Mua hàng online là xu hướng phổ biến

Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), năm 2025 tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại điện tử, quy mô thị trường vượt mốc 31 tỉ USD (tăng gấp 2 lần so với năm 2020), chiếm 10% tổng mức bán lẻ và 2/3 tổng giá trị nền kinh tế số.

Việt Nam giữ vững Top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới (từ 20 – 25%/năm) và trong Top 3 ASEAN về quy mô.

Theo thống kê của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, thương mại điện tử trở thành kênh phân phối chủ lực với hơn 60 triệu người tiêu dùng Việt Nam mua hàng online trong năm 2025, tăng gấp 2 lần so với năm 2020 và mức chi tiêu bình quân đạt 400 USD/người/năm.

Nhiều mô hình kinh doanh số bùng nổ: mua sắm qua di động chiếm tới 73% giao dịch và mua hàng online qua mạng xã hội và livestream trở thành xu hướng phổ biến.

Chia sẻ tại buổi tọa đàm “Chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử”, do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Tạp chí Tiếp thị và Gia đình tổ chức ngày 18.12 vừa qua, ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, tiết lộ doanh số “khủng” từ sàn thương mại điện tử Shopee, lên tới 600 – 700 tỉ đồng/ngày. Mạng xã hội TikTok Shop không thua kém khi đạt 2/3 doanh số của Shopee. Theo đó, chỉ trên 2 nền tảng này, mỗi ngày người Việt chi gần 1.000 tỉ đồng mua hàng online.

Tuy nhiên, theo ông Thành, trong giao dịch mua hàng trực tuyến hiện nay, người tiêu dùng đang là đối tượng dễ chịu tác động, thiệt hại lớn nhất với các rủi ro như: mất tiền, bị lừa đảo, xâm phạm tài sản… hoàn toàn có thể xảy ra nếu thông tin sản phẩm không được kiểm soát chặt chẽ.

Thực tế hiện nay, kênh mua hàng online, sàn thương mại điện tử mang lại doanh thu rất lớn cho các nền tảng nhưng đây cũng là “cứ điểm” tiêu thụ hàng giả, hàng lậu, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, vi phạm trong môi trường thương mại điện tử tiếp tục gia tăng, diễn biến phức tạp, đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý. Từ các tài khoản bán hàng online năm 2025, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phát hiện triệt phá nhiều kho hàng lớn như thu giữ 35.000 sản phẩm quần áo giả mạo nhãn hiệu tại Hà Nội; thu giữ 123.000 kg nguyên liệu thuốc lá nhập lậu tại Cao Bằng; chuỗi vụ kiểm tra các cơ sở kinh doanh thời trang tại Sài Gòn Square; kiểm tra kho sữa nhập lậu tại Bạch Mai (Hà Nội); thu giữ trên 100 tấn vải cuộn không rõ nguồn gốc tại Công ty TNHH Trường Vinh Vina; hàng nghìn viên An cung Ngưu Hoàng Nam Dương tại Quảng Ninh…

Siết trách nhiệm, truy vết hàng giả trên thương mại điện tử

Có nhiều năm theo dõi lĩnh vực thương mại điện tử, chia sẻ với Thanh Niên, luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty luật An Hoàng Gia, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho rằng luật Thương mại điện tử được Quốc hội thông qua ngày 10.12, có hiệu lực từ 1.7.2026, là một bước thay đổi rất căn bản. Những quy định mới lần này không chỉ nhằm “siết” quản lý, mà quan trọng hơn là tạo một nền tảng pháp lý minh bạch, hiện đại và có tính truy vết cao cho thị trường số.

Trong đó, luật quy định phải định danh người bán bằng VNeID là bước tiến lớn trong minh bạch và truy vết. Quy định yêu cầu xác thực người bán, người livestream bằng VNeID hoặc định danh điện tử hợp lệ là một trong những điểm quan trọng nhất của luật, điều này giúp cơ quan chức năng biết rõ ai đang bán hàng, ai đang livestream quảng cáo.

Nhờ đó, cơ quan chức năng dễ dàng, nhanh chóng truy vết, xử lý hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ để xử lý vi phạm chính xác hơn, chấm dứt tình trạng dùng tài khoản ảo để trốn tránh trách nhiệm.

Cũng theo luật sư Nguyễn Thanh Hải, trong luật Thương mại điện tử, trách nhiệm của các sàn được xác định rõ và chặt chẽ hơn, bởi trước đây nhiều nền tảng tự coi mình là “trung gian” nghĩa là không bán hàng nên không chịu trách nhiệm.

Tuy nhiên, luật Thương mại điện tử mới đã xóa bỏ cách hiểu này. Các sàn phải xác thực người bán, lưu trữ thông tin và cung cấp khi được yêu cầu; kiểm soát nội dung rao bán, ngăn chặn hàng giả, quảng cáo sai.

Các sàn, nền tảng phối hợp xử lý vi phạm, gỡ bỏ nội dung nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật; bảo vệ người tiêu dùng, có quy trình khiếu nại, hoàn tiền, giải quyết tranh chấp minh bạch, điều này giúp tạo mặt bằng cạnh tranh công bằng hơn, hạn chế tình trạng “thả nổi” từ phía nền tảng.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải cũng cho rằng, luật Thương mại điện tử siết chặt quản lý đối với nền tảng nước ngoài khi quy định cơ chế ký quỹ và trách nhiệm bồi thường để đảm bảo bồi thường khi xảy ra thiệt hại đối với người tiêu dùng.

Đây là thông điệp rất rõ ràng, đã kinh doanh tại Việt Nam thì phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, quy định này đảm bảo quyền lợi người dùng và tránh trường hợp nền tảng ở nước ngoài gây thiệt hại nhưng không có căn cứ xử lý.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường, cho biết năm 2025 tỷ lệ xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử còn thấp so với thực tế phát sinh, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh vi phạm ngày càng gia tăng.

Năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường tiếp tục triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm đối với các hoạt động kinh doanh trong thương mại điện tử, trong đó tập trung vào các lĩnh vực, sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Ver2Solution theo Thanh Niên

Xử lý hơn 23.000 vi phạm trên thương mại điện tử

Ngày 16.12, tại TP.HCM, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổ chức hội nghị tổng kết công tác quản lý thị trường năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, có sự tham dự của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công thương và Chi cục Quản lý thị trường 34 tỉnh, thành phố.

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, vi phạm trong môi trường thương mại điện tử tiếp tục gia tăng và diễn biến phức tạp, đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý, kiểm soát thị trường.

Trong đó, hoạt động livestream bán hàng trên mạng xã hội bị lợi dụng để tiêu thụ thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm với thủ đoạn quảng cáo thổi phồng, gắn mác “hàng xách tay”, “đặc sản vùng miền”, “nhà làm”, “sạch 100%” hoặc sử dụng KOL/KOC để tạo lòng tin.

Một số gian hàng còn đăng tải thông tin sai sự thật, sử dụng giấy tờ, bản công bố chất lượng đã hết hạn, bị chỉnh sửa hoặc của thương nhân khác nhằm lừa dối người tiêu dùng.

Trước thực trạng này, lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra kho hàng, cơ sở chế biến, điểm tập kết; giám sát hoạt động quảng cáo, rao bán trực tuyến; phối hợp với công an, hải quan, y tế và các nền tảng thương mại điện tử để truy xuất, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm.

Qua tổng hợp năm 2025, toàn lực lượng quản lý thị trường kiểm tra 27.540 vụ; phát hiện, xử lý 23.402 vụ vi phạm; thu nộp ngân sách nhà nước gần 372 tỉ đồng… Trong đó, phần lớn các vụ việc kiểm tra, xử lý liên quan đến hàng giả, thực phẩm kém chất lượng, sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ…

Bên cạnh xử lý các hành vi vi phạm trong năm 2025, lực lượng quản lý thị trường đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cảnh báo người tiêu dùng nhận diện hành vi gian lận, nâng cao hiệu quả phối hợp với các lực lượng chức năng trong công tác quản lý, kiểm soát thị trường truyền thống, thương mại điện tử.

Nghiên cứu đề xuất xây dựng luật Quản lý thị trường

Cũng tại hội nghị, nội dung nghiên cứu sửa đổi Pháp lệnh Quản lý thị trường, tiến tới xây dựng luật Quản lý thị trường được lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước và đại diện các địa phương trao đổi, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn công tác quản lý thị trường trong giai đoạn mới.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh, năm 2026 – 2027, nhiều luật, nghị định, thông tư quan trọng sẽ có hiệu lực thi hành, như luật Xử phạt vi phạm hành chính (sửa đổi), luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, luật Thương mại điện tử, cùng các quy định liên quan đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc hàng hóa.

Theo đó, việc nghiên cứu sửa đổi Pháp lệnh Quản lý thị trường, tiến tới xây dựng luật Quản lý thị trường theo đề án hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam của Bộ Tư pháp là cần thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Cục trưởng Trần Hữu Linh nhấn mạnh, quá trình sửa đổi cần tập trung đánh giá toàn diện thẩm quyền, nhiệm vụ, trách nhiệm của lực lượng quản lý thị trường; rà soát, hoàn thiện quy trình kiểm tra; đơn giản hóa hồ sơ, biểu mẫu và tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm phù hợp với yêu cầu quản lý thị trường trong tình hình mới.

Đại diện Chi cục Quản lý thị trường nhiều tỉnh, thành phố cho rằng Pháp lệnh Quản lý thị trường hiện hành đã bộc lộ một số bất cập trong quá trình triển khai, đặc biệt về thẩm quyền, quy trình kiểm tra, xử lý vi phạm và cơ chế phối hợp liên ngành.

Trong bối cảnh phương thức kinh doanh không ngừng thay đổi, nhất là sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh xuyên biên giới, các đại biểu thống nhất nhận định việc sửa đổi pháp lệnh, tiến tới xây dựng luật Quản lý thị trường là yêu cầu cần thiết, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo cơ sở vững chắc để lực lượng quản lý thị trường thực hiện hiệu quả chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và môi trường kinh doanh lành mạnh.

Tại hội nghị, Cục trưởng Trần Hữu Linh cũng lưu ý, năm 2026 là năm tiếp tục tăng cường kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thị trường. Theo đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tập trung triển khai đồng bộ các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước và Chính phủ về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ông Linh cũng đề nghị, lực lượng quản lý tiếp tục chủ động theo dõi, phân tích diễn biến thị trường trong nước và quốc tế; tăng cường dự báo, cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, biến động giá các mặt hàng thiết yếu; triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử.

Ver2Solution theo Báo Thanh Niên