Trong Nước

Ai đang chịu thiệt giữa làn sóng bán hàng online?

Published

11 tháng ago

2 Tháng 4, 2025

Những người bán hàng trên các sàn thương mại điện tử sẽ ngày càng chật vật khi phí nền tảng tăng, chính sách nghiêm ngặt hơn và cạnh tranh gay gắt. Điều này là khó tránh khỏi giữa “làn sóng” bán hàng online trong khi các khúc mắc vẫn chờ được hóa giải nhằm duy trì một thị trường công bằng hơn cho người mua lẫn người bán. Ai đang chịu thiệt giữa làn sóng bán hàng online?

Là người có nhiều năm kinh doanh mặt hàng hoa tươi, bà Phạm Thị Hoàng Trâm, Giám đốc Công ty Hoa Tigon, cho biết trước xu hướng mua sắm hoa trực tuyến (online) ngày càng nhiều hơn, nếu không thay đổi thì điều chắc chắn kênh bán lẻ của công ty sẽ sụt giảm nghiêm trọng, ai đang chịu thiệt giữa làn sóng bán hàng online?

Nguy cơ người bán hàng online rời sàn

Chính vì thế, theo bà Trâm, công ty đã tập trung xây dựng kênh bán hàng online trên Tiktok shop với kỳ vọng mang lại nhiều đơn hàng. Thực tế việc xây dựng kênh này trong thời gian đầu rất khó khăn, nhưng nhờ kiên trì nên kênh lớn dần lên.

Khâu chính sách cần thiết kế để đảm bảo cân bằng quyền lợi giữa các chủ thể khi tham gia vào thị trường bán hàng online.

Tương tự như vậy, bà Phạm Thị Bích Thủy, Giám đốc HTX nông nghiệp kinh doanh dịch vụ tổng hợp Sen Đông Hòa (Phú Yên), cho biết thời gian qua đã dành nhiều thời gian để xây dựng kênh bán hàng online trên Tiktok shop và Shopee để người tiêu dùng sẵn sàng “mở hầu bao” mua các sản phẩm của HTX.

Không riêng hai vị giám đốc nêu trên, trong vài năm trở lại đây, trước “làn sóng” mua sắm online, nhiều HTX, doanh nghiệp (DN) vừa và nhỏ khác đã bỏ ra công sức để phát triển kênh bán hàng trên nền tảng sàn thương mại điện tử (TMĐT), đặc biệt là với Tiktok shop và Shopee (hai kênh này đang chiếm hơn 90% thị phần bán lẻ online tại Việt Nam).

Tuy nhiên, mới đây cả Shopee Tiktok shop đã làm các chủ thể bán hàng phải thất vọng khi đồng loạt thông báo tăng phí sàn hay phí hoa hồng (áp dụng từ ngày 1/4/2025) ở mức đáng kể. Điều đó khiến cho các chủ thể bán hàng hoang mang, lo ngại “rời cuộc chơi” vì giá bán sản phẩm trở nên kém cạnh tranh, đầu ra sẽ khó khăn.

Nhiều ý kiến cho rằng các chủ thế bán hàng trên các sàn TMĐT nêu trên đang phải chịu thiệt lớn, bao nhiêu lợi nhuận có thể sẽ bị những sàn này “nuốt’ hết. Đáng lo là nếu áp dụng chính sách này trong thời gian tới thì có khả năng thị trường TMĐT Việt Nam sẽ chứng kiến tỷ lệ người bán hàng online rời sàn nhiều nhất từ trước đến nay.

Trước bức xúc của các chủ thể bán hàng về việc tăng phí trên Tiktok shop và Shopee, Cục TMĐT và kinh tế số (Bộ Công Thương) sẽ phối hợp với cơ quan liên quan đánh giá tác động của việc điều chỉnh phí, yêu cầu các sàn báo cáo về cơ chế thu phí, nhằm đảm bảo không có sự lạm dụng vị thế thị trường.

Cục TMĐT và và kinh tế số cũng khuyến nghị các sàn TMĐT cần công khai đầy đủ thông tin về việc tăng phí, khi cần thiết có thể thực hiện tham vấn với cộng đồng DN và tuyệt đối tuân thủ các quy định về TMĐT, về cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để đảm bảo môi trường TMĐT công bằng, minh bạch và bền vững.

Qua quan sát những diễn biến mới trên một số sàn TMĐT ở Việt Nam, Ts. Hoàng Ái Phương, chuyên gia Digital Marketing (tiếp thị kỹ thuật số), bày tỏ mối băn khoăn về việc phí nền tảng tăng, cùng với đó là chính sách nghiêm ngặt hơn, cạnh tranh từ nhà bán hàng quốc tế khiến nhiều DN trong nước đang chật vật duy trì hoạt động trên các nền tảng. Trong khi đó, người mua đòi hỏi phải có các chính sách đổi trả hàng linh hoạt và giải quyết vấn đề nhanh hơn.

Theo Ts. Phương, với phí nền tảng ngày càng cao, chính sách siết chặt hơn và cạnh tranh khốc liệt từ các nhà bán hàng quốc tế, nhiều DN trong nước đã buộc phải rời khỏi thị trường. Trong khi đó, một số người mua lợi dụng kẽ hở trong chính sách đổi trả và hoàn tiền, khiến cán cân giải quyết khiếu nại trở nên mất cân bằng hơn nữa.

Thực tế cho thấy trong giai đoạn thâm nhập thị trường, các nền tảng TMĐT thường tạo điều kiện thuận lợi cũng như ưu đãi (kể cả tài chính) cho người bán để phát triển thị trường, tạo hiệu ứng mạng thu hút cả người tiêu dùng và người bán tham gia nền tảng. Thế nhưng, khi thị trường dần định hình đang đòi hỏi khâu chính sách cần thiết kế để đảm bảo cân bằng quyền lợi giữa các chủ thể.

Nhất là khi doanh số của 5 sàn TMĐT hàng hoá phổ biến ở Việt Nam hồi năm 2024 đã đạt 318.900 tỷ đồng. Sự phát triển này cho phép các sàn TMĐT nắm giữ nhiều lợi thế quan trọng mà có thể tạo ra sự chênh lệch đáng kể về quyền lực trong quan hệ TMĐT.

Duy trì một thị trường công bằng

Điều đáng nói, các nền tảng TMĐT lớn có số lượng người dùng lớn sẽ hưởng lợi từ hiệu ứng mạng, cho phép giá trị của nền tảng ngày càng lớn. Các nền tảng như vậy có quyền lực lớn trên thị trường. Hơn nữa, người bán có thể gặp khó khăn trong việc chuyển đổi kênh bán hàng khi chỉ một số ít nền tảng lớn và thói quen mua sắm của người tiêu dùng đã được định hình.

Mới đây, khi góp ý vào Dự thảo Đề nghị xây dựng Luật TMĐT, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã chỉ rõ pháp luật TMĐT hiện nay tập trung chủ yếu vào các quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tương ứng với đó là trách nhiệm của người bán và sàn TMĐT. Trong khi đó, pháp luật dường như lại “bỏ ngỏ” quyền và lợi ích của một chủ thể quan trọng khác – người bán hàng hóa dịch vụ.

Như lưu ý của VCCI, người bán trên các sàn TMĐT phần lớn là hộ, cá nhân kinh doanh nhỏ. Khác với mối quan hệ giữa các thương nhân theo Luật Thương mại – nơi các bên có thể tự do thỏa thuận và đạt được sự bình đẳng trong giao dịch, người bán nhỏ lẻ trên TMĐT thường ở vị thế yếu hơn nhiều so với các nền tảng TMĐT.

“Họ có thể dễ bị áp đặt các chính sách bất lợi và mất khả năng thương lượng, như thay đổi điều khoản đột ngột, bị đình chỉ hoặc cấm mà không có lý do rõ ràng, hạn chế tiếp cận dữ liệu…Các hành vi này có thể ảnh hưởng bất lợi với cá nhân kinh doanh nhỏ, đưa vào vào tình thế bị động và dần “bào mòn” sức khỏe và nhiệt huyết kinh doanh của họ”, phía VCCI nêu rõ.

Do đó, trong khâu hoạch định chính sách về TMĐT trong thời gian tới rất cần cân nhắc bổ sung chính sách về bảo vệ quyền lợi cho người bán trên nền tảng TMĐT. Như quan điểm của VCCI, chính sách này không nên tập trung vào quy định hành chính. Thay vào đó, các quy định nên tập trung vào tăng cường tính minh bạch trong hoạt động của sàn TMĐT đối với người bán, đảm bảo khả năng tiếp cận dữ liệu kinh doanh và quyền tự do thương lượng của người bán.

Mặt khác, theo Ts. Hoàng Ái Phương, trọng tâm của thành công trong kinh doanh trực tuyến ở Việt Nam là cần duy trì một thị trường công bằng và minh bạch cho cả người mua và người bán.

Bởi lẽ, trên thực tế, như băn khoăn vị chuyên gia này, có nhiều nền tảng áp dụng các chính sách nghiêng về phía người mua, gây áp lực cho người bán, đặc biệt là các DN vừa và nhỏ.

Ngoài ra, theo Ts. Phương, người bán trên sàn TMĐT được ví như “làm dâu trăm họ” với văn hóa lấy khách hàng làm trung tâm. Tuy nhiên, tương lai của TMĐT vẫn phụ thuộc vào việc các nền tảng đạt được sự cân bằng bền vững, nơi người mua vui vẻ mua hàng và người bán ăn nên làm ra.

Theo Vnbusiness.vn

Trong Nước

Vì sao siêu thị không còn áp lực xả hàng sau Tết?

Published

19 giờ ago

1 Tháng 3, 2026

Admin Admin

Ngay khi mua sắm Tết kết thúc, các kệ của siêu thị, cửa hàng được làm mới, không còn tình trạng hàng sau Tết tồn đọng hay khuyến mãi kéo dài.

Đó là nhờ chính sách giảm giá linh hoạt, kéo dài xuyên suốt mùa cao điểm cùng với việc tăng cường tối đa khâu giao nhận,

Các nhà bán lẻ cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh chiến lược tập trung vào nhóm sản phẩm thiết yếu, giá tốt nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thận trọng nhưng ổn định của thị trường.

Nhu cầu tăng mạnh vào tuần cận Tết

Theo đại diện Saigon Co.op, kết thúc cao điểm kinh doanh Tết, toàn hệ thống ghi nhận mức tăng trưởng hai con số so với cùng kỳ, vượt kế hoạch đề ra. Riêng ngành hàng thịt heo, trứng, rau củ, bánh kẹo, trái cây… tăng 20 – 50%. Trong những ngày cận Tết, lượng giao dịch tăng gấp 3 – 4 lần, giá trị giỏ hàng bình quân cũng cao hơn 30 – 40% so với ngày thường.

“Tết năm nay doanh số ở mức tốt nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm, giúp mọi khâu hoạt động trơn tru khi vào cao điểm Tết. Đặc biệt nguồn cung dồi dào giúp giá cả ở mức không biến động mạnh”, ông Võ Trần Ngọc, Giám đốc Kinh doanh Saigon Co.op, cho biết.

Hệ thống siêu thị Lotte Mart Việt Nam cũng ghi nhận sức mua trong giai đoạn Tết Nguyên đán năm nay tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm 2025. Các mặt hàng có doanh số cao tập trung vào các sản phẩm bia, nước ngọt, bánh kẹo, thể hiện xu hướng tổ chức tiệc tại gia của khách hàng trong những ngày nghỉ lễ.

Tương tự, đại diện Bách Hóa Xanh cho biết sức mua trong dịp Tết tăng trưởng khoảng 15% so với cùng kỳ năm ngoái, tập trung mạnh ở các nhóm hàng phục vụ nhu cầu mùa Tết như bánh kẹo, bia – nước giải khát, chăm sóc nhà cửa, trái cây biếu tặng và thực phẩm tươi sống.

Ngoài mức giá tốt, để phục vụ nhu cầu tiêu dùng tăng cao, năm nay đơn vị đăng ký xe vận tải hàng được vận hành 24/24h, giúp hệ thống logistics hoạt động xuyên suốt, hiệu quả. Trong khi đó, đại diện hệ thống WinMart và WinMart+/WiN cho biết doanh thu toàn hệ thống Tết năm nay tăng hơn 23% so với năm ngoái, trong đó nhu cầu đối với các sản phẩm như bia, nước giải khát, bánh kẹo… vẫn ở mức cao.

Không còn nhiều hàng tồn

Theo ông Nguyễn Đức Toàn – Tổng giám đốc Điều hành MM Mega Market, lượng khách hàng bao gồm cả khách hàng cá nhân và khách hàng chuyên nghiệp (HORECA, tạp hóa, bếp ăn…) tại hệ thống tăng mạnh trong 2 – 3 tuần cận Tết. Điều này kéo theo sức mua ở chuỗi tăng trưởng tích cực từ 15 – 20%, đặc biệt ở nhóm hàng thực phẩm và tiêu dùng thiết yếu.

“Xu hướng tiêu dùng năm nay cho thấy khách hàng ưu tiên các sản phẩm thiết yếu, nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo an toàn thực phẩm và có mức giá hợp lý. Thay vì chi tiêu dàn trải, người tiêu dùng có xu hướng lên kế hoạch sớm, tận dụng các chương trình khuyến mãi và lựa chọn những sản phẩm mang tính ứng dụng cao. Bên cạnh đó, các sản phẩm tốt cho sức khỏe, ít đường, hữu cơ hoặc có chứng nhận an toàn cũng nhận được sự quan tâm nhiều hơn”, ông Toàn đánh giá.

Ông Trương Chí Thiện, Giám đốc Công ty Vĩnh Thành Đạt (TP.HCM), xác nhận xu hướng này khi cho biết ngành trứng gia cầm dịp Tết này tăng gấp đôi ngày thường và tăng khoảng 20 – 30% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đặc biệt, các ngày cao điểm như 24, 25, 26 Tết lượng trứng tươi bán ra đạt mức cao với khoảng 1,2 – 1,3 triệu quả/ngày.

“Năm nay, tầm ngày 22 Tết, khi thấy sức mua chưa như ý là tôi tung ngay chương trình giảm giá thêm, trung bình mức giảm khoảng 10%. Mức giảm giá nhiều hơn, kéo dài hơn so với Tết năm ngoái giúp lượng bán ra tốt hơn, đặc biệt ở kênh siêu thị với lượng bán chiếm hơn 70%, điều này giúp đơn vị không bị tồn đọng hàng sau Tết như các năm trước”, ông Thiện lý giải.

Ngay cả mặt hàng thịt heo, đại diện Công ty TNHH Anh Hoàng Thy (Đồng Nai) cho biết sức mua dịp Tết vừa qua đạt bình quân 20 – 30 tấn/ngày, mức này tăng mạnh so với ngày thường và ngang ngửa so với Tết năm ngoái. “Dù giá heo hơi tăng cao dịp cuối năm nhưng nhờ chính sách khuyến mãi xuyên suốt ở các hệ thống siêu thị, đặc biệt trong một tuần cao điểm cận Tết, giúp doanh số Tết duy trì ở mức tốt”, vị này cho biết.

Theo ông Võ Trần Ngọc, mùa kinh doanh Tết năm nay khá suôn sẻ là vì từ đầu mùa, các nhà bán lẻ đều xác định khách ưu tiên chọn hàng thiết yếu thay hàng xa xỉ, cao cấp sau một năm kinh tế chịu nhiều tác động.

Những mặt hàng tiêu dùng thiết yếu và thực phẩm tươi sống phục vụ bữa cơm gia đình như thịt heo, thịt bò, thịt gà, thủy hải sản, rau củ quả và đồ uống… sẽ chiếm đa số giỏ hàng của khách.

Ngoài ra, các chính sách của Nhà nước thời gian qua đã hỗ trợ cho hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng. Những sản phẩm có đầu ra đầu vào minh bạch được người dân ưu tiên, tiêu thụ nhiều hơn.

“Năm 2026, thị trường bán lẻ được dự báo vẫn vận hành trong bối cảnh người tiêu dùng cân nhắc kỹ trước khi chi tiêu. Xu hướng chủ đạo sẽ là “mua đủ – mua đúng – mua thông minh”: ưu tiên khuyến mãi thực chất, so sánh giá kỹ hơn và đặc biệt hàng an toàn, có nguồn gốc.

Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn, nhưng sẽ thuộc về những nhà bán lẻ kiểm soát tốt giá bán, đảm bảo nguồn cung ổn định và tạo được niềm tin dài hạn với khách hàng”, ông Ngọc nói.

Ver2Solution theo Tuổi Trẻ

Trong Nước

Điều gì đang “đạp đổ” các nền kinh tế truyền thống nổi tiếng như chợ nổi Cái Răng?

Published

6 ngày ago

24 Tháng 2, 2026

Admin Admin

Chợ nổi Cái Răng là chợ nổi duy nhất còn lại ở miền Tây, muốn tồn tại phải niêm yết giá cả công khai, chuyên nghiệp cách phục vụ, quản lý, có đường dây nóng cho khách…

Từ câu chuyện ép giá, nâng giá ở chợ nổi Cái Răng (bài viết Tạm dừng đón khách đến cầu tàu chợ nổi Cái Răng vì ép giá, nâng giá), nhiều bạn đọc Tuổi Trẻ Online chỉ ra vấn đề của du lịch Cần Thơ không chỉ ở việc này.

Bát nháo, nhếch nhác không chỉ ở chợ nổi Cái Răng

Bạn đọc Trần Công Vinh cho biết anh là khách du lịch từ Đà Nẵng và chia sẻ câu chuyện vừa đi chợ nổi Cái Răng sáng 21-2.

Bạn đọc này không hài lòng với việc giá cả bát nháo, không niêm yết (gần như “chặt chém”), nhà vệ sinh các điểm du lịch hầu như không có, nhếch nhác, bến Ninh Kiều thì ghế đá hư hỏng, rác đầy. “Tôi sẽ không quay lại lần 2 nếu chưa tốt hơn hiện nay”, bạn đọc này bức xúc.

Đồng tình với nhận định trên, bạn đọc Tháng Thiếu Hùng cũng phản ánh anh vừa ghé chợ nổi Cái Răng ngày 20-2 (mùng 4 Tết) và thấy “đúng như bạn du khách Đà Nẵng phản ánh”.

Bạn đọc này chỉ ra: “Khu vực bến Ninh Kiều, chợ cũ Cần Thơ nhếch nhác, không được đầu tư, chỉnh trang xứng tầm với thành phố lớn nhất miền Tây Nam Bộ. Rất thiếu thùng rác nên hộp xốp, bao ni lông sau khi sử dụng bỏ đầy trên ghế đá, bãi cỏ, đường đi. Nhà vệ sinh trong chợ thì xuống cấp”.

“Tui đi dịp Tết dương lịch, chợ nổi Cái Răng cò lái lung tung, ngán quay lại điểm du lịch này”, tài khoản bich***@gmail.com kể thêm.

Bạn đọc Ngọc Vũ nêu thực tế nhiều bài báo nêu ý kiến khách du lịch đến chợ nổi Cái Răng là một đi không trở lại. Từ nhiều năm nay khách du lịch vừa xuống đốc cầu Cái Răng thì liền bị sự chào đón bát nháo của mấy tài xế xe ôm.

Bạn đọc Nguyễn Thành Phước cho rằng chính cách kinh doanh và quản lý kinh doanh này đang nhấn chìm chợ nổi Cái Răng. Tán thành, bạn đọc Nguyển Bông nói chợ nổi Cái Răng chỉ còn tồn tại cái tên, làm du lịch kiểu chụp giựt, khách nội địa còn sợ nói gì khách quốc tế.

Vệ sinh môi trường cũng là vấn đề bạn đọc đề xuất cần chú ý làm sạch để chợ nổi Cái Răng hấp dẫn hơn – Ảnh: CHÍ QUỐC

Cái gì nhân với 0 đều bằng 0

Từ thực trạng của chợ nổi Cái Răng, bạn đọc đề nghị cơ quan chức năng phải xử lý để chợ nổi này hấp dẫn, thu hút du khách. Bạn đọc Mai đề xuất “nên quản lý cho tốt, dẹp hết tàu dù, giá cần thống nhất và chợ nổi cần phải đa dạng”.

Tương tự, tài khoản tnga****@gmail.com cho rằng chợ nổi Cái Răng là một nơi quảng bá cuộc sống trao đổi tất cả cây trái, thực phẩm qua hình thức buôn bán của miền Tây. “Vậy mà vì lợi nhuận đã xảy ra chuyện bát nháo cạnh tranh, chen lấn, thiếu ý thức. Mong cơ quan chức năng mạnh tay xử lý”.

Bạn đọc Bành Quyết Thắng than: “Đã ép giá lâu rồi mà không xử lý sớm. Giờ đang mùa hút khách du lịch mà làm vậy ảnh hưởng mấy người làm ăn đàng hoàng”.

Bạn đọc Quốc Phong nhận định chợ nổi Cái Răng là chợ nổi còn lại duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay. Tuy nhiên, chợ lại kém hấp dẫn, không chỉ từ sự mai một dần theo sự phát triển giao thông đường bộ, mà còn từ sự thiếu chuyên nghiệp từ việc chèo kéo, giá cả không minh bạch.

“Để chợ nổi này tồn tại lâu dài, duy trì đời sống của bà con thương hồ, phục vụ khách du lịch, phát triển du lịch của thành phố Cần Thơ cần có giải pháp bảo tồn, phát triển.

Ngoài ra phải tổ chức lại hoạt động đưa đón, trả khách một cách bài bản. Cần chú ý tập huấn, hướng dẫn tất cả những bà con hoạt động trên chợ có thái độ thân thiện, mến khách và đặc biệt là hoạt động đưa đón, buôn bán đúng giá”.

Bạn đọc này cũng đánh giá chợ nổi mai một đi đó là quy luật, nhưng cách chèo kéo, hét giá, ép giá này nọ sẽ làm chợ này “chìm” nhanh hơn và lúc đó Cần Thơ sẽ chẳng có địa điểm nào thu hút khách du lịch được như vậy nữa. “Hãy hành động trước khi quá muộn”, bạn đọc Quốc Phong đề xuất.

Trong khi đó, bạn đọc Lê Quang Nhật bày tỏ không đồng tình khi cho rằng “sao lại không quản nổi thì cấm”, từ đó đề xuất chỉ cần treo một bảng giá và đường dây nóng, khách chỉ việc nhắn tin là thuyền vào bờ xử lý ngay.

Bạn đọc Lan Anh nhấn mạnh đến giải pháp tuyên truyền cho tiểu thương là cái gì nhân với 0 đều bằng 0: không có khách thì tăng giá trăm ngàn lần cũng chẳng kiếm được xu nào, làm du lịch muốn phát bền vững thì bỏ thói quen “chặt chém”.

Đồng tình với ý kiến này, tài khoản luon****gmail.com cảnh báo: “Nên nhớ rằng hợp lý và hợp tình thì bao nhiêu cũng được, đừng để mất lòng tin thì sẽ là đổ sông đổ biển mà thôi”.

Bên cạnh đó, cũng có ý kiến góp thêm về bảo vệ môi trường chợ nổi Cái Răng. Tài khoản TMT cho biết “rất buồn và đau lòng khi chứng kiến khách tham quan chợ và người bán rong thay nhau xả rác xuống dòng sông, nơi nuôi sống họ và điểm họ đang tham quan và trải nghiệm”.

Từ đó, bạn đọc này đề nghị hướng dẫn viên du lịch hay tài công nhắc nhở khách lấy vài lời, thậm chí ghi âm một đoạn rồi mở nhắc khách.

Ver2Solution theo Tuổi Trẻ

Trong Nước

Vì sao Minh Beta kêu cứu phim Tết

Published

6 ngày ago

24 Tháng 2, 2026

Admin Admin

Thị trường điện ảnh Việt mùa phim Tết Bính Ngọ trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Chiêu trò PR, seeding bẩn cũng khiến khán giả hoang mang giữa “ma trận” thông tin.

Phim Tết Bính Ngọ 2026 chứng kiến cuộc so găng căng thẳng, gay cấn giữa “tứ mã” gồm Thỏ ơi (Trấn Thành); Nhà ba tôi một phòng (Trường Giang); Báu vật trời cho (Lê Thanh Sơn) và Mùi phở (Minh Beta). Ngoại trừ Trấn Thành là nhà làm phim thiện chiến trên đường đua phim Tết 5 năm qua, 3 cái tên còn lại đều là tân binh.

Miếng bánh doanh thu phim Tết, do vậy, trở nên khốc liệt. Từng nhà làm phim, đơn vị phát hành cho đến cả diễn viên tham gia dự án đều không ngại tham gia đường đua với mong muốn thống lĩnh thị phần lẫn “spotlight”.

Trước và sau khi các dự án trình làng, một cuộc chiến truyền thông bùng nổ. Trên các nền tảng, nhà sản xuất, đơn vị chịu trách nhiệm truyền thông phim được cho là thay nhau seeding phim ở khắp mọi “mặt trận”. Những bài review, khen chê phim xuất hiện nhan nhản trên mạng khiến khán giả trung lập bị hoang mang, lúng túng giữa “bể” thông tin hỗn loạn.

‘Bội thực’ seeding phim

Trên Threads, Facebook hay TikTok, những bài đăng, clip review các bộ phim Tết xuất hiện với tần suất dày đặc. Cùng với đó là hàng vạn bình luận khen chê trái chiều. Đơn cử, ngay dưới một bài khen phim Thỏ ơi hay Nhà ba tôi một phòng là lập tức có loạt ý kiến phản ứng, chê dự án. Một video của khán giả khen phim Trường Giang thậm chí bị một nhóm report, vị khán giả này sau đó phải khóa bình luận vì nhiều người bình phẩm theo hướng tấn công, áp đặt suy nghĩ và không văn minh.

Hay khi Báu vật trời cho tung clip hậu trường dự án là loạt bình luận tiêu cực với nội dung giống nhau xuất hiện. Dưới video về Mùi phở cũng có nhiều ý kiến chê bai, khuyên coi phim khác hoặc nói chia rẽ rằng “chỉ hợp ngoài Bắc”.

Ngoài việc khen chê phim này, “dìm” dự án kia, không ít tài khoản mạng chuyển sang chê bai cực đoan, kêu gọi tẩy chay hoặc tranh cãi về các chủ đề không liên quan tới phim như cuộc sống cá nhân, giới tính, thành công hay thất bại trong quá khứ của nhà làm phim, diễn viên.

Việc khen chê hỗn loạn nói trên đến từ các nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Một số cho rằng nó xuất phát từ chủ đích và kế hoạch của những nhà sản xuất phim lẫn các agency truyền thông đứng phía sau.

Trong nhiều trường hợp, các đơn vị này còn seeding bằng cách “booking” hàng loạt bài đăng trên nhiều diễn đàn, trang mạng, hội nhóm về phim ảnh. Điều này khiến tình trạng càng trở nên hỗn loạn.

Giới quan sát cho rằng có lẽ chỉ còn tin được vào những bình luận, đánh giá trên báo chí chính thống với quy trình biên tập, kiểm duyệt kỹ lưỡng.

Trấn Thành giữ nhiều vai trò trong bộ phim điện ảnh Thỏ ơi.

Mới nhất, Minh Beta – đạo diễn của Mùi phở có bài đăng dài, kêu cứu về việc dự án đầu tay trở thành “nạn nhân” của truyền thông bẩn. Anh cho biết: “Trong hành trình của Mùi phở, tôi chứng kiến nhiều hình thức cạnh tranh khác nhau, trong đó có cả những cách làm truyền thông rất thiếu lành mạnh. Có những bình luận, những câu chuyện được thêu dệt, vu khống, thậm chí tấn công cá nhân tôi một cách trắng trợn và hoang đường. Các hoạt động này được thực hiện một cách có tổ chức, bài bản, có lớp lang và tính toán kỹ lưỡng. Thực lòng, chúng tôi chưa bao giờ phải chứng kiến và đối diện với những sự tấn công ác ý đến vậy”.

Cuối cùng, người này cho biết bản thân ông có đủ tài chính, quan hệ và nguồn lực để đáp trả những chiêu thức truyền thông bẩn bằng cách tương tự. Nhưng Minh Beta chọn không làm vậy, vì “không muốn lấy cái bẩn để phủ lên những cái bẩn khác, để rồi một mai mai một lòng mình”.

Những chia sẻ của Minh Beta thu hút lượng tương tác lớn. Tất nhiên, thực hư về nội dung trong bài đăng kêu cứu của nam đạo diễn chỉ anh mới biết rõ tính xác thực. Song kể ra để thấy rằng vấn nạn truyền thông bẩn đang hiện hữu tại thị trường điện ảnh Việt đang tạo ra nhiều hệ lụy tiêu cực. Và nạn nhân đầu tiên phải kể đến là khán giả.

Họ là những người bỏ tiền mua vé và quyết định thành bại doanh thu của các dự án điện ảnh. Song ngay ở khâu đầu tiên là mua vé, bản thân khách hàng đã bị bội thực thông tin bởi nạn seeding bẩn.

Khán giả sẽ mất thời gian và tiền bạc để xem phim dựa trên những lời khen “có cánh” nhưng thực tế chất lượng lại kém. Trong nhiều trường hợp, người xem sẽ lựa chọn phim dựa trên hiệu ứng đám đông thay vì chất lượng. Sau đó, sẽ cảm thấy bị “phản bội” và giảm lòng tin vào phim nội địa, về lâu dài.

Hơn nữa, khi khán giả cảm thấy lúng túng giữa khen chê trái ngược trên Facebook, TikTok, họ sẽ có tâm lý phòng thủ hoặc tẩy chay các phim gây tranh cãi, và lúc đó không một lượng seeding nào có thể đủ để quảng bá bộ phim.

Chiêu trò truyền thông khiến thị trường thiếu lành mạnh

Dù seeding đúng cách có thể tăng nhận diện và doanh thu, việc lạm dụng bằng những chiêu trò bẩn gây hệ lụy lâu dài cho thị trường điện ảnh Việt. Vấn nạn này phản ánh một thực trạng đáng ngại về đạo đức truyền thông khi nhà làm phim coi dư luận chỉ là những con số có thể điều khiển bằng thủ thuật truyền thông.

Theo PGS. TS Nguyễn Văn Thăng Long, Giảng viên Cao cấp ngành Truyền thông Chuyên nghiệp, Đại học RMIT, seeding về bản chất là một phần quan trọng trong chiến lược truyền thông, tiếp thị để khơi gợi thảo luận về chủ để phim ảnh như nội dung bộ phim, bối cảnh quay phim, hay các diễn viên trong phim. Tuy nhiên thời gian gần đây, seeding đã biến tướng thành một cuộc chiến ngầm khốc liệt.

Ở giai đoạn đầu, nhà sản xuất chưa cần quan tâm tới sự yêu thích bộ phim, mà chính là là độ phủ (reach) đến các khán giả khác. Họ cần tên phim xuất hiện dày đặc trên bảng tin, dù là trong những cuộc tranh cãi nảy lửa để tự tạo ra các luồng ý kiến trái chiều, thậm chí là tự bóc phốt hoặc đẩy cao những điểm yếu của phim/diễn viên lên mức cực đoan. Việc này kích thích sự tò mò của những người vốn không quan tâm đến phim, khiến họ phải nhảy vào tìm hiểu xem vấn đề đó là gì.

Báu vật trời cho là dự án khá “lép vế” về mặt hiệu ứng truyền thông trên đường đua phim Tết năm nay.

Sau đó, các nhà làm phim hay agency truyền thông sẽ “dập lửa” và tạo thiện cảm với các nội dung mang tính đính chính, trải lòng hoặc các bài review từ người thật (khán giả tại rạp, nghệ sĩ uy tín) để lấy lại niềm tin để tạo ra một cú lội ngược dòng. Khán giả từ trạng thái nghi ngờ chuyển sang thấy tội nghiệp hoặc bất ngờ vì phim không tệ như lời đồn. Lúc này, sự thiện cảm được nhân đôi vì nó xuất phát từ tâm lý giải tỏa sau một hiểu lầm (vốn theo một kế hoạch truyền thông đã được dàn dựng sẵn).

Tuy nhiên, thông tin thị phi ngày càng nhiều đó là hệ quả của việc lạm dụng các agency truyền thông cạnh tranh không lành mạnh hay thiếu kinh nghiệm dùng các hội nhóm review trên mạng xã hội với nhiều dạng content khác nhau. Các kịch bản cũng thường giống nhau với việc dùng hàng loạt tài khoản khen phim bằng những mỹ từ sáo rỗng, tạo hiệu ứng đám đông giả tạo. Đồng thời tấn công đối thủ bằng cách chê bai kịch bản, diễn xuất ngay từ khi phim vừa mở bán vé sớm hoặc những ngày đầu tiên công chiếu để làm nản lòng những người đang phân vân lựa chọn phim nào. Và do việc thiếu kiểm soát, tiết chế trong các làm truyền thông đã dẫn tới sự hỗn loạn trong review phim trên mạng xã hội trong hơn một tuần qua.

“Seeding bẩn giống như một liều thuốc độc cho thị trường. Nó làm lệch lạc giá trị nghệ thuật khi chất lượng bộ phim không được đánh giá một cách công tâm. Phim tốt bị dìm hàng, phim kém nhưng ‘mạnh gạo bạo tiền’ lại chiếm ưu thế suất chiếu. Ngoài ra, nó tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường khi các nhà làm phim thay vì tập trung cải thiện kịch bản lại quay sang chạy đua ngân sách marketing và thủ thuật ‘dìm hàng’ nhau”, PGS. TS Nguyễn Văn Thăng Long nhận định.

Theo chuyên gia, để làm sạch môi trường điện ảnh, cần sự phối hợp từ nhiều phía: Các cơ quan quản lý cần có quy định rõ ràng hơn về quảng cáo trên mạng xã hội, xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh hoặc tung tin sai sự thật về sản phẩm văn hóa. Các quản trị viên nhóm trên mạng xã hội cần có bộ lọc chặt chẽ, ngăn chặn các tài khoản ảo và khuyến khích các bài đánh giá đa chiều, khách quan.

Quan trọng hơn, thay vì trông chờ vào các quy định và chế tài, thị trường điện ảnh cần những “quan tòa” công tâm từ phía cộng đồng. Theo xu hướng quản lý KOL năm 2026, những người sáng tạo nội dung không nhận tiền để đổi trắng thay đen sẽ trở thành những đại sứ số uy tín. Khi KOL giữ vững đạo đức nghề nghiệp, họ tạo ra một vùng an toàn thông tin, giúp khán giả tiết kiệm thời gian và tiền bạc trước khi ra rạp. Khi các KOL độc lập dám nói thật và nói thẳng, họ không chỉ bảo vệ khán giả mà còn gián tiếp ép các nhà làm phim phải tập trung vào chất lượng thay vì thủ thuật.

Trong khi seeding ảo dùng số lượng để “áp đảo” dư luận, các cây review phim độc lập, báo chí phải dùng chất lượng và uy tín để định hướng. Một bài phân tích có chiều sâu, chỉ ra được cả ưu và khuyết điểm của phim từ một người có chuyên môn sẽ có giá trị gấp hàng ngàn comment khen ngợi sáo rỗng. Thay vì chỉ nói “phim này hay/dở”, các cây viết, review phim có vai trò phân tích tại sao nó hay/dở về mặt kỹ thuật, kịch bản hay diễn xuất. Khi trình độ thưởng thức của công chúng được nâng cao nhờ những nội dung chất lượng này, các chiêu trò seeding rẻ tiền sẽ tự khắc không còn đất diễn.

Ver2Solution theo Znews