Tâm Lý Học NTD
Tâm lý học : 9X là trùm FOMO Gen Z là trùm chữa lành
Nếu thuộc thế hệ 9X, chắc hẳn bạn đã từng ít nhất một lần nói câu: “ Ngày xưa mình không như thế này” . Và lúc này, một Gen Z khác sẽ liền phản bác : “Thời của anh chị khác rồi”.9X là trùm FOMO Gen Z là trùm chữa lành .
Cứ như thế, 9X – Gen Z so sánh lẫn nhau và bị cả những thế hệ, con người khác đặt lên “bàn cân” với ti tỉ thứ khác biệt, đối lập. 9X thường bị nhận xét là lo âu, thích sự ổn định và an toàn khác với Gen Z – những người được cho là táo bạo, sẵn sàng “nhảy việc” chỉ để chữa lành ngay cả khi… chẳng rách.
Hội chứng này của 9X gọi là FOMO (fear of missing out) hiểu một cách đơn giản là “nỗi sợ bị bỏ lỡ” – sợ rằng mình đang không nắm bắt được những thông tin, sự kiện, trải nghiệm hoặc quyết định có khả năng cải thiện cuộc sống. Nó khiến bạn trằn trọc, vắt tay lên trán hàng đêm, tự đặt mình lên bàn cân so sánh mỗi sáng về thành công, tình yêu, tiền bạc,… với người khác, thế hệ khác.
Trong khi đó Gen Z ưu tiên sức khỏe tinh thần, sống cho hiện tại nhiều hơn. Thậm chí, có một giai đoạn chữa lành trở thành trend, từ khóa “chualanh”, “healing” từng lọt top 100 từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất tại Việt Nam trên các nền tảng MXH.
9X FOMO còn Gen Z thì chữa lành.
Hai thế hệ liền kề nhau nhưng lại mang hai thái cực đối lập – một bên vội vã nắm bắt mọi cơ hội, bên khác lại sẵn sàng buông bỏ để mong cầu sự bình yên. Ở đây, không so sánh ai hơn ai, FOMO hay chữa lành đều là nhu cầu, đều có giá trị riêng, cái lợi – hại khác biệt. Nhưng thực tế, mỗi thế hệ đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, chịu ảnh hưởng bởi hoàn cảnh xã hội khác nhau. Việc so sánh có thể thú vị, nhưng không nên trở thành áp lực hay định kiến.
Hơn nữa, không phải 9X nào cũng FOMO và Gen Z nào cũng có nhu cầu chữa lành. Điều này còn tùy thuộc vào hoàn cảnh, mục tiêu trong cuộc sống của từng cá nhân. Vậy bạn có đang phải là một 9X FOMO hay một Gen Z mê chữa lành hay không, điều này rất dễ nhận ra nếu xét trên các khía cạnh trong cuộc sống dưới đây:
8X thì thành đạt, nhóm 18-25 giờ đã là CEO, hot TikToker còn 9X đang ở đâu?
9X FOMO thành công, đó là 1 thực tế!
Với họ, thành công có thước đo rõ ràng về mặt số liệu, tài chính, đó là: Thu nhập bao nhiêu, tài sản tích lũy ra sao, đang có chức vụ gì,… Chưa dừng lại ở đó, thành công còn phải sớm, chắc chắn, phải là một cuộc đua thành tích, vị trí với nhiều người, nhiều thế hệ khác nhau.
9X tất bật với công việc, họ FOMO thành công, tài chính mỗi ngày. Ảnh minh họa.
Có một bình luận thế này: “9X bọn tôi áp lực lắm khi ngoảnh lại đã thấy sự thành đạt, dồi dào kinh nghiệm của thế hệ 8X còn nhìn lên thì thấy các em 18-25 bây giờ là CEO, YouTuber, TikToker kiếm hàng trăm triệu mỗi tháng. Nhìn sang thì thấy bạn bè làm freelancer, đầu tư,…”.
Vì thế, không ai chấp nhận mình bị bỏ lại phía sau, ai cũng miệt mài chạy lên, chạy ngang, chạy dọc không ngừng nghỉ. Rồi từ quan niệm “công việc là tất cả”, nhiều người sẽ cố gắng bám trụ, sợ bị thất nghiệp. Là thế hệ gánh trên vai áp lực thành công được định nghĩa bằng sự nghiệp, nhiều người mắc hội chứng FOMO là vậy.
Rồi cũng từ đây FOMO tài chính bắt đầu xuất hiện. Nhiều người bị ám ảnh và trăn trở đặt ra lúc này là: “Mọi người đã FIRE (tự do tài chính), còn mình thì…” .
Lúc này, Gen X lại ám ảnh với việc phải có tài chính vững chắc, nghỉ hưu sớm. FOMO khi thấy người khác thu nhập 6-7 chữ số, trong khi mình vẫn loay hoay với những đồng lương khởi điểm. Nhiều người cũng có tâm lý chạy theo trào lưu, mua sắm theo tâm lý đám đông vì sợ lạc hậu.
Tất cả như một tảng đá đè nặng, song điều này cũng khiến cho nhiều người sống có trách nhiệm, có kế hoạch rõ ràng hơn, dù sao thì câu “áp lực tạo kim cương” cũng chẳng sai.
Ngược lại cũng với chữ thành công thì Gen Z lại có định nghĩa khác, họ đặt work-life balance (cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân – PV) lên hàng đầu. Hiểu đơn giản là lúc này thành công không chỉ còn gắn liền với công việc nữa mà còn gắn với yếu tố cuộc sống cá nhân. Nhiều Gen Z quan điểm “không hợp thì nghỉ, sức khỏe tinh thần là quan trọng hơn”. Văn hóa “quiet quitting” – làm đúng trách nhiệm, không ôm đồm cũng phổ biến trong thế hệ này. Yếu tố chữa lành trong công việc được đẩy lên trên hết!
Là chúa chữa lãnh, Gen Z chẳng ngại nghỉ việc khi thấy sức khỏe tinh thần không ổn. Ảnh minh họa.
Gen hiểu rằng thành công không chỉ là thu nhập cao mà còn là sức khỏe tinh thần, mối quan hệ chất lượng và sự thoải mái trong cuộc sống.
Chính vì tâm lý này, nên Gen Z cũng là thế hệ cởi mở trong tài chính. Nhiều người quan điểm sống cho hiện tại nhiều hơn nên cởi mở được gánh nặng tích lũy. “Mình chỉ cần sống đủ không chạy đua vô nghĩa”, một netizen bình luận. Chính vì vậy, gen Z hướng đến lối sống tối giản, chi tiêu thông minh,…. Biến từ “Áp lực kiếm tiền” thành “Quản lý tài chính lành mạnh”.
Gen Z dùng app thiền, AI trò chuyện, theo dõi nội dung tích cực trên mạng
Từ mạng xã hội, đến các các ứng dụng công nghệ, 9X luôn lo sợ mình bị cũ. Nếu không biết trend mới nhất họ cảm thấy như bị “bỏ rơi” khỏi thế giới đang không ngừng chuyển động.
Nếu 9X FOMO thì Gen Z ngược lại. Đúng với tinh thần chúa chữa lành. Các bạn trẻ xem chuyện bắt kịp xu hướng, công nghệ như một liệu pháp chữa lành hiệu quả. Người trẻ trò chuyện với AI, thay vì hỏi về công việc, tài chính thì đây có thể là nơi tâm sự đủ thứ trên đời, nói ra những áp lực, âu lo để giãy bày tâm trạng hoặc xin lời khuyên,…
Ngoài tập yoga, gym ở các phòng tập, khi về nhà, nhiều Gen Z cũng dùng điện thoại, tải app thiền, hỗ trợ thiền định, để giúp tâm trí tĩnh lặng, giảm lo lắng, kiểm soát căng thẳng và ngủ sâu.
9X lo sợ bắt không kịp trend của Gen Z, vậy thì có tụt hậu không? Ảnh minh họa.
Thay vì phải update mọi trend mới nhất, Gen Z chọn những thứ phù hợp với mình. Họ không ép buộc bản thân phải chạy theo một xu hướng, định hướng phong cách chung của đám đông nào đó chỉ để hòa nhập, mà tập trung vào sở thích cá nhân.
9X áp lực kết hôn, sinh con. Gen Z: Độc thân vui mà!
Trong một thế giới mà tình yêu dường như ở khắp mọi nơi, việc độc thân đôi khi không chỉ là một trạng thái, mà còn trở thành một nỗi lo vô hình. Càng trở thành vấn đề hơn bao giờ hết khi 9X đang ở giữa kỷ nguyên của mạng xã hội và dating app, tình yêu không chỉ là cảm xúc – nó còn là một “cuộc đua” mà nếu chậm chân, bạn có thể bị bỏ lại phía sau.
Khi mở Facebook hay Instagram, 9X dễ dàng thấy bạn bè check-in du lịch couple, chia sẻ khoảnh khắc gia đình ngọt ngào. Trong khi đó, họ vẫn lẻ bóng, tối đến chỉ có thể lướt các ứng dụng hẹn hò như Tinder, Bumble rồi tự hỏi: “Tại sao match hoài mà chẳng ai nhắn trước?”. FOMO tình yêu không chỉ đến từ mạng xã hội mà còn từ chính những áp lực vô hình: độ tuổi kết hôn lý tưởng, sự kỳ vọng của gia đình hay nỗi lo “một mình mãi mãi”.
Gen Z vui vẻ tận hưởng cuộc sống độc thân hơn, thậm chí họ đã sẵn sàng cho cuộc sống không chồng, không con bởi với họ, như thế sẽ bớt gánh nặng, sống chill hơn? Ảnh minh họa.
Gen Z thì khác, đặt chữa lành lên hàng đầu nên đã chuyển từ “bị áp lực yêu đương” trở thành “tận hưởng độc thân”.
Với Gen Z, tình yêu không còn là một “điểm đến” mà là một hành trình – nơi họ học cách yêu bản thân trước khi yêu người khác. Không còn chạy theo những tiêu chuẩn hẹn hò truyền thống hay áp lực phải “có gấu”. Gen Z chọn cách chữa lành trước, rồi mới bước vào một mối quan hệ với tâm thế vững vàng hơn.
Họ đọc sách tâm lý, nghe podcast về các chủ đề yêu bản thân bắt đầu từ bên trong bạn, có thể viết nhật ký mỗi ngày, trò chuyện với bạn bè, người thân hoặc AI để hiểu rõ cảm xúc của chính mình. Trên mạng xã hội, Gen Z tạo ra những cuộc thảo luận về tình yêu lành mạnh, yêu không chỉ gói trọn trong mối quan hệ nam – nữ, với gia đình mà còn với cả chính mình. Đó nên là điều ưu tiên.
“Mình có đang tụt lại phía sau không?”
Giữa những vlog du lịch Bali, check-in cà phê tối giản, clip tập yoga chữa lành, nhiều 9X bỗng hoang mang: “Mình có đang tụt lại phía sau không?”. Trong khi Gen Z làm freelancer, uống matcha mỗi sáng, 9X vẫn quen với công việc văn phòng và bữa tối mì gói. Áp lực không chỉ đến từ công việc, mà còn từ chính phong cách sống. Không “bắt trend” đồng nghĩa với nguy cơ bị gọi là kẻ tụt hậu, “nhà quê”.
Không còn bị cuốn vào guồng quay “phải thành công sớm” hay “phải sống đúng chất”, Gen Z đang định nghĩa lại phong cách sống theo cách riêng – chậm hơn, sâu hơn và lành mạnh hơn. Họ tối giản đồ đạc để bớt áp lực vật chất, chọn yoga, thiền định, biết nhật ký để chữa lành tâm trí, uống matcha thay vì cà phê để chăm sóc cơ thể.
Sau cùng, sống chất không nằm ở việc chạy theo xu hướng, mà ở chỗ tìm ra nhịp sống phù hợp với chính mình.
Với Gen Z, chữa lành không phải là bắt kịp ai, mà là tìm ra phiên bản thoải mái nhất của chính mình. Ảnh minh họa.
Thay vì chạy theo hustle culture (văn hóa “cày cuốc”, một phong cách làm việc tập trung vào việc nỗ lực không ngừng nghỉ, thường xuyên làm ngoài giờ -PV) như nhiều người ở thế hệ trước, Gen Z tìm kiếm sự cân bằng: Có người làm freelancer du mục, có người tận hưởng niềm vui nhỏ mỗi ngày. Không còn công thức chung nào cho một cuộc sống “chuẩn Gen Z” – điều quan trọng nhất là tìm được nhịp sống khiến họ thực sự hạnh phúc.
Nếu thế hệ trước coi “ổn định” là đích đến, thì 9X lại mắc kẹt giữa mong muốn phát triển và nỗi sợ đi sai đường. Nhưng đôi khi, không có con đường hoàn hảo – chỉ có những bước đi vững vàng và sẵn sàng điều chỉnh khi cần.
Ngược lại, vì sống theo phương châm chữa lành là chính, Gen Z quan điểm rằng không có đường sai, chỉ còn đường chưa đi. Thay vì áp lực, trách móc chính mình, thay vì gồng mình tìm một con đường hoàn hảo, họ dần học cách chữa lành bằng việc chấp nhận thử và sai, điều chỉnh theo từng giai đoạn.
Lớn lên giữa vô vàn lựa chọn, Gen Z dễ mắc kẹt trong nỗi sợ “chọn sai” – sai ngành, sai công ty, sai hướng đi. Có người nhảy việc để khám phá bản thân, có người nghỉ ngơi để tìm lại đam mê, có người kết hợp nhiều nghề một lúc để không bị bó buộc. Với Gen Z, định hướng không còn là điểm đến cố định, mà là hành trình linh hoạt – nơi mỗi bước đi, dù rẽ trái hay phải, đều là một phần của trưởng thành.
Bạn đang nghĩ suy về điều gì? Ảnh minh họa.
Tựu trung, 9X lao về phía trước, sợ chậm một bước sẽ lỡ mất cơ hội. Gen Z chậm lại, tin rằng ý nghĩa không nằm ở tốc độ mà ở việc hiểu mình thật sự muốn gì. Một thế hệ từng quẩn quanh với áp lực phải “đúng chuẩn”, một thế hệ học cách tháo gỡ nhãn dán để sống theo cách riêng.
Dù chạy hay dừng, dù FOMO hay chữa lành, cả hai thế hệ đều đang đi tìm câu trả lời cho cùng một câu hỏi: Rốt cuộc, sống thế nào mới thực sự có ý nghĩa?
Theo Cafebiz
Tâm Lý Học NTD
Hãng bay có hàng nghìn khách mới vì 1 câu chuyện cảm động
Khi cứu nguy cho nam hành khách không đủ tiền mua vé về thăm mẹ ốm, đội ngũ của hãng hàng không này đã bất ngờ ghi điểm tuyệt đối trong mắt công chúng kéo về hàng nghìn khách mới.
Theo thông tin từ Sun PhuQuoc Airways, vào lúc 6 giờ sáng, một người đàn ông đang làm công trình tại Phú Quốc nhận được điện thoại báo tin mẹ ở Cà Mau bệnh nặng. Anh lập tức bỏ dở công việc, chạy xe máy ra bến tàu nhưng được thông báo tàu ngừng chạy trong ngày. Không còn lựa chọn nào khác, anh quay đầu chạy thẳng ra sân bay.
Tại quầy vé của một hãng hàng không khác, anh được báo giá 1,9 triệu đồng, vượt quá số tiền 1,03 triệu đồng anh đang có trong ví. Anh chuyển sang quầy Sun PhuQuoc Airways, nơi có hai chuyến bay trong ngày với hai mức giá khác nhau. Chuyến sớm đủ để anh kịp về với mẹ thì không đủ tiền mua vé; chuyến muộn hơn thì số tiền còn lại sau khi mua vé không đủ để bắt xe từ TP.HCM về Cà Mau. Người đàn ông đứng lặng ở quầy vé, loay hoay tìm cách xoay xở.
Đúng lúc đó, Phó Giám đốc Công ty Dịch vụ Mặt đất sân bay Phú Quốc, đi ngang qua và nhận thấy vẻ lúng túng của anh. Sau khi hỏi thăm, chị quyết định tài trợ toàn bộ vé máy bay và hướng dẫn anh đi gửi xe máy trước khi quay lại nhận vé. Khi người đàn ông mang theo hai chai nước mắm Phú Quốc định biếu ba mẹ, chị cũng nhắc nhân viên đóng gói ký gửi cẩn thận để tránh vỡ trong quá trình vận chuyển.
Ảnh: Sun PhuQuoc Airways
Ngoài tấm vé, chị còn gửi thêm cho anh một túi bánh, một hộp mì tôm và mua thêm một bát phở trước khi anh lên máy bay. Câu chuyện không dừng lại ở đó: một Phó phòng Điều hành Khai thác của hãng, sau khi biết hoàn cảnh của hành khách, cũng nhờ đồng nghiệp tại quầy chuyển khoản 1 triệu đồng kèm lời nhắn ngắn gọn, với mong muốn hỗ trợ anh trên chặng đường về chăm mẹ.
Ảnh: Sun PhuQuoc Airways
Phần bình luận dưới bài đăng nhanh chóng nhận được nhiều phản hồi tích cực. Không ít người dùng mạng xã hội cho biết câu chuyện khiến họ xúc động và chia sẻ rằng sẽ ưu tiên lựa chọn Sun PhuQuoc Airways cho những chuyến bay sắp tới.
“Trời ơi cảm động quá, từ giờ em sẽ chọn Sun PhuQuoc”.
“Em cũng ưu tiên chọn Sun PhuQuoc vì thấy các bạn làm đúng với tinh thần người Việt nhất, ấm áp như người nhà”.
Bên cạnh những lời nhắn ngắn gọn như “Yêu lắm Sun PhuQuoc”, nhiều hành khách còn chia sẻ hình ảnh suất ăn trên chuyến bay và kể lại những lần được nhân viên hãng hỗ trợ trong các tình huống phát sinh.
Một hành khách cho biết chị gái từng bỏ quên điện thoại tại sân bay và chỉ phát hiện khi đã lên máy bay. Nhờ sự hỗ trợ của tiếp viên cùng bộ phận mặt đất, chiếc điện thoại sau đó được tìm lại và thậm chí được gửi ra tận Hà Nội cho gia đình vào ngày hôm sau. “Thật sự rất cảm ơn các bạn tiếp viên và Sun PhuQuoc vì sự nhiệt tình, trách nhiệm và tử tế. Một chuyến đi đáng nhớ không chỉ vì cảnh đẹp mà còn bởi những sự giúp đỡ ấm áp như thế này”, người này chia sẻ.
Bên dưới bài viết, ai nấy cũng đều dành lời khen về thái độ phục vụ và đồ ăn của hãng
Một bình luận khác cũng nhận được nhiều sự đồng cảm khi kể về người mẹ từng mất tại Phú Quốc và được những người tại đây hỗ trợ để đưa về quê nhà An Giang. “Mẹ mình mất ở Phú Quốc, và cũng chính nhờ sự giúp đỡ của những con người nơi đây mà Mẹ mình được về lại quê hương An Giang. Và giờ Phú Quốc và An Giang là 1. Yêu con người và mảnh đất này”.
Không chỉ câu chuyện về sự hỗ trợ trong những tình huống đặc biệt, phần bình luận còn ghi nhận nhiều đánh giá về trải nghiệm trên các chuyến bay của hãng, giờ bay đúng lịch, tàu bay mới, đồng thời có thêm bánh và nước phục vụ trên chuyến bay, đồng thời bày tỏ kỳ vọng hãng có thể duy trì chất lượng khi mở rộng hoạt động.
Sun PhuQuoc Airways là hãng hàng không tư nhân Việt Nam thuộc Sun Group thành lập từ tháng 1/2025 và bắt đầu đi vào khai thác thương mại từ tháng 11/2025. Sun PhuQuoc Airways được phát triển theo mô hình “resort aviation”, trong đó Phú Quốc được xác định là trung tâm chiến lược của mạng bay. Hãng hướng tới kết nối điểm đến nghỉ dưỡng này với các trung tâm du lịch, kinh tế trong nước và thị trường quốc tế thông qua mô hình mạng bay hub-and-spoke.
Hiện hãng khai thác các đường bay kết nối nhiều thành phố trong nước và quốc tế, trong đó TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng là những điểm đến nổi bật. Các chặng như Hà Nội – TP.HCM, Phú Quốc – TP.HCM hay Đà Nẵng – Hà Nội cũng nằm trong nhóm đường bay được hành khách quan tâm.
Tâm Lý Học NTD
Xu hướng sở thích của nữ MC 1998, độc thân
Tiểu Khương, sinh năm 1998, là một MC kiêm streamer người Trung Quốc, đồng thời sáng tạo nội dung về nhà cửa và phong cách sống trên Xiaohongshu.
Hiện cô đang sống một mình tại Trung Quốc trong căn hộ loft (là kiểu nhà có trần rất cao và thiết kế không gian mở – pv) rộng 29m2. Trên trang cá nhân, nữ MC thường chia sẻ những khoảnh khắc đời thường cùng chó mèo cũng như quá trình tự decor, sắp xếp và hoàn thiện không gian sống theo sở thích riêng.
Căn hộ 29m2 có trần cao 4,5m, phòng khách thông tầng
Điểm đáng chú ý nhất trong căn hộ là thiết kế loft với chiều cao trần khoảng 4,5m. Phòng khách được làm theo kiểu thông tầng, kết hợp với hệ cửa kính lớn giúp không gian đón nhiều ánh sáng và có tầm nhìn thoáng ra bên ngoài.
Dù diện tích sử dụng chỉ 29m2, căn hộ vẫn được chia thành các khu vực tương đối đầy đủ gồm phòng khách, bếp, phòng ngủ trên tầng hai và những khoảng lưu trữ nhỏ. Cầu thang gỗ dẫn lên tầng trên đồng thời được tận dụng phần không gian bên dưới làm khu vực cho thú cưng.


Nội thất trong nhà chủ yếu mang tông kem, trắng và be, từ sofa, rèm cửa đến các món đồ lớn. Trên nền màu trung tính, Tiểu Khương thêm nhiều chi tiết có màu pastel như tranh treo tường, thảm nhiều màu, đèn trang trí và đồ lưu niệm. Cách phối này giúp căn hộ nhỏ có thêm điểm nhấn nhưng không tạo cảm giác quá chật chội.
Khu vực sát cửa kính được bố trí một bệ ngồi dài, vừa tận dụng khoảng trống vừa tạo thêm nơi thư giãn. Phòng ngủ nằm trên tầng hai và được cô nhận xét là thậm chí còn rộng hơn phòng khách. Đây cũng là nơi được bạn thân yêu thích khi ghé chơi và ngủ lại.


Một người, một chó, một mèo và căn nhà tự tay vun vén
Với Tiểu Khương, căn hộ này không đơn thuần là nơi ở mà còn là dấu mốc cho cuộc sống độc lập. Cô từng chia sẻ rằng dù không mua được một căn hộ rộng như những “đại bình tầng” khiến nhiều người ngưỡng mộ, 29m2 vẫn đủ để cô có một “nơi tránh gió tránh mưa” của riêng mình.
Điểm đặc biệt là phần nội thất và decor trong nhà đều được cô tự lựa chọn, tự chi trả, không có sự can thiệp của bố mẹ. Từ sofa, rèm cửa, thảm trải sàn đến những món đồ trang trí nhỏ đều được bổ sung theo sở thích cá nhân.
Cô cũng dành một phần diện tích cho hai thú cưng. Khoảng trống dưới cầu thang được thiết kế thành một khu vực giống “hang chó”, bên trong là chỗ nghỉ của chú chó, còn mèo cũng thường xuyên tìm đến đây.
Cuộc sống trong căn loft vì thế xoay quanh những hoạt động khá bình thường: nghe nhạc, xem phim, dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc chó mèo hay đơn giản là ở nhà thư giãn. Tiểu Khương từng nói rằng phần lớn thời gian trong ngày đều lặp lại những việc quen thuộc, nhưng mỗi ngày vẫn có cảm giác mới mẻ và đáng mong đợi.
Cô thậm chí còn được bạn bè trêu rằng “suốt ngày nằm ở nhà”, bởi căn hộ nhỏ này quá thích hợp để ở lì. Theo nữ MC, dù diện tích không lớn, không gian vẫn không khiến một người sống cảm thấy bí bách.
Nguồn: Xiaohongshu.
Ver2Solution theo Thanh Niên Việt
Tâm Lý Học NTD
Vì sao giới trẻ không tiết kiệm được tiền
Lý do nằm ở việc khi thu nhập thay đổi, cách chúng ta tiêu tiền cũng thay đổi theo. Những khoản chi lớn hơn, những tiện nghi mới và hàng loạt khoản thanh toán nhỏ có thể dần trở thành “mức sống bình thường”. Đến lúc đó, tiết kiệm không còn đơn giản là tiêu ít đi một chút.
Giả sử một người đang kiếm 15 triệu đồng mỗi tháng và dành được 2 triệu để tiết kiệm. Sau vài năm, thu nhập tăng lên 25 triệu đồng. Về lý thuyết, người này có thêm 10 triệu đồng mỗi tháng để dành. Nhưng nếu cùng lúc chuyển sang một căn nhà đắt hơn, ăn ngoài thường xuyên hơn, đi taxi nhiều hơn, mua những sản phẩm chất lượng cao hơn và có thêm nhiều khoản subscription, phần tiền dư có thể không tăng nhiều như kỳ vọng.
Đây là hiện tượng thường được gọi là lifestyle inflation – mức sống tăng theo thu nhập. Khi kiếm được nhiều tiền hơn, con người thường không chỉ tiết kiệm phần tăng thêm mà còn nâng cấp một phần cách sống. Điều đáng chú ý là những thay đổi này thường không xảy ra trong một lần. Một khoản chi mới xuất hiện, rồi dần trở thành bình thường; vài năm sau, mức chi tiêu cũ đã trở nên khó quay lại.
Vì vậy, một người có thể kiếm được nhiều hơn trước rất nhiều nhưng vẫn có cảm giác “tháng nào cũng hết tiền”.
Những khoản chi nhỏ không còn nhỏ khi chúng xuất hiện hàng tháng
Một ly cà phê 60.000 đồng không phải khoản chi lớn. Một lần gọi đồ ăn 100.000 đồng cũng vậy. Một gói ứng dụng vài chục nghìn đồng mỗi tháng càng khó khiến chúng ta bận tâm.
Vấn đề nằm ở chỗ những khoản này thường có tính lặp lại.
Một dịch vụ 100.000 đồng/tháng là 1,2 triệu đồng/năm. Năm khoản tương tự đã thành 6 triệu đồng. Nếu cộng thêm phí giao hàng, tiền gửi xe, các lần nâng size, đồ ăn vặt, phí dịch vụ và những khoản mua “tiện tay”, tổng số tiền có thể lớn hơn rất nhiều so với cảm giác ban đầu.
Đây cũng là lý do chỉ nhìn vào những khoản mua sắm lớn chưa chắc giúp một người hiểu vì sao mình không tiết kiệm được. Đôi khi vấn đề nằm ở những khoản tiền đủ nhỏ để chúng ta không thấy tiếc khi trả, nhưng đủ thường xuyên để tạo ra một khoản chi lớn mỗi năm.
“Tự thưởng cho bản thân” cũng có thể trở thành một khoản chi cố định
Một trong những thay đổi khó nhận ra nhất là việc những khoản từng được xem là phần thưởng dần trở thành tiêu chuẩn sống.
Ngày trước, một bữa ăn nhà hàng có thể là dịp đặc biệt. Sau đó, nó trở thành lựa chọn cuối tuần. Một lần đi taxi vì trời mưa có thể là ngoại lệ, nhưng rồi việc gọi xe trở thành thói quen. Một chiếc điện thoại mới từng là khoản chi lớn, sau vài năm lại trở thành một khoản nâng cấp định kỳ.
Không phải khoản chi nào cũng sai. Vấn đề là khi nhiều khoản “thưởng cho bản thân” cùng lúc trở thành chi phí thường xuyên, khoảng tiền từng có thể tiết kiệm cũng dần biến mất.
Đây là lý do tiết kiệm không đơn thuần là câu chuyện về kỷ luật. Nó còn liên quan đến việc xác định đâu là nhu cầu, đâu là tiện nghi và đâu là những khoản chúng ta đã quen đến mức không còn nhận ra mình đang trả tiền cho chúng.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Thu nhập càng cao, tiêu chuẩn “bình thường” đôi khi cũng tăng theo
Một người có thể từng thấy 10 triệu đồng/tháng là đủ. Khi thu nhập tăng lên 20 triệu đồng, những khoản chi 500.000 đồng có thể không còn khiến họ suy nghĩ nhiều. Khi thu nhập lên 30 triệu đồng, mức chi tiêu được coi là “bình thường” lại tiếp tục thay đổi.
Điều này liên quan đến lifestyle inflation, nhưng cũng có một yếu tố tâm lý khác: chúng ta thường đánh giá tình hình tài chính của mình dựa trên mức sống hiện tại chứ không phải mức sống của vài năm trước.
Vì vậy, câu hỏi “Tôi kiếm được bao nhiêu?” không nói lên toàn bộ tình hình tài chính. Một câu hỏi quan trọng hơn là “Sau khi trả cho tất cả những thứ tôi đã quen dùng, tôi còn giữ lại được bao nhiêu?”
Chi phí cố định mới là thứ khó cắt nhất
Cà phê có thể bỏ một ngày. Một lần mua sắm có thể trì hoãn. Nhưng tiền thuê nhà, tiền học, tiền trả góp, phí bảo hiểm, tiền điện nước, phí thành viên hay các khoản thanh toán định kỳ thì khó cắt ngay.
Đây là lý do một người có thể rất tiết kiệm trong chi tiêu hàng ngày nhưng vẫn không có nhiều tiền dư. Nếu phần lớn thu nhập đã được phân bổ cho các khoản cố định, việc cắt thêm vài ly cà phê sẽ không tạo ra thay đổi lớn.
Muốn cải thiện khả năng tiết kiệm, đôi khi cần nhìn vào cấu trúc chi phí thay vì chỉ nhìn vào thói quen mua sắm.
Một vấn đề khác: tiết kiệm thường là phần tiền còn lại
Rất nhiều người có cách vận hành tài chính như sau: nhận lương, thanh toán các khoản cần thiết, chi tiêu trong tháng rồi cuối cùng xem còn bao nhiêu để tiết kiệm.
Cách này khiến tiết kiệm trở thành khoản tiền “nếu còn”.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Trong khi đó, một phương pháp phổ biến trong tài chính cá nhân là Pay Yourself First – coi khoản tiết kiệm như một khoản phải trả ngay sau khi nhận thu nhập. Thay vì chờ cuối tháng xem còn bao nhiêu, người dùng chuyển một phần tiền sang tài khoản tiết kiệm trước, sau đó mới phân bổ phần còn lại cho chi tiêu.
Điểm quan trọng không phải là phải tiết kiệm một tỷ lệ cố định nào đó. Với mỗi người, mức phù hợp sẽ khác nhau tùy thu nhập, nợ, chi phí sinh hoạt và mục tiêu tài chính. Điều quan trọng là tiết kiệm được đặt thành một bước trong hệ thống tài chính, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí cuối tháng.
Vậy làm thế nào để biết mình thực sự không tiết kiệm được vì đâu?
Thay vì bắt đầu bằng câu “Tháng này mình phải tiêu ít hơn”, có thể nhìn lại 3 con số: mỗi tháng mình đang chi bao nhiêu cho các khoản cố định, bao nhiêu cho những khoản lặp lại nhỏ và bao nhiêu tiền thực sự được giữ lại.
Sau đó thử so sánh với một năm trước. Nếu thu nhập đã tăng 20% nhưng khoản tiết kiệm chỉ tăng 5%, phần chênh lệch rất có thể đang nằm ở việc mức chi tiêu đã tăng theo.
Một cách khác là thử một phép tính đơn giản: nếu tháng sau thu nhập không tăng thêm, mình có thể duy trì mức sống hiện tại trong bao lâu? Câu hỏi này thường cho thấy khả năng tài chính thực tế rõ hơn việc chỉ nhìn vào mức lương.
Cuối cùng, không tiết kiệm được tiền không nhất thiết có nghĩa là bạn tiêu quá nhiều. Có thể thu nhập chưa đủ so với chi phí sống, có thể các khoản cố định đang quá cao, cũng có thể mức sống đã tăng nhanh hơn thu nhập.
Nhưng nếu thu nhập đã tăng mà tiền tiết kiệm vẫn đứng yên, đó là lúc nên nhìn lại không phải “mình đã tiêu hoang vào đâu?”, mà là “mức sống của mình đã tăng lên bao nhiêu mà chính mình không nhận ra?”
Bởi một trong những lý do khiến việc tiết kiệm ngày càng khó không phải là chúng ta tiêu tiền vào những thứ quá xa xỉ, mà là những thứ từng được xem là xa xỉ đã dần trở thành bình thường.
-
Social2 năm agoReview 5 nền tảng xem video ngắn: YouTube Short, Facebook Reels, LinkedIn, X, Instagram
-
Social2 năm agoDouyin, Wechat, Weibo bất ngờ cho phép người dùng quốc tế đăng ký tài khoản
-
Trong Nước1 năm agoBáo cáo thị trường nước hoa Việt Nam 2023-2025
-
Livestream2 năm agoBáo cáo xu hướng thị trường kinh doanh livestream tại Việt Nam trong năm 2024
-
Social2 năm agoFacebook công bố chi tiết nguyên tắc phân phối nội dung, chỉ rõ loại nội dung nào sẽ bị hạ bậc, hạn chế hiển thị trên bảng tin
-
Thị Trường2 năm agoXu hướng năm 2025 có gì?
-
Social1 năm agoCập nhật Facebook 7 ngày qua (01-09/03/2025)
-
Social2 năm agoChuyên gia Mỹ: TikTok gây tác hại nghiêm trọng đối với trẻ em hơn Douyin















