Năm 2020, Luckin Coffee chuỗi cà phê soán ngôi Starbucks từng gây chấn động thị trường tài chính toàn cầu khi thừa nhận đã thổi phồng doanh thu hơn 300 triệu USD. Một công ty được kỳ vọng sẽ trở thành đối trọng của Starbucks tại Trung Quốc bất ngờ sụp đổ niềm tin chỉ sau một thông báo nội bộ.

Cổ phiếu lao dốc, bị hủy niêm yết khỏi Nasdaq, ban lãnh đạo cấp cao bị thay thế và hàng loạt vụ kiện tụng nổ ra. Theo The Wall Street Journal, Luckin khi đó gần như bị xem là một “câu chuyện thất bại điển hình” của làn sóng startup tăng trưởng nóng tại Trung Quốc.

Thế nhưng chỉ vài năm sau, chính cái tên từng bị gắn với bê bối kế toán ấy lại trở thành một trong những chuỗi cà phê lớn nhất thế giới, thậm chí vượt qua Starbucks về doanh thu nội địa Trung Quốc trong một số giai đoạn. Sự đảo chiều này không chỉ gây bất ngờ mà còn đặt ra một câu hỏi lớn: điều gì đã giúp Luckin hồi sinh từ một cú ngã tưởng chừng không thể cứu vãn?

Tái thiết

Thực tế, Luckin không sụp đổ hoàn toàn sau bê bối. Sau khi nộp đơn bảo hộ phá sản tại Mỹ theo Chapter 15 vào năm 2021 để tái cấu trúc nghĩa vụ tài chính quốc tế, công ty âm thầm bước vào một quá trình “tái thiết từ bên trong”.

Không có những chiến dịch truyền thông rầm rộ nhằm lấy lại hình ảnh, Luckin chọn cách quay về với những yếu tố cốt lõi nhất của mô hình kinh doanh. Hãng tiến hành cắt giảm các cửa hàng hoạt động kém hiệu quả, tối ưu hóa vận hành và đặc biệt là củng cố hệ thống đặt hàng qua ứng dụng – nền tảng vốn là lợi thế lớn nhất của họ ngay từ đầu.

Khác với Starbucks, nơi trải nghiệm tại cửa hàng được đặt làm trung tâm, Luckin xây dựng một mô hình gần như “thuần công nghệ”. Khách hàng đặt hàng qua app, nhận đồ uống tại quầy hoặc giao tận nơi, với quy trình nhanh và chi phí thấp. Mô hình cửa hàng nhỏ, chủ yếu phục vụ mang đi giúp Luckin tiết kiệm đáng kể chi phí thuê mặt bằng và nhân sự, đồng thời dễ dàng mở rộng quy mô với tốc độ cao. Chính cấu trúc này đã tạo ra một hệ thống có thể tăng trưởng nhanh mà vẫn kiểm soát được chi phí – điều mà trước bê bối, công ty chưa thực sự làm tốt.

Tuy nhiên, yếu tố tạo nên cú bứt phá mạnh mẽ nhất lại nằm ở chiến lược sản phẩm. Luckin không đơn thuần bán cà phê theo chuẩn phương Tây, mà liên tục thử nghiệm các sản phẩm mới phù hợp khẩu vị người tiêu dùng Trung Quốc.

Theo Financial Times, sự thành công của dòng cà phê dừa – một sản phẩm kết hợp giữa cà phê và hương vị quen thuộc với người châu Á – đã tạo nên một hiện tượng tiêu dùng, với hàng trăm triệu cốc được bán ra chỉ trong thời gian ngắn. Điều này cho thấy Luckin đã chuyển mình từ một chuỗi cà phê sang một “cỗ máy sáng tạo sản phẩm”, nơi dữ liệu người dùng được khai thác để liên tục tối ưu menu.

Song song với đó là chiến lược giá mang tính quyết định. Trong khi Starbucks duy trì định vị cao cấp, Luckin lựa chọn con đường đại chúng hơn, với mức giá thấp hơn khoảng 30–40%, theo Reuters. Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại và người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với chi tiêu, mức giá này giúp Luckin tiếp cận được một tập khách hàng rộng lớn hơn, đặc biệt là giới trẻ và nhân viên văn phòng. Thay vì biến cà phê thành một trải nghiệm “xa xỉ”, Luckin biến nó thành một thói quen tiêu dùng hàng ngày.

Sự khác biệt trong mô hình kinh doanh giữa Luckin và Starbucks phản ánh một thay đổi sâu sắc trong hành vi tiêu dùng tại Trung Quốc. Nếu Starbucks đại diện cho không gian gặp gỡ, làm việc và trải nghiệm, thì Luckin lại đại diện cho sự tiện lợi, tốc độ và tính thực dụng.

Việc mở rộng hàng chục nghìn cửa hàng nhỏ, phủ kín các đô thị lớn giúp Luckin tiếp cận khách hàng ở mọi điểm chạm, trong khi Starbucks với mô hình cửa hàng lớn phải đối mặt với chi phí vận hành cao hơn. Chính chiến lược “phủ sóng dày đặc” này đã giúp Luckin vượt lên về doanh thu nội địa trong một số quý. Tính đến nay, hãng sở hữu khoảng 30.000 cửa hàng trên khắp thế giới, theo Nikkei Asia.

Bước chuyển mình sống còn

Tuy vậy, sự hồi sinh của Luckin không chỉ đến từ chiến lược kinh doanh, mà còn từ sự thay đổi trong quản trị. Sau bê bối, công ty buộc phải siết chặt kiểm soát nội bộ, nâng cao tính minh bạch và xây dựng lại niềm tin với nhà đầu tư. Đây là một bước chuyển mang tính sống còn, bởi không có sự cải tổ về quản trị, mọi chiến lược kinh doanh đều khó có thể duy trì lâu dài.

Ở một góc nhìn rộng hơn, câu chuyện của Luckin phản ánh sự thay đổi trong cách các doanh nghiệp Trung Quốc cạnh tranh trên thị trường nội địa. Thay vì sao chép mô hình phương Tây, họ bắt đầu xây dựng những hệ thống phù hợp hơn với hành vi tiêu dùng trong nước, tận dụng công nghệ và dữ liệu để tạo lợi thế. Luckin không cố trở thành Starbucks của Trung Quốc, mà tạo ra một phiên bản hoàn toàn khác của ngành cà phê – nơi tốc độ, giá cả và sự tiện lợi được đặt lên hàng đầu.

Dù vậy, cú lội ngược dòng này không có nghĩa là Luckin, được ví von như chú ‘phượng hoàng Trung Quốc’, đã hoàn toàn thoát khỏi rủi ro. Những câu hỏi về tính bền vững của mô hình, áp lực cạnh tranh ngày càng lớn và ký ức về bê bối quá khứ vẫn là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tương lai của công ty. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng Luckin đã làm được điều mà rất ít doanh nghiệp từng làm: đứng dậy sau một cú ngã mang tính hủy diệt và trở lại mạnh mẽ hơn.

Trong một thế giới kinh doanh nơi niềm tin có thể sụp đổ chỉ sau một đêm, Luckin Coffee cho thấy rằng sự sống sót không thuộc về những doanh nghiệp hoàn hảo, mà thuộc về những doanh nghiệp biết thay đổi, biết quay về giá trị cốt lõi và quan trọng nhất. Thất bại chắc chắn không phải là dấu chấm hết, nếu doanh nghiệp vẫn còn một nền tảng đủ mạnh để làm lại từ đầu.

Theo: Nikkei Asia, WSJ

Ver2Solution dẫn nguồn CafeBiz

Trong vụ kiện, liên minh các bang của Mỹ yêu cầu Meta phải chịu khoản phạt 200 tỷ USD, vì thiết kế các sản phẩm có khả năng gây nghiện với trẻ em.

Trong cuộc họp báo chiều 18/8, Tổng chưởng lý bang Colorado Phil Weiser nói rằng các bang đang hành động trong vấn đề mà “Quốc hội không hành động”. Ông lưu ý rằng, tương tự những vụ kiện mang tính bước ngoặt nhằm vào các công ty thuốc lá nhiều thập kỷ trước, vụ án lần này cũng liên quan đến “sức khỏe cộng đồng, và trong một số trường hợp là hoạt động tiếp thị nhằm vào trẻ em, gây tổn hại cho trẻ em”.

Trong phần phát biểu mở đầu phiên tòa, công tố viên California Megan O’Neill mô tả mô hình kinh doanh của Meta là “thu hút người dùng, giữ họ ở lại lâu nhất có thể, thu thập dữ liệu của họ, rồi che giấu sự thật với công chúng”.

Bà O’Neill cáo buộc Meta đã “khai thác cách thức hoạt động của bộ não trẻ em”.

Ông Paul Schmidt – Luật sư của Meta, thừa nhận tình trạng một số người dùng từng có trải nghiệm tiêu cực trên các ứng dụng của công ty, nhưng lập luận rằng Meta đã “cố gắng đưa ra các công cụ để hỗ trợ họ”.

Trước khi phiên tòa bắt đầu, Meta bác bỏ cáo buộc, khẳng định công ty đã phối hợp với phụ huynh, chuyên gia và cơ quan thực thi pháp luật để xây dựng các biện pháp bảo vệ trẻ em.

Ông Arturo Bejar – cựu giám đốc kỹ thuật của Meta, khai rằng trong những năm đầu của Facebook, “mục tiêu là đưa mọi thứ đến tay người dùng nhanh nhất có thể, điều đó có nghĩa là rất nhiều lúc, vấn đề an toàn hoặc bảo mật bị xem nhẹ”.

Vài ngày trước khi phiên tòa diễn ra, Meta tìm cách ngăn Bejar ra làm chứng, nhưng thẩm phán bác yêu cầu này.

Các bà mẹ tập trung

Đây không phải vụ kiện đầu tiên nhằm buộc các công ty công nghệ, trong đó có Meta, chịu trách nhiệm về những vấn đề như vậy. Tuy nhiên, vụ án có thể trở thành một trong những vụ kiện có tác động lớn nhất nếu Meta buộc phải thực hiện những thay đổi sâu rộng.

Các nhà hoạt động tập trung bên ngoài tòa án để biểu tình, trong đó có những bà mẹ cho rằng con của họ đã bị mạng xã hội đẩy đến hành vi tự tử.

Một người mẹ tên Lori Schott chỉ trích nhà sáng lập kiêm CEO Meta Mark Zuckerberg và người đứng đầu Instagram Adam Mosseri, nói rằng họ “đã xây dựng một trong những công ty quyền lực và giàu có nhất thế giới… Nhưng quyền lực không thể là lý do để biện minh cho tổn hại”.

Theo các tài liệu của tòa án, tỷ phú Zuckerberg và Mosseri nằm trong số những nhân chứng quan trọng dự kiến sẽ ra tòa.

Trong cuộc họp báo chiều 18/8, Tổng chưởng lý California Rob Bonta từ chối xác nhận liệu ông Zuckerberg có được triệu tập ra tòa hay không.

Đây là phiên tòa liên bang đầu tiên trong làn sóng những vụ kiện nhắm vào các công ty mạng xã hội như TikTok, Snapchat và YouTube.

Meta – với hơn 3 tỷ người dùng trên toàn thế giới, là bị đơn duy nhất trong vụ án được xét xử tại Oakland.

Ngoài yêu cầu phạt tiền, liên minh các bang còn yêu cầu Meta thay đổi các ứng dụng của mình để bảo vệ người dùng trẻ tuổi, trong đó có việc giới hạn thời gian sử dụng.

Bốn bang gồm California, Colorado, Kentucky và New Jersey đại diện cho liên minh 29 bang, bắt đầu kiện Meta từ năm 2023.

Những cáo buộc nhằm vào Meta gồm ba nhóm chính: Lừa dối công chúng về mức độ nguy hiểm của các ứng dụng đối với trẻ vị thành niên; thiết kế một số tính năng nhằm cố tình khiến trẻ em lệ thuộc và không thể rời mắt, trong đó có những tính năng giới hạn thời gian sử dụng nhưng dễ dàng vượt qua; và thu thập dữ liệu của trẻ em dưới 13 tuổi mà không có sự đồng ý của cha mẹ, vi phạm luật liên bang.

Phiên tòa dự kiến kéo dài khoảng 6 tuần, với phán quyết được đưa ra vào tháng 10.

Ver2Solution theo Báo Mới