thị. Với 10-15 triệu đồng tiền thuê mỗi tháng, họ có thể sống trong căn hộ đầy đủ tiện ích và di chuyển thuận tiện đến nơi làm việc. “Nhiều người chấp nhận ở thuê tiện nghi còn hơn sở hữu một căn nhà quá xa nơi làm việc”, ông nói.

Lối sống độc lập, kết hôn muộn cũng là nguyên nhân khiến người trẻ chọn ở thuê, khi giá nhà đắt đỏ, không có trợ giúp từ người thân, mua nhà thành bất khả thi.

Chuyên gia Phan Dũng Khánh, người có hơn 20 kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn đầu tư, cho rằng tư duy “an cư lạc nghiệp” của người Việt khiến nhiều gia đình vô thức gắn toàn bộ kế hoạch tài chính và cuộc sống vào một tài sản cố định.

Ngoài ra, khi mang áp lực vay mua nhà, họ thường phải chọn công việc an toàn để duy trì dòng tiền trả nợ, từ đó hạn chế cơ hội thử sức với các hướng đi mới hoặc đầu tư mạo hiểm để làm giàu. Ngược lại, những người ít áp lực nợ vay có xu hướng dành tiền cho trải nghiệm, học tập và đa dạng kênh đầu tư nhằm mở rộng cơ hội thu nhập dài hạn.

“Không có kết luận đúng hay sai khi đi thuê nhà. Mục tiêu cuối cùng vẫn là sống hạnh phúc, chứ không phải gồng gánh một tài sản”, ông Khánh nói.

Ở chiều ngược lại, PGS Nguyễn Đức Lộc, Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội (Social Life) lo ngại cảm giác ở tạm có thể làm suy giảm tính gắn kết cộng đồng. Nếu xu hướng đi thuê nhà kéo dài, các đô thị lớn có nguy cơ trở thành “thành phố của những người tạm trú”, nơi các mối quan hệ láng giềng và kết nối xã hội ngày càng lỏng lẻo.

Ông cũng cho rằng không “an cư” góp phần khiến nhiều người trẻ trì hoãn kết hôn, ngại sinh con hoặc lựa chọn sinh ít con hơn.

Theo chuyên gia, các chính sách nhà ở hiện nay chưa chú ý đủ đến nhu cầu sống lâu dài của các hộ gia đình trẻ. Nhiều căn hộ cho thuê hoặc nhà ở xã hội có diện tích nhỏ, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, trường học, khu vui chơi hay tiện ích phục vụ trẻ em.

Mỗi tháng, vợ chồng Thúy Vân mua hai chỉ vàng để dành và một khoản tiền gửi ngân hàng. “Khi nào tích lũy được khoảng 70% giá trị căn hộ tôi mới mua. Nếu vẫn không đủ, tôi dành tiền mua đất ở quê dưỡng già”, Vân nói.

Ver2Solution theo Vnexpress

Trong Nước

Thị trường IT Việt Nam thiếu trình độ cao thừa code cơ bản

Published

3 tuần ago

10 Tháng 5, 2026

Admin Admin

Lập trình viên mới vào nghề gặp khó khăn hơn khi xin việc do AI khiến các doanh nghiệp chuyển sang săn tìm nhân sự có tư duy, năng lực giải bài toán thực. Thị trường IT Việt Nam rất lớn và phát triển nhanh nhưng thiếu tay nghề.

Trong báo cáo xu hướng 2025-2026 của nền tảng tuyển dụng TopCV công bố cuối năm ngoái, thị trường IT Việt Nam và phần mềm đứng thứ hai trong nhóm ngành ưu tiên tuyển của doanh nghiệp với 8,64%. Báo cáo cũng chỉ ra, kỹ sư AI (12,2%), kỹ sư cầu nối (9,92%), kiến trúc sư giải pháp (9,16%), lập trình viên di động (7,63%) và kiến trúc sư phần mềm (6,87%) là 5 vị trí khó tuyển nhất trong ngành.

Chỉ số trên cho thấy lĩnh vực IT và phần mềm, trong đó có lập trình viên, vẫn có nhu cầu rất lớn. Tuy nhiên, doanh nghiệp khó tìm được ứng viên phù hợp, với 53% thiếu hụt kỹ năng cao và 34,3% nguồn cung ứng viên chất lượng cao còn hạn chế. Bên cạnh đó, ứng viên IT thiếu các kỹ năng quan trọng như giao tiếp và truyền đạt (57,3%), tư duy phản biện (39,7%) hay tư duy sản phẩm (33,6%).

Trong khi đó, Báo cáo xu hướng tuyển dụng 2025-2026 của ITViec đầu năm nay chỉ ra, thị trường có dấu hiệu phục hồi nhưng trở nên “kén chọn” hơn. Có 66,1% doanh nghiệp tăng nhân sự IT năm 2025 và 69,6% dự kiến tiếp tục tăng trong 2026, còn 34,3% nói AI giúp cải thiện năng suất nên không cần tuyển thêm.

Còn theo Báo cáo thị trường lao động 2026 của Navigos Group, khả năng hiểu và ứng dụng công nghệ trong công việc, gồm AI, là yêu cầu hàng đầu (76,8%), nhưng sự gia tăng của các ngành công nghệ cao như AI, Fintech, và Big Data đang đẩy mạnh việc tìm kiếm nhân lực có kỹ năng chuyên sâu hơn thay vì sinh viên mới ra trường.

Yêu cầu từ doanh nghiệp ngày một cao, nhất là kỹ năng AI, là trải nghiệm “khắc nghiệt” mà những lập trình viên như Lê Nam, 23 tuổi ở TP HCM, trải qua trong gần 10 lần phỏng vấn. Tháng 8/2025, sau khi nhận tấm bằng kỹ sư công nghệ thông tin loại khá cùng kinh nghiệm thực chiến khi đi làm thêm, anh tin mình đang tham gia một ngành nghề “khát nhân lực”. Nhưng sau nửa năm gửi CV và phỏng vấn, anh liên tục bị từ chối, hoặc mức lương không đạt kỳ vọng.

“Có công ty nói đang giảm tuyển junior vì AI đang hỗ trợ lập trình viên senior làm nhanh hơn”, Nam kể.

Trong lĩnh vực lập trình, junior chỉ người có kinh nghiệm 1-2 năm, hoặc mới gia nhập thị trường lao động sau thực tập. Trong khi đó, senior chỉ các nhân viên có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm vững (thường từ 4-5 năm trở lên) và khả năng làm việc, giải quyết công việc phức tạp.

Nam cho biết từng kiếm 10-15 triệu mỗi tháng khi “code dạo” thời sinh viên, cũng như thường xuyên sử dụng AI “ở mức trên cơ bản”. Tuy nhiên, yếu tố này chưa đủ thuyết phục nhà tuyển dụng.

Khánh Linh, tốt nghiệp ngành khoa học máy tính năm 2025, lại có trải nghiệm khác. Từ năm thứ ba đại học, cô đã bắt đầu tìm hiểu và sử dụng một số công cụ AI lập trình. “Khi thực tập, mình không viết hết code nữa mà chủ yếu hướng dẫn AI viết rồi chỉnh sửa lại”, Linh nói. “Khi đó, công cụ chưa thông minh như bây giờ, nhưng giúp tôi nhận ra vai trò của mình trong thời đại AI, từ đó thay đổi để thích nghi”.

Dù sớm nhận thấy xu hướng, mọi thứ khó khăn hơn Linh nghĩ. “Khi mới vào làm, tôi chủ yếu được giao viết prompt và kiểm tra đầu ra”, Linh kể. “Sau hai tháng, tôi thấy mình không thực sự hiểu hệ thống chạy thế nào, sửa sai ở đâu. Giống như ‘dùng hộp đen’ vậy. Áp lực lớn nhất không phải khối lượng công việc, mà là cảm giác kiến thức bốn năm đại học không đủ dùng”.

Thực tế, nhiều số liệu thống kê cho thấy việc làm dành cho lập trình viên mới ra trường có xu hướng giảm. Nghiên cứu của Stanford Digital Economy Lab công bố cuối năm ngoái chỉ ra, việc làm cho nhóm lập trình viên 22-25 tuổi giảm gần 20% so với đỉnh 2022, thể hiện tác động rõ rệt của tự động hóa và AI trong công việc cấp thấp. Báo cáo về thị trường việc làm và mức lương trong lĩnh vực công nghệ năm 2025 của Ravio công bố tháng 2 cũng chỉ ra, việc tuyển dụng nhân sự công nghệ cấp độ đầu vào đã giảm mạnh 73,4% so với 2024.

Giữa 2025, báo cáo Tương lai Việc làm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới WEF cho thấy 41% nhà tuyển dụng toàn cầu dự kiến cắt giảm vị trí AI có thể tự động hóa. Dữ liệu từ công ty đầu tư SignalFire chỉ ra mức tuyển dụng sinh viên mới ra trường tại 15 công ty công nghệ lớn nhất thế giới giảm hơn 50% kể từ năm 2019.

Những con số kể trên phản ánh thực tế: AI không làm biến mất ngành lập trình, nhưng đang thay đổi mạnh cách tuyển dụng. Ông Phan Đức Thắng, CEO một công ty phần mềm di động tại Đà Nẵng, cho biết trước 2020, ông ưu tiên nhân sự sắp hoặc mới ra trường. “Chúng tôi từng săn lập trình viên giỏi khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Nhưng từ giữa năm ngoái, chúng tôi ưu tiên đào tạo kỹ năng AI cho đội ngũ hiện có nhiều hơn”, ông nói.

Ông Nguyễn Đức Hoài, nhà đồng sáng lập kiêm CEO Bizino – công ty đứng sau phần mềm hỗ trợ lập trình Bizino AI, đánh giá thị trường việc làm đang thay đổi rất lớn. Những việc trước đây junior mất hàng giờ như viết code mẫu, sửa lỗi, viết tài liệu, tạo bài kiểm thử… thì hiện AI làm trong vài phút. Quan trọng hơn, AI đã tiến từ “gợi ý code” sang tự chủ hành động nhận yêu cầu, phân tích, viết code, chạy kiểm thử, gần như không cần người can thiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông cho rằng đây là kỹ năng mỗi lập trình viên “buộc phải có”, thay vì chỉ “giá trị tăng thêm” như trước. “Ngay tại Bizino, những workflow trước đây cần 3-4 junior duy trì, giờ một senior cùng AI hoàn thành nhanh hơn 55%”, ông Hoài lấy ví dụ.

Ông cũng nêu một nghịch lý tại thị trường Việt Nam. Trong khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tích hợp AI, nhân sự có chất lượng ở lĩnh vực này vẫn thiếu. “Thị trường thiếu người giỏi AI nhưng thừa người biết code cơ bản”, ông đánh giá. “AI không ‘cướp việc’ nhưng đang đẩy thanh tiêu chuẩn tuyển dụng lên cao hơn”.

Theo ông, có ba rào cản khi lập trình viên “newbie” tiếp cận thị trường lao động. Thứ nhất, nhiều vị trí gán nhãn “entry-level” (cơ bản) nhưng đòi hỏi 2-5 năm kinh nghiệm; thứ hai là sinh viên vừa phải cạnh tranh nhau vừa cần chứng minh giá trị vượt lên cả AI miễn phí; và doanh nghiệp kiểm tra khả năng “phối hợp với AI”, không chỉ kiểm tra thuật toán như trước.

“AI đang ‘nén’ bậc thang nghề nghiệp của lập trình viên, buộc họ thay đổi kỹ năng cần thiết”, ông Hoài giải thích. “Vai trò cũng thay đổi. Junior không còn là ‘lập trình viên cấp thấp’ mà phải là ‘người điều phối AI với tư duy sản phẩm'”.

Ông Hoàng Minh Báu, Giám đốc sản xuất của công ty RikkeiSoft, cho biết trong 1-2 năm qua, công ty áp dụng nhiều tác nhân AI vào toàn bộ vòng đời phát triển phần mềm. “Sự chuyển đổi kéo theo thay đổi đáng kể trong chiến lược nhân sự”, ông nói. “Nhu cầu đối với vị trí ở mức độ cơ bản giảm dần, trong khi nhu cầu về nhân sự có kinh nghiệm, có khả năng kiểm soát chất lượng đầu ra của AI và thiết kế quy trình làm việc hiệu quả với AI ngày càng gia tăng. Trọng tâm tuyển dụng đang dịch chuyển từ ‘làm’ sang ‘kiểm soát và tối ưu'”.

Bên cạnh nền tảng kỹ thuật, người mới tốt nghiệp còn cần chú trọng trí tuệ cảm xúc (EQ), tức kỹ năng thấu cảm và quản trị cảm xúc – điều AI chưa thể thay thế trong việc phối hợp nhóm và hiểu khách hàng, theo đại diện RikkeiSoft.

Lê Nam cho biết đã đăng ký học văn bằng hai chuyên ngành xử lý dữ liệu và hệ thống AI, đồng thời cố gắng dự các workshop về trí tuệ nhân tạo khi có thể. Anh cảm thấy mọi thứ “vẫn ổn” nếu so với một số người bạn cùng lớp đang “gác bằng” để làm trái nghề hoặc chấp nhận học việc ở các doanh nghiệp để lấy kinh nghiệm.

Trong khi đó, Linh vẫn làm tại doanh nghiệp với vai trò thử việc, chưa được nhận chính thức. Tuy nhiên, cô cảm nhận bản thân đã học hỏi được rất nhiều so với kiến thức đã được đào tạo và nhanh chóng thích nghi với môi trường mới. Mỗi tối, cô tranh thủ học thêm kỹ năng mới để tăng hiệu quả công việc cũng như chia sẻ kinh nghiệm lên các mạng xã hội như cách để “dẫn đường” cho những người mới khác.

Ver2Solution theo Vnexpress

Trong Nước

Quán cafe đông nghẹt từ sáng sớm

Published

4 tuần ago

9 Tháng 5, 2026

Admin Admin

Trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5, nhiều hàng quán, cơ sở dịch vụ tại Vũng Tàu ghi nhận lượng khách đông đúc gấp nhiều lần ngày thường, ghi nhận nhiều quán cafe đông nghẹt từ sáng sớm.

Ngay từ khi mở cửa vào khoảng 7-8h sáng 2/5, tiệm Cafe Suối Bên Biển trên đường Trần Phú (phường Vũng Tàu) đã có nhiều khách ghé thăm. Theo ghi nhận của Tri Thức – Znews, cơ sở này nhanh chóng lấp đầy bàn bởi khách du lịch, đặc biệt là các bàn có view ngắm biển. Lối vào quán cũng chật kín xe cộ.

Quán trang bị nhiều ô lớn để che chắn cho các bàn khách ngoài trời. Ngay từ sớm, nhiều khu vực cũng đã có nắng và nhiệt độ càng về trưa càng tăng. Vì vậy, nhiều người có nhu cầu tìm nơi giải khát, ngắm cảnh sau khi đi thăm thú, tắm biển.

Khu vực gọi nước của quán luôn có người đứng đợi tới lượt. Trước kỳ nghỉ lễ, quán cà phê này cũng vốn được nhiều khách du lịch biết đến là một trong những địa điểm đẹp để chụp hình check-in bởi không gian rộng, có view nhìn ra biển.

Cách trung tâm TP.HCM chỉ hơn 100 km, phường Vũng Tàu là điểm đến yêu thích của người dân nhiều tỉnh thành lân cận trong các dịp nghỉ lễ. Theo Trung tâm Cung ứng Dịch vụ Công phường Vũng Tàu, ngày 30/4, địa phương đã đón khoảng 70.000 lượt khách.

Lượng người đổ về cao cũng kéo theo nhu cầu về các dịch vụ ăn uống, vui chơi. Tại tiệm bánh Golden Bakery trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, khách xếp hàng đông đúc từ lúc 9h.

Trung bình thực khách phải chờ từ 15-20 phút mới tới lượt mua. Cơ sở này chủ yếu bán các loại bánh ngọt như bông lan, flan và đồ ăn vặt.

Tương tự tại tiệm Donut Nga nằm trên đường Phan Chu Trinh, khách hàng cũng đứng xếp hàng từ sớm, chờ khoảng 5-10 phút để tới lượt mua. Đây là hai trong số nhiều tiệm bánh được người trẻ địa phương và du khách biết đến, tìm mua thưởng thức.

Dù thời tiết nắng nóng, nhiều người không ngại đứng chờ để có thể mua đem về. Khách hàng mặc áo dày, đeo khẩu trang kín mặt để tránh nắng.

Kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 năm nay, người dân được nghỉ 4 ngày liên tục nên có thể sắp xếp thời gian nghỉ ngơi, du lịch. Nếu tính cả đợt nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, dự kiến trong cả đợt nghỉ lễ, Vũng Tàu đón khoảng 200.000 lượt khách.

Ver2Solution theo Znews