Nghi ngờ Facebook sử dụng micro điện thoại nghe lén vì quảng cáo xuất hiện quá chính xác, tuy nhiên nguyên nhân có thể nằm ở dữ liệu hành vi người dùng.

các diễn đàn công nghệ và mạng xã hội liên tục xuất hiện những chia sẻ cho rằng Facebook dường như “biết quá nhiều” về sở thích, nhu cầu hay dự định của người dùng.

Nhiều người cho biết họ chỉ mới nhắc đến một sản phẩm, địa điểm du lịch hay món ăn nào đó trong cuộc trò chuyện trực tiếp với bạn bè, chỉ ít giờ sau Facebook đã xuất hiện hàng loạt quảng cáo liên quan.

Điều này khiến không ít người đặt câu hỏi liệu nền tảng mạng xã hội lớn nhất thế giới có đang âm thầm nghe lén các cuộc trò chuyện của người dùng hay không.

Năm 2024, nghi vấn này một lần nữa gây chú ý khi một số tài liệu tiếp thị của công ty quảng cáo Cox Media Group (CMG) bị truyền thông quốc tế tiết lộ.

Trong các tài liệu này xuất hiện khái niệm “Active Listening” (lắng nghe chủ động), được giới thiệu là công nghệ có khả năng sử dụng dữ liệu giọng nói nhằm hỗ trợ quảng cáo nhắm mục tiêu.

Thông tin nhanh chóng làm dấy lên tranh luận về khả năng các nền tảng công nghệ đang sử dụng micro trên điện thoại để thu thập dữ liệu người dùng.

Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, nhiều lần phủ nhận cáo buộc nghe lén người dùng.

Trong tài liệu về quyền riêng tư đăng trên Facebook, Meta khẳng định công ty không sử dụng micro trên điện thoại để phục vụ quảng cáo hoặc thay đổi nội dung hiển thị trên News Feed.

Theo Meta, micro chỉ được kích hoạt khi người dùng chủ động sử dụng các tính năng cần đến âm thanh như ghi âm, gọi điện hoặc quay video.

Năm 2025, Adam Mosseri, Giám đốc Instagram, cũng phải lên tiếng giải thích về nghi vấn này. Ông cho rằng Meta không nghe lén người dùng và khẳng định nguyên nhân khiến nhiều người tin vào điều đó nằm ở khả năng cá nhân hóa quảng cáo ngày càng chính xác của các nền tảng số.

Đến nay chưa có bằng chứng công khai đáng tin cậy nào cho thấy Facebook bí mật sử dụng micro để ghi lại các cuộc trò chuyện hằng ngày của người dùng nhằm phục vụ quảng cáo.

Nhiều chuyên gia quyền riêng tư cho rằng Facebook không cần phải nghe lén để hiểu người dùng đang quan tâm điều gì.

Theo tổ chức bảo vệ quyền riêng tư số Electronic Frontier Foundation (EFF), các nền tảng như Facebook đã sở hữu lượng dữ liệu rất lớn về hành vi trực tuyến của người dùng, từ hoạt động trên mạng xã hội, lịch sử tương tác quảng cáo, vị trí địa lý, thông tin thiết bị cho đến các website có tích hợp công cụ theo dõi của Meta.

Nhờ nguồn dữ liệu khổng lồ này, hệ thống quảng cáo có thể xây dựng hồ sơ người dùng chi tiết và đưa ra những dự đoán khá chính xác về sở thích hoặc nhu cầu trong tương lai.

Điều đó tạo ra cảm giác như Facebook đang “đọc suy nghĩ” hoặc nghe được những cuộc trò chuyện ngoài đời thực, dù chưa có bằng chứng cho thấy nền tảng thực sự sử dụng micro để thực hiện điều này.

Dù vậy, các chuyên gia bảo mật vẫn khuyến nghị người dùng thường xuyên rà soát quyền truy cập của ứng dụng trên điện thoại, đặc biệt là các quyền liên quan đến micro, camera và vị trí, nhằm hạn chế nguy cơ thu thập dữ liệu ngoài mong muốn.

Ver2Solution theo VTCNews

Việc Facebook xuất hiện quảng cáo đúng món đồ hoặc địa điểm vừa được thảo luận trực tiếp trong các cuộc trò chuyện đời thực đã trở thành một trải nghiệm gây bất an cho nhiều người dùng di động hiện nay.

Sự trùng hợp chuẩn xác liên tục làm thổi bùng nghi vấn về việc ứng dụng mạng xã hội lớn nhất thế giới đang âm thầm kích hoạt micro để thu âm và nghe lén người dùng 24/7.

Tuy nhiên, các phân tích chuyên sâu về hạ tầng mạng chứng minh bản chất của hệ thống định vị hành vi đáng ngại hơn nhiều so với giả thuyết về “một chiếc micro luôn bật”.

Rào cản kỹ thuật khiến “Facebook nghe lén” là bất khả thi

Việc một ứng dụng liên tục ghi âm rồi mã hóa và truyền tải dữ liệu âm thanh dưới nền từ hàng tỷ thiết bị về máy chủ là điều không khả thi về mặt kỹ thuật.

Thực tế, quy trình này nếu tồn tại sẽ làm cạn kiệt dung lượng pin điện thoại chỉ trong vài giờ, đồng thời làm gia tăng đột biến lượng dữ liệu mà thiết bị tiêu thụ (qua Wi-Fi, mạng di động) mà người dùng có thể dễ dàng phát hiện ra ngay lập tức.

Nghi vấn của người dùng từng gia tăng khi tập đoàn truyền thông Cox (CMG) của Mỹ thông tin về công nghệ nghe chủ động, nhưng vào tháng 5/2026, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) xử phạt đơn vị này vì hành vi quảng cáo lừa dối, khẳng định công nghệ thu âm thời gian thực trên thực chất là giả mạo để trục lợi từ việc mua bán danh sách email.

Mark Zuckerberg, CEO Meta (công ty mẹ của Facebook, Messenger, WhatsApp, Instagram…), khi điều trần trước Quốc hội Mỹ cũng dứt khoát bác bỏ giả thuyết nghe lén này và gọi đó là một “thuyết âm mưu”.

Mạng lưới bám đuổi hành vi qua các dấu chân số phi vật lý

Dù micro không tự ý bật để ghi âm cuộc đối thoại, sự thật về cách hệ thống mạng xã hội bám đuổi người dùng lại nằm ở hàng loạt phương thức định vị phi vật lý tinh vi mà ít ai ngờ tới. Thay vì nghe âm thanh, nền tảng trực tuyến sử dụng cơ chế định vị đồng hiện diện.

Cụ thể, thông qua kết nối định vị GPS, Bluetooth hoặc việc dùng chung một mạng Wi-Fi, thuật toán sẽ tự động nhận diện và liên kết các tài khoản đang ở gần nhau về mặt không gian.

Ví dụ, nếu một người thực hiện thao tác tra cứu sản phẩm trên mạng, hệ thống sẽ tự động giả định nhóm người xung quanh họ cũng có chung mối quan tâm và ngay lập tức phân phối quảng cáo tương tự đến bảng tin của những người còn lại.

Bên cạnh đó, “dấu chân số” của người dùng còn bị thu thập triệt để thông qua các công cụ theo dõi chéo được nhúng ẩn trên hàng triệu website của bên thứ ba, bao gồm hệ thống nút tương tác, mã Facebook Pixel và cookie theo dõi hành vi mua sắm.

Hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ liên tục tổng hợp luồng siêu dữ liệu này để phác họa chân dung và dự đoán chính xác nhu cầu của người dùng, tạo ra cảm giác như ứng dụng có thể đọc được suy nghĩ.

Thậm chí, nền tảng mạng xã còn sử dụng những đoạn ghi âm mà người dùng chủ động thực hiện khi sử dụng các tính năng tin nhắn thoại hoặc dịch giọng nói để huấn luyện thuật toán, biến các tương tác tự nguyện thành dữ liệu phục vụ mục đích tối ưu hóa quảng cáo nhắm mục tiêu.

Nói cách khác, Meta có thể không dùng trực tiếp nội dung người dùng chủ động ghi âm để phục vụ quảng cáo nhắm mục tiêu, mà tận dụng dữ liệu trong quá trình kiểm duyệt để phân tích siêu dữ liệu liên nền tảng.

Đây mới là điều người dùng cần phải lo lắng, bởi các nền tảng trực tuyến đã âm thầm xây dựng một “bản sao kỹ thuật số” của họ thông qua hoạt động trên Internet mà chủ nhân tài khoản không ý thức được.

Một báo cáo gần đây của hãng nghiên cứu bảo mật Kaspersky nhấn mạnh nỗi lo ngại khi phụ huynh vô tư đăng tải thông tin của con cái lên mạng, bất chấp việc các nền tảng online cũng như kẻ xấu có thể lợi dụng nguồn dữ liệu này để xây dựng kế hoạch tấn công về lâu dài.

Ver2Solution theo VTCNews

Ver2Solution tổng hợp cập nhật tính năng và quy định mới quan trọng trên các nền tảng mạng xã hội toàn cầu và 4 sàn thương mại điện tử (TMĐT) lớn tại Việt Nam trong giai đoạn từ ngày 11/05/2026 đến ngày 17/05/2026.

Cập nhật Facebook & Meta (11/05 – 17/05/2026)

Trong tuần qua, Meta đã tung ra hàng loạt cập nhật mang tính bước ngoặt từ hệ sinh thái phần cứng thông minh cho đến các cơ chế tối ưu hóa hệ thống quảng cáo:

• Tính năng viết chữ bằng cử chỉ tay (16/05): Cập nhật lớn cho kính thông minh Meta Ray-Ban Display, chính thức mở rộng tính năng viết tin nhắn bằng cử chỉ tay (thông qua vòng đeo tay thần kinh) cho toàn bộ người dùng WhatsApp, Messenger, Instagram trên cả iOS và Android mà không cần chạm bàn phím.

• Tính năng quay màn hình tích hợp (Display Recording): Cho phép kính thông minh kết hợp video từ ống kính, góc nhìn thực tế và âm thanh xung quanh thành một video trải nghiệm nhập vai duy nhất để chia sẻ trực tiếp lên các nền tảng mạng xã hội.

• Phụ đề trực tiếp cho Tin nhắn thoại (Live Captions): Bắt đầu triển khai tính năng tự động chuyển tin nhắn thoại thành văn bản trên Messenger, WhatsApp và Instagram nhằm tăng tính tiện dụng.

• Thay đổi cơ chế gán thuộc tính quảng cáo (Attribution): Trình quản lý quảng cáo Meta Ads cập nhật cơ chế tính điểm. “Click-through attribution” hiện tại chỉ tính lượt click vào link thực tế. Các tương tác khác như like, share, comment sẽ được tách riêng vào danh mục mới mang tên “Engage-through attribution”.

• Mở rộng cửa sót lưu trữ dữ liệu mua hàng (Purchase Events Window): Meta tăng thời gian lưu trữ dữ liệu đối tượng từ sự kiện Mua hàng từ 180 ngày lên tới 730 ngày, giúp các nhà quảng cáo tối ưu tệp khách hàng dài hạn tốt hơn.

• Cập nhật giao diện Messenger: Ra mắt tab “Notifications” hoàn toàn mới ngay trong Messenger để tổng hợp sinh nhật bạn bè, ghi chú nhanh (notes) và đề xuất kết bạn.

• Thay đổi nhãn quảng cáo: Chuyển đổi nhãn hiển thị bài viết được tài trợ từ “Sponsored” (Được tài trợ) thành “Ad” (Quảng cáo) trên toàn bộ bảng tin.

Các nền tảng Mạng xã hội toàn cầu khác

Threads

• Cập nhật quảng cáo diện rộng: Meta bắt đầu đẩy mạnh triển khai các định dạng quảng cáo mới như Carousel Ads, Advantage+ Catalog ads trên Threads toàn cầu, cho phép các thương hiệu chạy ads trực tiếp bằng tài khoản Instagram hoặc Facebook mà không cần tạo trang Threads riêng.

WhatsApp

• Cảnh báo chia sẻ màn hình: Hệ thống sẽ tự động hiển thị thông báo cảnh báo bảo mật khi người dùng cố gắng chia sẻ màn hình với một tài khoản chưa có trong danh bạ nhằm ngăn chặn các hành vi lừa đảo tài chính ngầm.

4 Sàn Thương mại điện tử tại Việt Nam

Tuần qua chứng kiến làn sóng biến động cực lớn về chi phí vận hành trên hai sàn lớn nhất, tạo áp lực nặng nề lên biên lợi nhuận của cộng đồng nhà bán hàng.

Shopee

• Tăng phí dịch vụ Gói Voucher Xtra (Thông báo ngày 14/05): Kể từ ngày 23/05/2026, phí dịch vụ Gói Voucher Xtra dành cho người bán không thuộc Shopee Mall sẽ tăng mạnh từ 4% lên 5.5% giá trị mỗi sản phẩm (mức trần tối đa giữ nguyên 50.000Đ/sản phẩm).

• Thay đổi tỷ lệ Đồng tài trợ Mã ưu đãi: Cũng từ ngày 23/05, Shopee giảm tỷ lệ gánh mã giảm giá đồng tài trợ. Tỷ lệ cũ (Shopee 70% – Người bán 30%) sẽ đổi thành Shopee 60% – Người bán 40%. Người bán phải chịu thêm 10% chi phí tài trợ mã.

• Áp lực chi phí vận hành: Các shop tiếp tục ghi nhận mức phí xử lý giao dịch mới tăng lên 6% áp dụng từ đầu tháng 5, đẩy tổng chi phí sàn (chưa tính chi phí quảng cáo) dao động quanh mức 23 – 25% doanh thu.

TikTok Shop

• Xem trước Hệ thống Điểm tình trạng tài khoản mới – AHR (Từ 12/05): TikTok Shop chính thức mở tính năng xem trước điểm AHR để đo lường mức độ tuân thủ chính sách của cửa hàng. Điểm này sẽ thay thế hoàn toàn hệ thống Điểm vi phạm cũ vào tháng 7/2026.

• Siết chặt chính sách Gian lận thương hiệu (Thông báo ngày 14/05): Từ ngày 28/05, sàn sẽ quét và xử phạt nặng các hành vi cố tình viết sai chính tả, chèn ký tự hoặc khoảng trống để né bộ lọc thương hiệu (Ví dụ: viết “Nik3”, “N!ke”, “N i k e”, “Addidas”). Quy định áp dụng đồng bộ cho mô tả sản phẩm, video ngắn và livestream.

• Bổ sung chỉ số Logistics mới: Bắt đầu tích hợp hệ thống theo dõi “Tỷ lệ gửi hàng muộn cho giao hàng Hỏa tốc” và “Tỷ lệ gửi hàng muộn cho giao hàng Trong ngày” (áp dụng từ 28/05).

Lazada

• Bùng nổ Siêu Sale Giữa Tháng (15/05 – 17/05): Lazada tập trung dồn lực vào đợt sale giữa tháng với các tầng Voucher Toàn Sàn (giảm đến 500k cho đơn từ 1 triệu), kết hợp đẩy mạnh chương trình hàng giá rẻ Choice Lazada (mua 3 sản phẩm đồng giá từ 33k) để thu hút tệp khách hàng nhạy cảm về giá trong bối cảnh các sàn khác tăng phí.

Tiki

• Tối ưu chuỗi cung ứng ngành Bách hóa – Thực phẩm: Ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội từ các thương hiệu FMCG lớn trên sàn (nhiều thương hiệu tăng trưởng trên 100% trong giai đoạn đầu năm). Tiki tiếp tục giữ sự ổn định về biểu phí để giữ chân và thu hút các nhà bán hàng bách hóa chính hãng đang có xu hướng dịch chuyển dòng vốn từ các sàn khác sang.

Ver2Solution khuyến nghị vận hành tuần này: Nhà bán hàng cần khẩn trương rà soát lại toàn bộ các sản phẩm đang tham gia Voucher Xtra trên Shopee để tính toán lại giá bán trước ngày 23/05. Đồng thời, kiểm tra lại toàn bộ từ khóa, tiêu đề sản phẩm trên TikTok Shop để không bị dính gậy vi phạm “Gian lận thương hiệu” theo quyét định mới của sàn.

Ver2Solution Research