Xu Hướng

Một mô hình kinh doanh mới đang hình thành

Published

12 tháng ago

1 Tháng 11, 2025

Trung Quốc đang bước vào giai đoạn trưởng thành, tăng trưởng không còn đến từ việc mở rộng quy mô người dùng mà đến từ việc tái cấu trúc mô hình kinh doanh, một mô hình kinh doanh mới đang hình thành, sự nổi lên của các dịch vụ tích hợp tiêu dùng tại địa phương đang tạo nên một làn sóng mô hình mới.

Điển hình cho xu hướng này là động thái gần đây của Taobao, nền tảng thương mại điện tử thuộc Alibaba, với việc tung ra dịch vụ “mua hàng theo nhóm tại cửa hàng” thông qua chương trình khuyến mãi chớp nhoáng (Taobao Flash Sale).

Thoạt nhìn, đây chỉ là một bước đi mở rộng địa bàn cạnh tranh với các đối thủ như Meituan hay Douyin trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống tại chỗ. Nhưng xét kỹ, đó là một mô hình kinh doanh mới đang hình thành – mô hình kết hợp giữa tiêu dùng ngoại tuyến và năng lực điều phối dữ liệu, lưu lượng truy cập và hệ sinh thái nền tảng trực tuyến. Trong mô hình này, thương mại không còn diễn ra thuần túy trên nền tảng số, mà là sự dẫn dắt hành vi tiêu dùng từ online đến offline một cách liền mạch, thông qua việc tích hợp các nền tảng cốt lõi như Taobao, Alipay và Amap. Người tiêu dùng có thể tìm cửa hàng qua bản đồ, mua hàng theo nhóm trên Taobao, thanh toán trên Alipay và đến dùng bữa tại chỗ – tất cả diễn ra trong một vòng tròn khép kín, không đứt gãy về trải nghiệm.

Điều khiến mô hình này trở nên khác biệt so với các nền tảng dịch vụ địa phương truyền thống là cách Alibaba không tạo ra một hệ thống mới hoàn toàn, mà tái tổ chức lại tài nguyên đã có. Không cần xây dựng đội ngũ bán hàng offline từ đầu, họ tận dụng mạng lưới của Ele.me. Không cần mua quảng cáo rầm rộ, họ khai thác dữ liệu hành vi từ Alipay và AutoNavi. Bằng cách gom những mảnh rời rạc này thành một hệ thống thống nhất, Taobao Flash Sale đang tạo ra một mô hình “thương mại tích hợp hành vi tiêu dùng địa phương” – điều mà trước đây rất ít nền tảng có thể làm được với quy mô lớn và độ liền mạch như vậy.

Điểm đáng chú ý là mô hình này không chỉ đem lại giá rẻ cho người dùng. Đối với các nhà hàng, quán ăn, tiệm trà sữa, những thực thể vốn phụ thuộc nhiều vào nền tảng giao hàng như Meituan hoặc livestream bán hàng của Douyin, sự tham gia của Taobao mở ra một lựa chọn mới về cách tiếp cận khách hàng, với mức chi phí thấp hơn, khả năng kiểm soát tốt hơn, và không bị phụ thuộc vào những gói quảng cáo đắt đỏ hay influencer. Các nhà hàng phản hồi rằng tỷ lệ quy đổi đơn hàng của chương trình mua theo nhóm rất cao, doanh thu thực tế có thể tăng ngay cả khi giá bán lẻ giảm nhờ vào khuyến mãi. Điều đó cho thấy, nếu tổ chức tốt và đúng thời điểm, mô hình khuyến mãi chớp nhoáng kết hợp mua theo nhóm không chỉ kích thích tiêu dùng, mà còn tối ưu cả biên lợi nhuận.

Ở cấp độ thị trường, xu hướng này cho thấy một chuyển dịch quan trọng: từ cạnh tranh dựa trên nền tảng riêng lẻ, sang cạnh tranh dựa trên hệ sinh thái. Meituan từng xây được vòng khép kín “mua mang về + dùng tại chỗ”, còn Douyin tạo ra sức mạnh từ nội dung và người ảnh hưởng. Giờ đây, Taobao, với hậu thuẫn từ Alibaba, đang thiết lập một vòng tiêu dùng khép kín khác, nơi thương mại, bản đồ, thanh toán và giải trí được tích hợp, tạo ra một trải nghiệm xuyên suốt, không cần người dùng rời khỏi hệ sinh thái để hoàn tất hành vi tiêu dùng. Điều này không chỉ gia tăng giá trị người dùng trên từng nền tảng, mà còn khiến quá trình chuyển đổi giữa online và offline trở nên tự nhiên hơn – điều mà phần lớn các nền tảng video ngắn hay ứng dụng bản đồ vẫn còn gặp khó khăn.

Taobao không giấu tham vọng mở rộng mô hình này ra hơn 50 thành phố cấp một và hai. Nếu thành công, đây sẽ là bước đầu của một sự tái định hình cấu trúc tiêu dùng địa phương tại Trung Quốc. Không phải thông qua việc đẩy mạnh thêm hàng hóa, mà thông qua việc tổ chức lại hành trình tiêu dùng hàng ngày của người dân – ăn uống, vui chơi, khám phá – thành một chuỗi có thể đo lường, phân tích và tối ưu hoá bởi nền tảng.

Trong bức tranh rộng hơn, mô hình này cũng là lời phản hồi của Alibaba trước bối cảnh tăng trưởng chậm lại của thương mại điện tử thuần túy. Khi mọi người đều đã có tài khoản Taobao, mua sắm online trở thành một hành vi quen thuộc, thì sự khác biệt không còn nằm ở sản phẩm, mà nằm ở khả năng tái tạo ngữ cảnh tiêu dùng mới. Bằng cách đưa người dùng trở lại với thế giới vật lý nhưng được dẫn dắt bằng hạ tầng số, mô hình này tạo ra không gian tăng trưởng mới mà không cần phải mở rộng thêm thị trường.

Nhìn rộng ra, đây là một minh chứng điển hình cho mô hình kinh doanh “kết hợp lại để tạo giá trị mới”, không bắt đầu từ công nghệ, mà bắt đầu từ việc tổ chức lại hành vi tiêu dùng đã có. Từ Trung Quốc, mô hình này có thể sẽ lan sang các thị trường có quy mô đô thị hóa lớn, mật độ tiêu dùng cao, và hạ tầng số đủ trưởng thành – những nơi mà câu hỏi không còn là “ai có nhiều người dùng hơn”, mà là “ai tổ chức được hành trình tiêu dùng tốt hơn”.

Ver2Solution dịch và tổng hợp

Quốc Tế

Thị trường hàng xa xỉ phương tây tại Trung Quốc

Published

5 giờ ago

20 Tháng 10, 2026

Admin Admin

Các hãng xa xỉ hàng đầu thế giới đang chịu sức ép khi khách Trung Quốc chuộng hàng hiệu secondhand (đã qua sử dụng) hoặc mua thương hiệu nội địa.

Người Trung Quốc từng mua sắm mạnh tay các thương hiệu xa xỉ phương Tây, đóng góp khoảng một phần ba chi tiêu toàn cầu và mang về hàng tỷ USD cho những tập đoàn như LVMH và Hermes. Tuy nhiên, việc người tiêu dùng thắt lưng buộc bụng thời gian qua đã buộc các hãng xem xét lại chiến lược tại đây.

Louis Vuitton đã đóng 5 cửa hàng tại Trung Quốc đại lục trong hai năm qua. Galeries Lafayette cũng phải dừng hoạt động cửa hàng chủ lực tại Bắc Kinh hồi tháng 5.

“Trước đây, mọi người thường so xem ai chi nhiều tiền hơn. Nhưng giờ họ so xem người nào mua được giá hời, tốn ít tiền”, Yuan – một giáo viên dạy nhảy 24 tuổi cho biết trên AFP. Cô chọn mua đồ trong một cửa hàng có tên Super Zhuanzhuan ở trung tâm Thượng Hải, nơi trưng bày rất nhiều túi xách, thắt lưng và trang sức xa xỉ. Tất cả đều đã qua sử dụng.

Theo công ty tư vấn Bain & Company, sau khi giảm tới 19% trong năm 2024, quy mô thị trường hàng xa xỉ cá nhân tại Trung Quốc đại lục tiếp tục thu hẹp 3-5% năm ngoái.

LVMH gần đây cũng cho biết “nhu cầu tại Trung Quốc chững lại” là nguyên nhân khiến doanh thu mảng thời trang và đồ da của họ sụt giảm. Các đối thủ cùng ngành cũng được dự báo nhận kết quả tương tự.

Số liệu của Bain & Company còn cho thấy thị trường hàng xa xỉ đã qua sử dụng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng trưởng mạnh, với 15-20% năm ngoái. Hãng tư vấn Insight & Info Consulting (Trung Quốc) ước tính quy mô thị trường này đạt 38,4 tỷ nhân dân tệ (5,7 tỷ USD) năm 2025, trên đà vượt 100 tỷ nhân dân tệ vào 2030.

Tại Super Zhuanzhuan, khách mua sắm phải đeo găng tay đen để tránh dầu trên ngón tay dính vào sản phẩm. Phoebe Ma (24 tuổi) cho biết khi mẹ cô và những người cùng thế hệ còn trẻ, Trung Quốc “chưa phát triển như bây giờ” và mọi người chỉ biết đến một số ít thương hiệu xa xỉ.

“Việc này hình thành nên quan điểm Louis Vuitton là thương hiệu tốt và danh giá nhất”, cô giải thích, nói thêm rằng mình chỉ thấy “họa tiết monogram của LV đã lỗi thời”. Phoebe Ma tiết lộ thế hệ trẻ như Gen Z thích mua các thương hiệu Hàn Quốc thời thượng hơn.

Chen Luo, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu tiêu dùng Trung Quốc tại Ngân hàng Bank of America, cho biết người mua đang dần từ bỏ quan niệm sự xa xỉ gắn với địa vị xã hội. Thay vào đó, họ hướng tới “bản sắc cá nhân, sự khác biệt, trải nghiệm, chất lượng, giá trị cảm xúc và sự phù hợp về văn hóa”.

“Ngoài ra, thị trường bán lẻ Trung Quốc chịu sự chi phối rất lớn từ công nghệ số và mạng xã hội. Hệ sinh thái số ở đây cũng rất đặc thù. Các thương hiệu nước ngoài cần nỗ lực nhiều để tiếp tục thu hút người tiêu dùng trong bối cảnh này”, Luo nói.

Những xung đột ngày càng gia tăng về văn hóa và pháp lý cũng gây thêm khó khăn cho các thương hiệu phương Tây. LVMH gần đây thắng kiện chuỗi đồ uống Trung Quốc Molly Tea vì vi phạm bản quyền liên quan đến biểu tượng hoa 4 cánh giống họa tiết monogram của tập đoàn này.

Tuy nhiên, vụ kiện lại gây ra làn sóng phản đối tại Trung Quốc, sau khi người dùng Internet và truyền thông nhà nước chỉ ra rằng họa tiết monogram có chung nguồn gốc với các hoa văn cổ của nước này.

“Molly Tea có thể đang kinh doanh tốt ở Trung Quốc, nhưng mức độ nổi tiếng trên toàn cầu kém xa Louis Vuitton. Tôi nghĩ một số người cũng cảm thấy vụ kiện này không phù hợp”, Echo Wang (31 tuổi) cho biết trên AFP. Ban lãnh đạo LVMH cũng thừa nhận làn sóng tranh cãi đã “gây tác động tiêu cực” với họ.

Giới phân tích nhấn mạnh Bắc Kinh có vai trò thiết yếu đối với ngành hàng xa xỉ toàn cầu. “Trung Quốc vẫn là một thị trường quan trọng, dù có thể không đóng vai trò động lực tăng trưởng trong 2-3 năm tới”, Luo nói.

Chi tiêu cho hàng xa xỉ thường phục hồi cùng nhịp với nền kinh tế. “Tầng lớp giàu có sẽ nằm trong nhóm người đầu tiên hưởng lợi từ quá trình phục hồi”, ông kết luận.

Ver2Solution theo Vnexpress

Công Nghệ Phần Mềm

Meta đưa AI Muse vào cuộc đua mua sắm trực tuyến, thách thức mô hình thương mại điện tử truyền thống

Published

4 ngày ago

17 Tháng 10, 2026

Admin Admin

Meta đang thúc đẩy ứng dụng mua sắm bằng tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI Agent) thông qua Muse, công cụ có khả năng tìm kiếm sản phẩm, so sánh lựa chọn và hỗ trợ hoàn tất giao dịch. Tuy nhiên, sự xuất hiện của công nghệ này cũng làm gia tăng căng thẳng giữa các nền tảng AI và nhà bán lẻ về quyền kiểm soát khách hàng, dữ liệu và hoạt động mua bán trực tuyến.

Từ tìm kiếm sản phẩm đến giao dịch bằng AI

Muse, tác nhân AI cá nhân mới của Meta, đang mở ra một hướng tiếp cận mới trong lĩnh vực thương mại điện tử: người dùng không còn phải tự mình thực hiện từng bước tìm kiếm, so sánh và lựa chọn sản phẩm, mà có thể giao phần lớn công việc đó cho một trợ lý AI.

Theo CNBC, mua sắm đang nhanh chóng trở thành một trong những nhóm tác vụ được người dùng Muse quan tâm. Sau khi thiết lập ban đầu, người dùng chỉ cần yêu cầu Muse tìm một sản phẩm cụ thể, kèm theo các tiêu chí như thương hiệu, mức giá, tình trạng hàng hóa hoặc khả năng đáp ứng nhu cầu.

Tác nhân AI sẽ truy cập các trang bán lẻ, tìm kiếm và tổng hợp những sản phẩm phù hợp, sau đó hiển thị các lựa chọn ngay trong ứng dụng hoặc trên nền tảng Muse. Tùy từng nhà bán hàng, người dùng có thể được chuyển tới website thương mại điện tử hoặc tiếp tục quá trình thanh toán ngay trong giao diện của trợ lý AI.

Điểm khác biệt căn bản của mô hình này so với chatbot thông thường là AI không chỉ cung cấp thông tin hay đề xuất phương án, mà còn có thể trực tiếp thực hiện các công việc trên môi trường số theo yêu cầu của người dùng.

Meta cho biết Muse được thiết kế để yêu cầu sự chấp thuận trước những hành động nhạy cảm, trong đó có việc mua hàng. Hệ thống thanh toán thông qua Link của Stripe có thể tạo số thẻ sử dụng một lần, giúp hạn chế việc tiết lộ thông tin thẻ thanh toán thực tế.

Cuộc cạnh tranh mới giữa AI và các nền tảng bán lẻ

Sự phát triển của mua sắm bằng AI đang tạo ra một cuộc cạnh tranh không chỉ về công nghệ, mà còn về quyền sở hữu mối quan hệ với khách hàng.

Một số doanh nghiệp bán lẻ đã chủ động hợp tác với Meta để thích ứng với xu hướng mới. Trong khi đó, Amazon lựa chọn lập trường cứng rắn khi chặn Muse truy cập và thực hiện giao dịch trên nền tảng của mình.

Amazon cho rằng hoạt động của công cụ này có thể vi phạm điều khoản dịch vụ, đồng thời nêu quan ngại về việc thu thập dữ liệu tài khoản, lưu trữ thông tin xác thực và bảo vệ quyền riêng tư người dùng.

Đối với các nhà bán lẻ, việc một tác nhân AI trở thành điểm tiếp xúc chính giữa người tiêu dùng và sản phẩm có thể làm thay đổi đáng kể cấu trúc thương mại điện tử hiện nay. Thay vì truy cập trực tiếp từng website hoặc ứng dụng, khách hàng có thể giao toàn bộ quá trình tìm kiếm cho một nền tảng AI duy nhất.

Điều này đặt ra nguy cơ các thương hiệu mất dần quyền kiểm soát trải nghiệm khách hàng, dữ liệu hành vi và cơ hội tiếp thị trực tiếp. Ngược lại, những nền tảng sở hữu tác nhân AI có thể nắm giữ vai trò trung gian mới trong toàn bộ hành trình mua sắm.

Theo nhận định của chuyên gia Luca Cian thuộc Trường Kinh doanh Darden, Đại học Virginia, cuộc cạnh tranh xoay quanh Muse thực chất là cuộc đua giữa các doanh nghiệp nhằm giành quyền kiểm soát mối quan hệ với người mua hàng.

Niềm tin người tiêu dùng vẫn là rào cản lớn

Dù có tiềm năng thay đổi cách thức mua sắm, thương mại dựa trên AI Agent vẫn phải vượt qua một trở ngại quan trọng: người tiêu dùng chưa hoàn toàn sẵn sàng giao quyền quyết định chi tiêu cho máy móc.

Người dùng có thể dễ dàng chấp nhận AI hỗ trợ tìm kiếm, lọc sản phẩm hoặc so sánh giá, nhưng việc cho phép hệ thống tự động đặt hàng và thanh toán là một quyết định khác.

Những lo ngại về sai sót, bảo mật thông tin cá nhân, quyền kiểm soát giao dịch và trách nhiệm khi xảy ra tranh chấp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phổ cập của mô hình này.

Vì vậy, bên cạnh năng lực xử lý và khả năng cá nhân hóa, các tác nhân AI mua sắm cần xây dựng được cơ chế xác thực, phân quyền và minh bạch đủ mạnh để người dùng có thể kiểm soát những gì hệ thống được phép thực hiện.

Thương mại điện tử bước vào giai đoạn tái cấu trúc

Sự xuất hiện của Muse cho thấy AI đang tiến thêm một bước trong quá trình chuyển đổi từ công cụ hỗ trợ thông tin thành tác nhân thực thi công việc. Nếu được người tiêu dùng chấp nhận rộng rãi, mô hình này có thể làm thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, tổ chức hoạt động bán hàng và phân phối sản phẩm trên môi trường số.

Đối với các doanh nghiệp thương mại điện tử, thách thức trong thời gian tới không chỉ là tối ưu hóa website hay ứng dụng bán hàng truyền thống, mà còn phải chuẩn bị để sản phẩm có thể được các tác nhân AI tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn.

Trong bối cảnh đó, khả năng kết nối dữ liệu sản phẩm, thông tin tồn kho, giá bán, chính sách giao hàng và thanh toán với các hệ thống AI có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh mới.

Tuy nhiên, tương lai của thương mại AI sẽ không chỉ được quyết định bởi công nghệ. Cán cân giữa sự tiện lợi, quyền kiểm soát của người tiêu dùng và lợi ích của các nhà bán lẻ mới là yếu tố quyết định liệu AI Agent có thực sự trở thành một kênh mua sắm phổ biến hay không.

Ver2Solution theo Vietnet24h

Tâm Lý Học NTD

Xu hướng người dùng nghiện cày phim AI

Published

2 tuần ago

7 Tháng 10, 2026

Admin Admin

Chi tiền triệu ‘cày’ phim ngắn AI. Dặn lòng nghỉ sớm Huyền Trang vẫn nạp thêm 99.000 đồng vào ứng dụng phim ngắn để xem nốt những tập còn lại của một phim AI.

“Nội dung tào lao, tình tiết dễ đoán, diễn viên AI không phải người thật, nhưng rất cuốn, không thể dứt ra được”, Huyền Trang, 36 tuổi ở TP HCM, chia sẻ.

Trang cho biết, trước đó cô thường xem ngắt quãng vài tập ngắn khi vô tình lướt Facebook. Chúng thường kết thúc đúng đoạn cao trào, khiến cô tò mò dù từng xem một số video với kịch bản tương tự. Cô quyết định tải ứng dụng, ban đầu sử dụng miễn phí và chấp nhận xem quảng cáo, nhưng sau đó chi tiền “nạp điểm” để thoải mái theo dõi toàn bộ nội dung.

“Với giá từ 10.000 đồng kèm nhiều khuyến mãi lần đầu, tôi không ngần ngại thanh toán”, Trang nói.

Tương tự, Quốc Huy (Đà Nẵng) ban đầu xem phim AI miễn phí trên YouTube, TikTok hay Facebook Reels dưới dạng reup (đăng lại), nhưng chất lượng rất tệ do hình ảnh bị chỉnh sửa, độ phân giải thấp, các góc bị cắt cúp gây khó chịu. Dần dần, anh chấp nhận trả tiền cho ứng dụng.

“Nhiều lúc, tình tiết khiến tôi không thể cưỡng lại, muốn nạp tiền xem cho hết, có đêm nạp vài lần”, Huy nói. Lúc đăng ký gói, anh “không chút bận tâm” do số tiền nhỏ, nhưng cuối tháng vẫn bất ngờ vì tổng lên đến cả triệu đồng.

Trong các hội nhóm mạng xã hội, nhiều người cũng chia sẻ tưởng chừng chỉ trả vài chục nghìn cho bộ phim yêu thích, nhưng mỗi tháng vẫn tiêu tốn từ vài trăm nghìn đến cả triệu đồng. Ban đầu, họ chủ yếu xem phim do con người đóng, nhưng dần chuyển sang phim AI do nội dung đa dạng, phong phú hơn.

Trên các nền tảng phim ngắn như ReelShort, NetShort, DramaWave, PineDrama, FreeReels…, mỗi phim chia thành 50-100 tập, với mỗi tập vài phút, kết thúc ở điểm cao trào nhằm kích thích người xem “lướt” tiếp. Người dùng nạp các gói từ 10.000 đồng đến hơn triệu đồng để “mở khóa VIP” theo tháng, hoặc nạp điểm xem từng tập.

Quốc Huy cho biết, đa số ứng dụng video ngắn và phim có xuất xứ Trung Quốc, được Việt hóa hoặc lồng tiếng bằng AI. Nội dung trải dài nhiều chủ đề như tình cảm, hành động, viễn tưởng…, thậm chí dùng một kịch bản cho nhiều thể loại phim.

Thống kê của hãng tư vấn Deloitte cho thấy doanh thu toàn cầu từ phim ngắn trong ứng dụng đạt 3,8 tỷ USD năm 2025, dự kiến lên 7,8 tỷ USD năm nay. Dù không tách riêng doanh thu giữa phim do người đóng và phim AI, theo Channel News Asia, trong số 128.000 phim ngắn phát hành tại Trung Quốc trong quý I/2026, 95% được tạo ra bằng AI, tương đương 121.600 phim. Financial Times dẫn dữ liệu tính đến tháng 5 chỉ ra 89 trong 100 phim ngắn đứng đầu trên Douyin là sản phẩm AI.

Theo Báo cáo thị trường ứng dụng của Sensor Tower đầu năm, app phim ngắn đã chen chân vào nhóm ứng dụng giải trí phổ biến nhất, thay vì là sản phẩm ngách. Vào quý IV/2025, ứng dụng phim ngắn (short drama) vượt qua dịch truyền hình (OTT streaming) tại Việt Nam về lượt tải. Còn theo thống kê của nền tảng Adjust, tính cả năm 2025, người Việt chi 11,5 triệu USD (302 tỷ đồng) cho thể loại này.

Dữ liệu của Sensor Tower về lượt tải ứng dụng giải trí, trong đó phim ngắn (màu xanh) tăng dựng đứng, vượt các ứng dụng truyền hình trong năm 2025. Ảnh chụp màn hình — Dữ liệu của Sensor Tower về lượt tải ứng dụng giải trí, trong đó phim ngắn (màu xanh) tăng dựng đứng, vượt ứng dụng truyền hình trong năm 2025. *Ảnh chụp màn hình*

TS Lê Duy Tân, nhà đồng sáng lập Phòng thí nghiệm AIoT Lab VN, giảng viên trường Đại học Quốc tế – Đại học Quốc gia TP HCM, đánh giá làn sóng tạo phim AI lan rộng khi công cụ tạo video trở nên phổ biến, thông minh và dễ sử dụng, như Google Veo, Runway hay TikTok Symphony. Bất cứ ai có ý tưởng có thể biến một đoạn mô tả thành cảnh phim.

“AI không chỉ làm tăng số lượng, mà còn tăng tốc độ sản xuất nội dung, tạo nhiều phiên bản trong thời gian ngắn”, TS Tân giải thích. “Khi nguồn cung gần như vô hạn gặp hệ thống đề xuất cũng vận hành bằng AI, một vòng lặp rất mạnh được tạo: AI tạo nội dung – AI phân phối nội dung – AI đo phản ứng của người xem – AI tiếp tục chọn nội dung phù hợp hơn cho người đó”.

Hoàng Minh, người chuyên làm phim AI với kênh YouTube 200.000 lượt theo dõi, cho biết điểm chung của loại nội dung này là không cần hình ảnh quá chân thật hay giống thực tế. “Sức hấp dẫn đến từ những kịch bản tạo sự thỏa mãn”, Minh nói.

“Kịch bản tạo sự thỏa mãn” thường là “bị tai nạn và sở hữu siêu năng lực”, “chủ tịch giả nghèo”, “chàng trai/cô gái nghèo đổi đời sau một đêm” hay “người chịu nhẫn nhục là tỷ phú ẩn danh”. “Hầu hết dễ đoán, nhưng nhiều người muốn xem đến cùng”, Minh cho hay. “Khán giả sẵn sàng chi tiền để xem những thứ khiến họ thấy thỏa mãn”.

TS Tân nhận xét, bên cạnh nội dung, một lý do video AI hấp dẫn liên quan đến thuật toán có khả năng “học” từ rất nhiều tín hiệu hành vi: dừng ở video nào, xem bao lâu, xem lại hay không, thích, bình luận, chia sẻ hoặc bỏ qua gì. Qua thời gian, hệ thống “biết” nội dung nào có khả năng giữ sự chú ý của mỗi người.

BS. CK2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng – Phục hồi chức năng – Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho rằng sức hấp dẫn của video ngắn đến từ việc tạo ra chuỗi phần thưởng nhanh và lặp lại. Dấu hiệu dễ thấy là người dùng thường xuyên xem lâu hơn dự kiến, mở điện thoại vô thức, nhiều lần đặt giới hạn nhưng không thực hiện được, khó chịu hoặc bồn chồn khi không được xem, liên tục thức khuya xem video, trì hoãn học tập hoặc công việc; hay giảm vận động, giao tiếp hoặc những sở thích trước đây.

“Video ngắn thậm chí trở thành công cụ điều hòa cảm xúc gần như duy nhất. Cứ buồn, căng thẳng, cô đơn, tức giận hay chán là cầm điện thoại lên xem”, BS Sang cho hay. “Nhiều dấu hiệu xuất hiện cùng nhau, kéo dài và bắt đầu gây suy giảm chức năng trong cuộc sống”.

Theo BS, những ai đang cảm thấy mình xem video ngắn quá nhiều không nhất thiết phải lập tức “cai hoàn toàn”. Thay vào đó, cần có lộ trình theo từng bước, từ quan sát hành vi thật bằng cách xem số liệu Screen Time trong một tuần để biết mình thực sự dành bao nhiêu thời gian, khung giờ nào, mở video ngắn trong trạng thái nào. Sau đó, tạo thay đổi như giới hạn khung giờ xem, tắt thông báo, đặt thời gian sử dụng ứng dụng, không mang điện thoại lên giường.

Trong khi đó, Huyền Trang cho biết đã đặt giới hạn ngân sách và thời gian, không nạp thêm tiền theo cảm xúc chỉ để mở khóa tập tiếp theo. “Cuối cùng, bản thân video ngắn không phải là ‘kẻ thù’. Điều cần kiểm soát là ở chính chúng ta”, BS Sang khuyến cáo.

Ver2Solution theo Vnexpress