Khởi Nghiệp
Từ chối kế nghiệp cha, tạo siêu ứng dụng bành trướng ĐNÁ phục vụ hơn 35 triệu khách hàng, tạo 13 triệu cơ hội việc làm
Một câu chuyện dường như trong cổ tích nhưng lại có ngay ngoài đời thực. Thành công của Grab không thể không nhắc tới CEO Anthony Tan, từ chối kế nghiệp cha để khởi nghiệp, một câu chuyện có thật.
Grab Holdings vừa công bố kết quả kinh doanh quý I/2025 với nhiều tín hiệu tích cực, thậm chí vượt kỳ vọng của Phố Wall trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang có nhiều bất ổn do chính sách thương mại. Doanh thu đạt 773 triệu USD, tăng 18% so với cùng kỳ, vượt mục tiêu phân tích đánh giá trước đó khoảng 762,6 triệu USD.
Ban lãnh đạo Grab – trong đó CFO Peter Oey nhấn mạnh rằng công ty vẫn duy trì sức mạnh và ổn định trong hoạt động ngay cả trước bối cảnh vĩ mô chung không hề thuận lợi. Số lượng người dùng hoạt động hàng tháng (Monthly Transacting Users – MTU) đạt 44,5 triệu, tăng 16%, trong khi dự báo EBITDA cả năm 2025 cũng tăng lên mức 460 – 480 triệu USD so với dự kiến ban đầu 440 – 470 triệu USD.
Thành tựu của Grab trong giai đoạn chuyển đổi, từ công ty tăng trưởng theo quy mô số lượng sang giai đoạn tăng trưởng có lợi nhuận thực sự, có sự đóng góp lớn của CEO Anthony Tan – người thành công tạo dựng được một siêu ứng dụng “bành trướng” khắp Đông Nam Á. Với ông, Grab ra đời nhằm mục đích thực sự giúp đỡ mọi người, phục vụ như một hệ sinh thái mà không ai khác có thể.
Anthony Tan sinh năm 1982 tại Kuala Lumpur, Malaysia, trong một gia đình tài phiệt có cha từng là Chủ tịch Tan Chong Motor – doanh nghiệp phân phối Nissan lớn nhất Đông Nam Á. Mặc dù được thừa hưởng truyền thống kinh doanh, Anthony vẫn chọn con đường riêng, từ nhỏ đã bộc lộ khát vọng kinh doanh khi bán truyện tranh X‑Men để kiếm tiền tiêu vặt.
‘Cậu ấm’ học ngành kinh tế và chính sách công tại Đại học Chicago, trước khi ghi danh MBA tại Harvard Business School vào năm 2011 – nơi chứng kiến bước ngoặt cuộc đời. Tại đây, Anthony gặp Tan Hooi Ling, một bạn học người Malaysia và trở thành đối tác đồng sáng lập Grab. Cảm hứng đến trực tiếp từ một người bạn Việt Nam, khi cô chia sẻ nỗi lo về vấn đề an toàn khi đi xe taxi tại Malaysia. “Bố từng phát triển ngành ô tô Malaysia, trong khi bạn bè vẫn lo lắng mỗi khi đi taxi. Tại sao mình không làm gì đó để thay đổi?” – Đó vừa là thách thức vừa là nguồn cảm hứng để Anthony cùng Hooi Ling bắt đầu lên kế hoạch cho một ứng dụng kết nối taxi an toàn.
Dự án, ra đời từ cuộc thi khởi nghiệp nội bộ của Harvard Business School, giành được giải thưởng hơn 25.000 USD. Số tiền này sau đó trở thành nguồn vốn khởi động cho GrabTaxi (ban đầu gọi là MyTeksi), ra mắt tại Malaysia năm 2012 trước khi Uber tiến vào Singapore và GrabBike nổi tiếng khắp Đông Nam Á.
Anthony và Hooi Ling bắt đầu cùng nhóm nhỏ với 40 tài xế thử nghiệm, tự thiết kế ứng dụng trên các thiết bị di động cung cấp vị trí tài xế gần nhất cho hành khách. Anthony đảm trách trưởng nhóm phát triển sản phẩm và gọi vốn, trong khi Hooi Ling giữ vai trò COO, chịu trách nhiệm triển khai thị trường, bộ điều hành và trải nghiệm khách hàng. Trong giai đoạn đầu họ phải tự đảm nhận nhiều vai trò – từ sales, hỗ trợ kỹ thuật đến xử lý dữ liệu tay.
Khi GrabTaxi mở rộng thị trường sang Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam vào năm 2013, đội ngũ vẫn khá ít ỏi, khiến Anthony và Hooi Ling phải tự mình trực tiếp gặp gỡ tài xế để thuyết phục tham gia nền tảng. Ở Philippines, họ tung chiêu tặng gạo miễn phí; tại Indonesia hoặc Việt Nam nơi mức thu nhập thấp, họ tạo trò quay thưởng điện thoại di động, từ đó thu hút được lực lượng tài xế dồi dào mà không cần ngân sách marketing khổng lồ.
Nhờ tinh thần đó, Grab ngày càng mở rộng nhanh, năm 2016 chuyển trụ sở chính sang Singapore và bắt đầu tuyển dụng kỹ sư, xây dựng trung tâm R&D cấp khu vực, tiếp tục phát triển sản phẩm mới như GrabShare, GrabFamily cho hành khách có trẻ em, GrabCar+ cho xe riêng và không ngừng tăng giá trị cho người dùng.
Anthony Tan sinh ra “có thìa bạc trong miệng”, song lại chọn cách vận hành Grab giống một “street‑fighter” – tự lăn xả vào thực địa để hiểu rõ thị trường. Có lần ông tới làm việc tại một quán ăn đối tác GrabFood, tự tay rửa cua sống để hiểu trải nghiệm của đối tác tài xế và nhà hàng, từ đó cải thiện sản phẩm GrabFood về sau.
Triết lý điều hành là “servant leadership” (lãnh đạo phục vụ): đặt mình vào vị trí người dùng để cải tiến dịch vụ. Tan thậm chí còn trải nghiệm một ngày làm tài xế và quay lại vlog, từ đó xây dựng phương thức phục vụ khách hàng tốt hơn.
“Đi thực tế vẫn là cách tốt nhất để thử nghiệm ứng dụng Grab và nhận được phản hồi trực tiếp từ khách hàng. Đội ngũ của chúng tôi rất ủng hộ ý tưởng này vì sau đó tôi có thể chỉ ra những điểm cần cải thiện cho cả đội”, ông chia sẻ trong bài đăng trên LinkedIn.
Trong bài đăng của mình, ông Tan đã đưa ra một số điểm mà Grab cần lưu ý, chẳng hạn như cải thiện Grab Maps ở những khu vực tín hiệu yếu như đường hầm. Vị CEO này cũng nhận thấy dịch vụ GrabCar Premium thường xuyên phải đối mặt với tình trạng tài xế hủy chuyến.
“Trước đây, đón khách ở xa là điều mà các tài xế rất lo ngại. Vì vậy chúng tôi đã giới thiệu một cấu trúc giá cước mới để tài xế có thể nhận được tiền vào thời điểm họ chấp nhận cuốc xe. Giải pháp này giúp chúng tôi nâng cao ‘tỷ lệ tài xế chấp nhận cuốc xe’ (driver acceptance rate) đối với những chuyến đón khách ở xa. Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi chỉ số này”, ông viết trong bài đăng.
Được biết, Tan đã nhiều lần “hoá thân” thành tài xế nhưng đều trải nghiệm trong âm thầm. Sau mỗi lần trải nghiệm, ông đều chia sẻ những bài học của mình với đội ngũ nhân sự. Vlog của ông chính là cách để Grab có thể nhận được những feedback thực tế.
Cách tiếp cận thực chiến nhận về cơn mưa lời khen. Mục đích sau cùng là hiểu những gì đội ngũ của Grab phải trải qua và cố gắng cải thiện chúng. Việc xây dựng và tìm kiếm dữ kiện thực tế chính là văn hóa của Grab.
“Đó là lý do tại sao chúng tôi khuyến khích tất cả nhân sự thử nhập vai bất cứ khi nào có thể để tương tác với người dùng và hiểu được đặc thù của từng địa phương, qua đó liên tục cải thiện sản phẩm và trải nghiệm người dùng. Chúng tôi hy vọng vlog của CEO Tan là một cách thú vị để những người theo dõi trên LinkedIn có thể hiểu hơn về các hoạt động nhập vai này”, đại diện Grab chia sẻ.
Sau khi Grab thực sự trở thành super‑app và tiếp quản toàn bộ dịch vụ Uber ở Đông Nam Á vào năm 2018, Anthony nhanh chóng mở rộng sang giao đồ ăn GrabFood, gom siêu thị GrabMart, dịch vụ giao hàng GrabExpress và các dịch vụ tài chính Grab Financial như vay trả góp, bảo hiểm vi mô, ngân hàng số Grab GXS ra mắt năm 2022. Dù tăng trưởng nhanh, ông vẫn không muốn gọi Grab là super‑app và nhấn mạnh rằng công ty chỉ đơn thuần xuất phát từ mục tiêu giải quyết vấn đề địa phương và đưa các dịch vụ hữu ích vào một ứng dụng duy nhất.
Trong năm 2021, Anthony đưa Grab niêm yết trên Nasdaq thông qua SPAC với định giá gần 40 tỷ USD, trở thành công ty Đông Nam Á đầu tiên có giá trị đến vậy khi lên sàn. Tuy nhiên, thị trường toàn cầu thay đổi nhanh với chi phí vốn tăng cao. Grab có thời điểm cũng phải trải qua giai đoạn khó khăn khi cổ phiếu từng tăng đến 16 USD rồi giảm xuống dưới 3 USD. Anthony chia sẻ rằng thời gian đó giúp ông hiểu rằng mô hình tập trung tăng trưởng ở giá rẻ (cheap money) không còn phù hợp. Grab sau đó bắt đầu chuyển hướng sang tăng trưởng có lợi nhuận, bắt đầu cải thiện chi phí vận hành, giảm phụ thuộc trợ cấp tài xế và ra mắt các dịch vụ có doanh thu thực như GrabAds, GrabRewards.
Anthony từng đứng trước áp lực có thể phải cắt giảm nhân viên, song vẫn cương quyết duy trì đầu tư vào công nghệ như AI Merchant Assistant và AI Driver Companion, hợp tác cùng OpenAI và Anthropic nhằm hỗ trợ bán hàng nhỏ và dự báo khu vực có nhu cầu cao, giúp tài xế tối ưu quãng đường. Điều này thể hiện tầm nhìn dài hạn: phát triển công nghệ giúp nền tảng tự cải thiện, giảm chi phí hoạt động và tăng trải nghiệm người dùng mà không cần mở rộng quy mô nhân sự lớn.
Cho đến năm 2023-2024, Grab phục vụ hơn 35 triệu khách hàng tại tám quốc gia Đông Nam Á, tạo hơn 13 triệu cơ hội việc làm. Anthony lúc này vẫn giữ quan điểm rằng sự thành công của Grab không nằm ở việc tạo ra một siêu ứng dụng mà là xây dựng hệ sinh thái nơi các dịch vụ tích hợp giải quyết vấn đề xã hội như tài chính toàn dân, an toàn, di chuyển hiệu quả và tăng thu nhập cho người lao động phi chính thức. Ông từng nói rằng mục tiêu của Grab là trở thành doanh nghiệp có ba tầng giá trị: lợi nhuận, xã hội và môi trường – tạo tác động tích cực thực sự.
Tầm nhìn và phong cách lãnh đạo khiêm nhường nhưng quyết liệt của Tan đã biến Grab từ một dự án MBA trở thành đế chế công nghệ lớn nhất Đông Nam Á. Với ông, mỗi bước đi đều gắn liền với giải quyết vấn đề cụ thể và phục vụ cộng đồng chứ không hề phải chạy theo mô hình công nghệ toàn cầu một cách máy móc.
“Đó là điều tạo nên sự khác biệt của chúng tôi, phải không? Hiểu được vấn đề của họ là gì. Mọi người có thể nói ‘Này, Anthony, anh chỉ đang phục vụ một thị trường ngách thôi’. Vâng, nhưng đó là một thị trường ngách lớn, một thị trường rất kém và chưa được phục vụ đầy đủ”, Anthony Tan cho biết.
Theo Reuters, Hype, LinkedIn
Khởi Nghiệp
Tầm nhìn 10 năm trả bằng tiền vay qua đêm
Nhà quản lý quỹ 25 tuổi Leopold Aschenbrenner đoán đúng làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo và lãi 439% trong 6 tháng, rồi mất 35 tỷ USD trong chưa đầy hai tuần. Ba bài học cho các nhà đầu tư nằm ở lớp phòng vệ chỉ có trên giấy, đòn bẩy đặt trên tài sản dao động mạnh và nguồn vốn lệch kỳ hạn với luận điểm đầu tư.
Margin call trong tiệc cưới
Cuối tháng 7/2026, Leopold Aschenbrenner, nhà sáng lập 25 tuổi của quỹ đầu cơ (hedge fund) Situational Awareness LP, tổ chức lễ cưới tại một biệt thự ở Carmel, bang California, với cô dâu là Avital Balwit, Chánh văn phòng của CEO công ty AI Anthropic.
Trong lúc khách mời dự tiệc, ba ngân hàng môi giới của Situational Awareness LP là Goldman Sachs, JPMorgan Chase và Bank of America liên tục phát lệnh gọi ký quỹ (margin call).
Giá trị tài sản thế chấp đã rơi xuống dưới ngưỡng an toàn, nên các ngân hàng bắt đầu chào bán những lô cổ phiếu lớn cho các tổ chức khác trên Phố Wall. Để tránh cảnh bị xé lẻ bán tháo trên thị trường mở, Situational Awareness phải tìm một người mua trọn gói ngoài sàn.
Đêm 29/7/2026, thỏa thuận được chốt với Citadel, tập đoàn tài chính của tỷ phú Ken Griffin. Citadel mua lại toàn bộ phần danh mục cổ phiếu niêm yết có sử dụng đòn bẩy, chiết khấu khoảng 10% so với giá thị trường. Giao dịch hoàn tất trước giờ mở cửa sáng 30/7, thuộc nhóm thương vụ chốt nhanh nhất Phố Wall.
Tài sản quản lý của quỹ bốc hơi 35 tỷ USD trong chưa đầy hai tuần, từ đỉnh 45 tỷ USD đầu tháng 7 xuống còn khoảng 10 tỷ USD, vượt qua vụ Archegos Capital năm 2021 với 20 tỷ USD vốn chủ sở hữu mất trong 10 ngày. 6 ngày trước đó, Aschenbrenner còn mời nhà đầu tư rót thêm tiền. Thương vụ giải chấp với Citadel là kết cục của một danh mục mang sẵn rủi ro hệ thống dưới lớp bọc phòng vệ.
Đặt cược hai lần vào một chiến lược
Tính đến quý II/2026, vị thế mua của quỹ dồn gần như trọn vẹn vào lớp hạ tầng căn bản của chu kỳ đầu tư AI. Bloom Energy, doanh nghiệp bán pin nhiên liệu cấp điện cho trung tâm dữ liệu, chiếm 22,9% danh mục. Tiếp theo là hãng sản xuất bộ nhớ SanDisk với 18,8%, công ty cho thuê máy chủ đồ họa CoreWeave với 14,4%, cùng ba doanh nghiệp đào Bitcoin chuyển sang trung tâm dữ liệu là IREN, Core Scientific và Applied Digital.
Ở chiều ngược lại, quỹ bán khống cổ phiếu phần mềm truyền thống Adobe và mua quyền chọn bán trên chỉ số bán dẫn SMH cùng cổ phiếu Nvidia, giá trị danh nghĩa khoảng 8,5 tỷ USD. Nhìn qua, danh mục có đủ hai chiều mua – bán và một lớp bảo hiểm.
Nhưng phòng vệ thật đòi hỏi tiền đặt vào những tài sản chạy ngược chiều nhau, còn danh mục của Situational Awareness lại đặt cược hai lần vào cùng một điều là niềm tin của thị trường vào tốc độ mở rộng hạ tầng AI. Nếu ngành AI thăng hoa, thì lệnh mua cổ phiếu pin nhiên liệu, bộ nhớ và máy chủ sinh lời, lệnh bán khống cổ phiếu phần mềm cũng có lãi. Nếu AI thất bại, thì lệnh mua và lệnh bán khống cùng lỗ.
Tháng 7/2026, thị trường nghi ngờ khả năng sinh lời của khoản chi tiêu khổng lồ cho AI, và các chiến thuật của quỹ sụp đổ đồng thời. Nhóm cổ phiếu mua vào giảm từ 35% đến 54% chỉ trong một tháng. Dòng tiền rút khỏi bán dẫn chạy về nhóm phần mềm có dòng tiền ổn định và định giá đã bị nén sâu, khiến Adobe bật tăng và vế bán khống lỗ theo.
Lớp quyền chọn bán cũng không đỡ được. Cổ phiếu hạ tầng ngách mà quỹ nắm giữ dao động mạnh hơn nhóm bán dẫn vốn hóa lớn, nên khi thị trường đi xuống, chúng rơi nhanh gấp 2 đến 4 lần Nvidia. Khoản lãi từ quyền chọn bán không theo kịp tốc độ mất giá của phần danh mục mua và phần tiền đi vay đã biến những dao động thông thường thành một lộ trình tự hủy.
Đòn bẩy khuếch đại tai hoạ
Khoản lỗ luôn đào một cái hố sâu hơn sức lấp của khoản lãi cùng tỷ lệ. Một danh mục 100 triệu USD giảm 50% thì còn 50 triệu USD, và muốn quay về mốc cũ phải lãi 100%.
Một trò tung đồng xu cho thấy sự nguy hiểm của biến động rõ ràng hơn công thức. Giả sử nếu ra mặt ngửa thì người chơi được thêm 50% số tiền đang có, mặt sấp thì chỉ mất 40%. Nghe có vẻ rất ngon ăn, nhưng khi chơi thật với 100 USD thì lượt thắng đưa tài sản lên 150 USD, lượt thua lấy đi 60 USD, và tài sản còn 90 USD.
Nếu thắng trước thua sau thì từ 100 USD ban đầu sẽ giảm còn 60 USD sau lượt chơi thứ nhất (giảm 40%), rồi tăng lên 90 USD sau lượt thứ hai (tăng 50%). Một thắng một thua, vẫn lỗ 10%.
Dao động của thị trường vì thế hoạt động như một lực bào mòn, kéo tăng trưởng thực tế xuống thấp hơn con số trung bình trên giấy, và tài sản càng biến động mạnh thì phần bị bào mòn càng lớn.
Vay để mua gấp đôi số cổ phiếu thì lợi nhuận kỳ vọng tăng gấp đôi, nhưng phần bị bào mòn do dao động tăng gấp 4. Vay gấp 4 lần vốn thì lợi nhuận kỳ vọng tăng 4 lần, còn phần bào mòn tăng 16 lần.
Một rổ cổ phiếu hạ tầng AI tập trung như danh mục của Situational Awareness có mức dao động khoảng 40% mỗi năm và kỳ vọng lãi 15%. Nếu không vay, tăng trưởng thực tế còn khoảng 7% một năm. Vay gấp 4 lần, kỳ vọng lãi nhảy lên 60% nhưng phần bào mòn lên tới 128%, và tăng trưởng thực tế rơi xuống âm 68% mỗi năm.
Con số trung bình vẫn dương nhờ vài kịch bản cực kỳ may mắn, còn kết quả phần lớn người chơi thật sự nhận được lại nằm sâu trong vùng lỗ. Situational Awareness chạm đúng kịch bản may mắn trong 18 tháng đầu và lãi 1.551%, rồi nhận trái đắng chỉ trong một tháng. Phép tính này giải thích tốc độ sụp đổ, còn nguyên nhân gốc nằm ở loại tiền mà quỹ dùng để mua.
Tầm nhìn 10 năm trả bằng tiền vay qua đêm
Tháng 6/2024, Aschenbrenner tự xuất bản tập tiểu luận 165 trang mang tên “Situational Awareness: The Decade Ahead” (Nhận thức tình huống: Thập kỷ phía trước). Thanh niên này dự báo đến cuối thập niên này, thế giới cần những cụm máy tính trị giá hàng nghìn tỷ USD và lượng điện tương đương hơn 20% sản lượng điện của Mỹ. Đó là ván cược đòi hỏi nguồn vốn kiên nhẫn, tính bằng nhiều năm.
Những bên khác cùng tin vào luận điểm đó đã chọn nguồn vốn khớp kỳ hạn. Doanh nghiệp xây trung tâm dữ liệu phát hành trái phiếu trả dần hàng chục năm. Các công ty AI bán cổ phiếu, khoản tiền thu về không bao giờ phải hoàn lại. Aschenbrenner tài trợ cho cùng ván cược bằng nợ ký quỹ, loại nợ ngân hàng có quyền đòi ngay trong ngày.
Chênh lệch giữa kỳ hạn tài sản và kỳ hạn nguồn vốn là vô hại trong lúc giá lên nhưng trở thành liều thuốc độc khi giá xuống. Bộ phận quản trị rủi ro của ngân hàng môi giới vận hành theo giá đóng cửa từng phiên và có quyền đòi tiền bất cứ lúc nào, còn triển vọng hạ tầng AI năm 2030 nằm ngoài bộ tiêu chí đó.
Phố Wall đã nhìn ra rủi ro này từ trước. Theo New York Times, Blackstone, nhà đầu tư lớn nhất thế giới vào các quỹ đầu cơ, nhận lời gặp Aschenbrenner rồi từ chối rót vốn. Một nhà đầu tư ở New York hỏi kế hoạch dự phòng nếu làn sóng AI đến chậm, và Aschenbrenner không có kế hoạch dự phòng mà chỉ nói rằng mình tin chắc mọi chuyện đều sẽ tốt đẹp.
Giới đầu tư công nghệ ở Thung lũng Silicon lại chấp nhận đúng câu trả lời mà Blackstone từ chối, vì họ quen coi mọi trở ngại là lỗi kỹ thuật sẽ được sửa nếu đủ người giỏi lao vào. Khi khủng hoảng nổ ra, chính nhóm rót vốn ban đầu gồm công ty giao dịch tự doanh Jane Street, hai anh em sáng lập Stripe, Daniel Gross và Nat Friedman lại khước từ bơm thêm tiền và yêu cầu quỹ chấm dứt vay ngân hàng.
Sống sót trước, lãi kép sau
Luận điểm công nghệ của Aschenbrenner có vẻ vẫn đúng hướng, và thị trường xác nhận chỉ vài giờ sau khi thương vụ hoàn tất. Người bị bán thanh lý biến mất, chính những cổ phiếu vừa kéo sập quỹ bật tăng mạnh trong phiên 30/7. Hãng bộ nhớ Hàn Quốc SK Hynix tăng 17%, hãng bộ nhớ Micron tăng 18%, CoreWeave tăng 22%, SanDisk tăng 24% và hãng điện toán đám mây Nebius tăng 28%.
Quỹ sụp đổ vì thiếu biên an toàn cho những biến số nằm ngoài bảng tính. Đợt điều chỉnh của nhóm bán dẫn rơi đúng tuần lễ cưới, tương quan giữa hai đầu danh mục đảo chiều biến vế bán khống Adobe thành nguồn lỗ thứ hai, và nhóm rót vốn ban đầu khước từ cứu đòn bẩy đúng lúc quỹ cần nhất.
Phần tài sản sống sót lại là phần không vay một đồng nào. Quỹ giữ khoảng 5 tỷ USD cổ phần Anthropic, mua trong vòng gọi vốn tháng 2/2025 khi công ty được định giá 61,5 tỷ USD và nay đã vượt 900 tỷ USD. Không có khoản vay nào gắn vào cổ phần này nên không ngân hàng nào gọi ký quỹ. Chính khoản đầu tư kém thanh khoản nhất đã giúp quỹ tồn tại.
Chủ tịch Berkshire Hathaway Warren Buffett tóm gọn bài học trong một câu: “Nếu bạn thông minh, bạn không cần đòn bẩy; còn nếu bạn dại dột, bạn không nên dùng đòn bẩy”. Ông kiếm phần lớn tài sản sau tuổi 65, đi qua hàng chục lần thị trường đi xuống mà chưa lần nào mất quyền nắm giữ danh mục.
Ba khuyến nghị rút ra từ vụ việc đều đơn giản. Tránh đòn bẩy cao trên danh mục tập trung vào tài sản dao động mạnh. Chọn nguồn vốn có kỳ hạn khớp kỳ hạn của luận điểm đầu tư. Bóc tách mọi chiến lược mang danh phòng vệ để xem hai vế có thật sự chạy ngược chiều nhau.
Đoán đúng tương lai chỉ có giá trị với người còn giữ được vị thế đến ngày tương lai đó tới. Aschenbrenner có thể đúng về nhu cầu chip, bộ nhớ và điện cho AI, và vẫn mất 35 tỷ USD trong tuần làm đám cưới vì ba sai lầm tai hại đó.
Ver2Solution theo Vietnambiz
Khởi Nghiệp
Đế chế livestream bán hàng của Huấn Hoa Hồng
Trước khi bị lực lượng chức năng khám xét nhà, Huấn Hoa Hồng từng đứng tên nhiều công ty, đồng thời kinh doanh online, thường xuyên livestream bán hàng trên mạng xã hội.
Ngày 6/8, lực lượng cảnh sát tiến hành khám xét nơi ở của Bùi Xuân Huấn (tức Huấn Hoa Hồng, 41 tuổi, quê Yên Bái cũ) tại khu đô thị Vinhomes Ocean Park (xã Gia Lâm, Hà Nội), thu hút sự quan tâm lớn trên mạng xã hội.
Huấn Hoa Hồng được biết đến là một “giang hồ mạng” có lượng người theo dõi lớn, với khoảng 3,7 triệu lượt theo dõi trên Facebook và 5,9 triệu trên TikTok. Nhiều năm qua, Huấn thường xuyên livestream, đăng tải video khoe tiền, vàng, siêu xe và những phát ngôn gây tranh cãi.
Theo Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Huấn từng giữ vai trò Chủ tịch HĐQT kiêm người đại diện theo pháp luật của Công ty CP Tập đoàn HL Group, đồng thời góp vốn tại nhiều doanh nghiệp khác như Công ty CP Dịch vụ 168, Công ty CP Dịch vụ FB Châu Á, Công ty CP Bất động sản Hoa Hồng Land và Công ty CP Huấn Hoa Hồng. Một số doanh nghiệp hiện không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
Đáng chú ý, Công ty CP Tập đoàn HL Group được thành lập vào tháng 2/2022, đặt trụ sở tại phường Dương Nội, Hà Nội, với vốn điều lệ gần 100 tỷ đồng. Trong ba cổ đông sáng lập, Bùi Xuân Huấn góp hơn 54,9 tỷ đồng, tương ứng 55% vốn điều lệ.
Thời điểm đó, Huấn Hoa Hồng gây chú ý với hình ảnh gắn liền cuộc sống xa hoa, thường xuất hiện bên dàn xe sang đắt tiền mang biển số đẹp, được cho là có tổng giá trị hàng chục tỷ đồng.
Huấn cũng từng giới thiệu bản thân góp vốn thành lập doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ hoa, cây cảnh, cá cảnh, chim cảnh, vật nuôi cảnh; bán lẻ vàng, bạc, đá quý và đồ trang sức (trừ vàng miếng, vàng nguyên liệu). Trong các video đăng tải trên mạng, Huấn giới thiệu khu vườn tại khu vực Hoài Đức cũ, Hà Nội, chuyên cung cấp các loại tùng Nhật Bản có giá trị cao, nhiều cây được định giá tới hàng tỷ đồng.
Sau khi nổi tiếng trên mạng xã hội, Huấn cùng vợ con chuyển hướng sang kinh doanh online, thường xuyên livestream bán hàng. Các sản phẩm được quảng cáo khá đa dạng, từ nước hoa, mỹ phẩm đến các sản phẩm sinh lý, trong đó nổi bật là các dòng nước hoa giá rẻ được quảng bá rầm rộ.
Trong nhiều buổi phát trực tiếp, Huấn từng tự giới thiệu sở hữu khối tài sản hàng trăm tỷ đồng, bao gồm căn nhà tại khu đô thị Vinhomes Ocean Park (huyện Gia Lâm cũ, Hà Nội) và căn biệt thự tại khu đô thị Dương Nội (quận Hà Đông cũ, Hà Nội) được thiết kế theo phong cách xa hoa.
Thời gian gần đây, Huấn gây chú ý khi vướng tranh cãi với ông Trần Đình Tiệp (tức TikToker Vua Quạt, 36 tuổi, quê Bắc Ninh) liên quan đến hoạt động kêu gọi từ thiện. Sau những lùm xùm trên mạng xã hội, Huấn đã đến ngân hàng sao kê tài khoản từ thiện nhằm chứng minh tính minh bạch trong việc tiếp nhận và sử dụng tiền quyên góp.
Mâu thuẫn sau đó tiếp tục bị đẩy xa khi Nguyễn Văn Hợi (34 tuổi, tức Khánh Sky) và Hồ Văn Khoa (34 tuổi, trú xã Sóc Sơn, Hà Nội) tham gia công kích Vua Quạt. Ngày 29/7, nhóm này đến xưởng của Vua Quạt tại xã Tam Giang, tỉnh Bắc Ninh, livestream, dùng lời lẽ chửi bới, đe dọa và yêu cầu chủ xưởng ra gặp. Sau đó, ông Trần Đình Tiệp đã làm đơn tố giác về hành vi này.
Bên cạnh những ồn ào trên mạng xã hội, Huấn còn được biết đến là một “giang hồ mạng” thường xuyên khoe siêu xe, tiền bạc và đưa ra những phát ngôn rao giảng đạo đức, lời khuyên về cuộc sống, tình yêu, kinh doanh. Bên cạnh đó, Huấn cũng thường xuyên kêu gọi giới trẻ tránh xa cờ bạc, ma túy.
Tuy nhiên, trên thực tế, người này nhiều lần vi phạm pháp luật. Đáng chú ý, chỉ trong năm 2020, Huấn liên tiếp bị cơ quan chức năng xử lý về nhiều hành vi khác nhau, trong đó có việc sử dụng trái phép chất ma túy.
Trong Nước
Thế hệ shop TMĐT mới
Cuộc cách mạng lớn nhất của TMĐT không nằm ở Shopee hay TikTok Shop: AI đang biến shop 3 người thành “công ty” 30 người, các thế hệ shop TMĐT mới.
Trong nhiều năm, mỗi cuộc thảo luận về thương mại điện tử thường xoay quanh những cái tên quen thuộc như Shopee, Lazada, TikTok Shop hay Amazon. Người ta nói về thuật toán, cuộc đua trợ giá, livestream, khuyến mãi và tốc độ giao hàng. Tuy nhiên, có một cuộc cách mạng khác đang diễn ra âm thầm hơn nhưng có thể tạo ra tác động còn sâu rộng hơn: AI đang thay đổi chính cách người bán vận hành doanh nghiệp của mình, xuất hiện thêm nhiều mô hình mới, shop TMĐT mới.
Nếu như vài năm trước, AI được xem là công nghệ dành cho các tập đoàn công nghệ hoặc những doanh nghiệp có ngân sách lớn, thì đến năm 2026, nó đã trở thành công cụ mà ngay cả một cửa hàng online vài nhân sự cũng có thể tiếp cận. Điều đáng chú ý là AI không chỉ giúp làm việc nhanh hơn. Nó đang làm thay ngày càng nhiều công việc vốn thuộc về con người.
Theo McKinsey, AI tạo sinh có thể tạo thêm từ 400 đến 660 tỷ USD giá trị mỗi năm cho ngành bán lẻ và hàng tiêu dùng, chủ yếu nhờ tự động hóa các hoạt động marketing, bán hàng, chăm sóc khách hàng và quản lý chuỗi cung ứng. Điều đáng chú ý là phần lớn giá trị này không đến từ việc bán thêm AI, mà đến từ việc doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn.
AI của người bán hàng TMĐT
Một shop bán hàng trực tuyến trước đây thường phải xây dựng cả một “dây chuyền” nhân sự. Có người viết nội dung, có người chụp ảnh sản phẩm, có người chỉnh sửa video, có người trả lời khách hàng, có người tối ưu quảng cáo và có người phân tích doanh số. Quy mô nhân sự tăng gần như tỷ lệ thuận với tốc độ mở rộng kinh doanh.
Ngày nay, mối quan hệ đó đang dần thay đổi.
Trong khảo sát với hơn 50 lãnh đạo bán lẻ toàn cầu, McKinsey cho biết 90% doanh nghiệp đã bắt đầu thử nghiệm hoặc mở rộng các ứng dụng AI tạo sinh, trong khi 82% đã triển khai AI trong chăm sóc khách hàng và 36% đang đưa các giải pháp này vào vận hành ở quy mô lớn. Điều đó cho thấy AI không còn dừng ở giai đoạn thử nghiệm mà đã bắt đầu trở thành một phần của quy trình kinh doanh.
Buổi sáng, người bán có thể yêu cầu ChatGPT hoặc Claude viết hàng chục mô tả sản phẩm theo nhiều phong cách khác nhau chỉ trong vài phút. Những đoạn mô tả không còn đơn thuần giới thiệu tính năng mà còn được tối ưu cho từ khóa tìm kiếm, phù hợp với từng nhóm khách hàng và từng nền tảng khác nhau.
Shopify hiện đã tích hợp các công cụ như Shopify Magic và Sidekick để hỗ trợ người bán tạo mô tả sản phẩm, email marketing, nội dung quảng cáo, quản lý danh mục hàng hóa và phân tích dữ liệu. Theo Shopify, tạo nội dung là một trong những ứng dụng AI được người bán sử dụng nhiều nhất trong bán lẻ hiện nay.
Khi cần hình ảnh quảng cáo, họ không nhất thiết phải thuê studio hay tổ chức một buổi chụp tốn kém. Các mô hình tạo ảnh như Midjourney, GPT Image, FLUX hay Ideogram có thể tạo ra những bức ảnh lifestyle, banner quảng cáo hoặc ảnh sản phẩm trong nhiều bối cảnh khác nhau chỉ từ một đoạn mô tả văn bản. Một chiếc bình giữ nhiệt có thể xuất hiện trên bàn làm việc hiện đại, trong chuyến dã ngoại hay bên cạnh ly cà phê buổi sáng mà không cần chụp thêm bất kỳ tấm ảnh nào.
Video, vốn từng là “nút thắt” lớn nhất của nhiều người bán, cũng đang được AI giải quyết. Các công cụ như Kling, Veo hay Runway có thể tạo video quảng cáo ngắn, mô phỏng chuyển động sản phẩm hoặc dựng nội dung phục vụ TikTok và Reels với thời gian sản xuất ngắn hơn rất nhiều so với quy trình truyền thống. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh video ngắn đang trở thành định dạng chủ đạo của thương mại điện tử.
Một nhóm nghiên cứu của Alibaba đã công bố hệ thống “Sell It Before You Make It”, cho phép người bán tạo hình ảnh sản phẩm bằng AI trước khi sản xuất hàng thật. Trong các thử nghiệm trực tuyến, hình ảnh do AI tạo ra giúp tăng hơn 13% tỷ lệ nhấp và tỷ lệ chuyển đổi so với phương án truyền thống. Ý tưởng này mở ra mô hình “bán trước rồi mới sản xuất”, giúp giảm đáng kể chi phí tồn kho và thử nghiệm sản phẩm mới.
Ở phía sau màn hình, AI cũng đang tham gia vào những công việc ít được chú ý hơn nhưng lại tiêu tốn rất nhiều thời gian. Thay vì phải trả lời lặp đi lặp lại những câu hỏi như “còn hàng không”, “bao giờ giao”, “đổi trả thế nào”, các trợ lý AI có thể xử lý phần lớn các yêu cầu phổ biến, đồng thời kết nối với hệ thống quản lý đơn hàng để tra cứu tồn kho hoặc trạng thái vận chuyển. Vai trò của nhân viên chăm sóc khách hàng vì thế đang dần chuyển từ trả lời câu hỏi sang xử lý những tình huống phức tạp mà AI chưa thể giải quyết.
Ngay cả quảng cáo, lĩnh vực từng được xem là “nghệ thuật” của những chuyên gia marketing, cũng đang thay đổi. Các nền tảng quảng cáo ngày càng tự động hóa quá trình lựa chọn đối tượng, phân phối ngân sách, thử nghiệm nội dung và tối ưu hiệu quả. Người bán không còn dành phần lớn thời gian để chỉnh từng nhóm quảng cáo mà chuyển sang xác định mục tiêu kinh doanh và đánh giá kết quả.
Bước chuyển tiếp
Điểm đáng chú ý là những thay đổi này không diễn ra riêng lẻ. Chúng đang tạo thành một hệ thống vận hành mới, nơi AI đảm nhận phần lớn các tác vụ lặp lại, còn con người tập trung vào việc lựa chọn sản phẩm, xây dựng thương hiệu, phát triển chiến lược và đưa ra quyết định.
Đây cũng là lý do ngày càng nhiều chuyên gia không còn nhìn AI đơn thuần như một phần mềm hỗ trợ, mà coi nó là một “đội ngũ nhân sự số”. Thay vì tuyển thêm năm người cho năm công việc khác nhau, một doanh nghiệp nhỏ có thể xây dựng một quy trình mà trong đó mỗi công đoạn đều có AI hỗ trợ. Một mô hình ngôn ngữ phụ trách viết nội dung, một mô hình tạo ảnh đảm nhiệm thiết kế, một mô hình tạo video sản xuất quảng cáo, một AI agent xử lý chăm sóc khách hàng và một hệ thống phân tích dữ liệu hỗ trợ ra quyết định.
Nếu trước đây quy mô doanh nghiệp thường được đo bằng số lượng nhân viên thì trong tương lai, lợi thế cạnh tranh có thể nằm ở việc doanh nghiệp đó sở hữu bao nhiêu “đồng nghiệp AI” và biết phối hợp chúng hiệu quả đến đâu.
Tháng 4/2025, CEO Shopify Tobi Lütke gửi một bản ghi nhớ nội bộ yêu cầu các quản lý phải trả lời một câu hỏi trước khi tuyển thêm người: “Vì sao AI không thể làm công việc này?”.
Theo ông, sử dụng AI sẽ trở thành kỹ năng cơ bản của mọi nhân viên và là tiêu chí đánh giá hiệu suất trong công ty. Đây được xem là một trong những tuyên bố thể hiện rõ nhất việc AI đang được coi như một phần của lực lượng lao động, thay vì chỉ là một công cụ hỗ trợ.
Tất nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc AI sẽ thay thế hoàn toàn con người. Những công việc đòi hỏi sự sáng tạo, khả năng xây dựng thương hiệu, đàm phán với đối tác hay xử lý các tình huống phức tạp vẫn cần đến kinh nghiệm và tư duy của con người. Tuy nhiên, các công việc mang tính lặp lại, tiêu chuẩn hóa và dựa nhiều vào quy trình đang được AI tự động hóa với tốc độ ngày càng nhanh.
Điều này cũng làm thay đổi cách các doanh nghiệp tuyển dụng. Thay vì tìm kiếm một người chỉ biết viết nội dung hay chỉnh sửa ảnh, họ bắt đầu ưu tiên những nhân sự biết thiết kế quy trình làm việc với AI, biết kiểm soát chất lượng đầu ra và kết hợp nhiều công cụ khác nhau để nâng cao năng suất. Giá trị của một nhân viên không còn nằm ở việc tự mình hoàn thành mọi công việc, mà ở khả năng điều phối cả con người lẫn AI để tạo ra kết quả tốt hơn.
Nhìn rộng hơn, đây có thể là bước chuyển tiếp lớn nhất của thương mại điện tử kể từ khi mô hình bán hàng trực tuyến phổ biến. Trong giai đoạn đầu, công nghệ giúp người bán tiếp cận khách hàng qua Internet. Giai đoạn tiếp theo, các sàn thương mại điện tử giúp kết nối cung và cầu ở quy mô lớn. Còn hiện nay, AI đang tái định nghĩa cách một doanh nghiệp được vận hành.
Báo cáo “Rewiring Retail in Europe: The AI Imperative” công bố năm 2026 của McKinsey nhận định AI đang tái định hình toàn bộ chuỗi giá trị bán lẻ, từ marketing, vận hành, logistics cho tới trải nghiệm mua sắm. Báo cáo cho rằng ngành bán lẻ đang bước từ giai đoạn AI hỗ trợ sang giai đoạn “Agentic AI”, nơi các hệ thống có thể tự đưa ra quyết định và thực hiện nhiều tác vụ với mức độ tự chủ cao hơn.
Điều đó cũng đồng nghĩa lợi thế cạnh tranh của người bán sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng xây dựng quy trình làm việc giữa con người và AI, thay vì chỉ đầu tư thêm nhân sự.
Có lẽ trong vài năm tới, sự khác biệt giữa những shop phát triển nhanh và phần còn lại sẽ không chỉ đến từ sản phẩm tốt hơn hay ngân sách quảng cáo lớn hơn. Nó sẽ đến từ việc ai biết xây dựng một “lực lượng lao động AI” hiệu quả hơn. Khi đó, câu hỏi quan trọng nhất của thương mại điện tử sẽ không còn là “bạn bán gì”, mà là “AI đang làm gì cho doanh nghiệp của bạn”.
-
Social2 năm agoReview 5 nền tảng xem video ngắn: YouTube Short, Facebook Reels, LinkedIn, X, Instagram
-
Social2 năm agoDouyin, Wechat, Weibo bất ngờ cho phép người dùng quốc tế đăng ký tài khoản
-
Trong Nước1 năm agoBáo cáo thị trường nước hoa Việt Nam 2023-2025
-
Livestream2 năm agoBáo cáo xu hướng thị trường kinh doanh livestream tại Việt Nam trong năm 2024
-
Social2 năm agoFacebook công bố chi tiết nguyên tắc phân phối nội dung, chỉ rõ loại nội dung nào sẽ bị hạ bậc, hạn chế hiển thị trên bảng tin
-
Thị Trường2 năm agoXu hướng năm 2025 có gì?
-
Social1 năm agoCập nhật Facebook 7 ngày qua (01-09/03/2025)
-
Social2 năm agoChuyên gia Mỹ: TikTok gây tác hại nghiêm trọng đối với trẻ em hơn Douyin






