Zalo, ứng dụng nhắn tin và liên lạc với hơn 70 triệu người dùng thường xuyên tại Việt Nam, từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống số của người Việt. Sự tiện lợi, giao diện thân thiện và đặc biệt là việc hoàn toàn miễn phí đã giúp Zalo chiếm lĩnh thị trường một cách ngoạn mục. Zalo thu phí bắt đầu bước chuyển hoá chất lượng dịch vụ của mình.
Tuy nhiên, giai đoạn “miễn phí cho tất cả” dường như đang dần đi đến hồi kết khi Zalo chính thức triển khai các gói dịch vụ trả phí và áp đặt những giới hạn nhất định lên tài khoản miễn phí. Đây không phải là một động thái gây sốc nếu nhìn vào xu hướng chung của các nền tảng công nghệ lớn trên thế giới, nhưng nó chắc chắn tạo ra những xáo trộn không nhỏ và đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của ứng dụng này cũng như cách người dùng Việt Nam sẽ thích ứng.
Quyết định chuyển dịch sang mô hình “freemium” (cung cấp dịch vụ cơ bản miễn phí và thu phí cho các tính năng nâng cao) của Zalo không diễn ra trong một sớm một chiều. Nó bắt nguồn từ những thay đổi được giới thiệu từ khoảng tháng 8 năm 2022, khi Zalo bắt đầu siết chặt một số tính năng trên tài khoản cá nhân thông thường và giới thiệu các gói dành riêng cho đối tượng doanh nghiệp và người kinh doanh.
Lý giải cho bước đi này, phía Zalo cho biết việc thu phí nhằm mục đích có nguồn lực để duy trì và nâng cấp hạ tầng, đảm bảo chất lượng dịch vụ ổn định, đồng thời phát triển thêm các tính năng cao cấp phục vụ tốt hơn cho nhu cầu đa dạng, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh doanh và tiếp thị. Dù vậy, không thể phủ nhận rằng, thông tin này đã gây ra những luồng ý kiến trái chiều trong cộng đồng người dùng.
Điều quan trọng cần làm rõ là Zalo không thu phí tất cả người dùng cho các hoạt động nhắn tin cơ bản. Việc trò chuyện, gọi điện thông thường giữa các tài khoản cá nhân vẫn được duy trì miễn phí. Tuy nhiên, Zalo đã triển khai các gói trả phí cụ thể và đặt ra giới hạn cho tài khoản miễn phí, tác động đến các nhóm đối tượng khác nhau.
Thứ nhất, đối với người dùng cá nhân sử dụng Zalo cho mục đích kinh doanh hoặc cần các tính năng nâng cao, Zalo đã giới thiệu gói Zalo Business Account (ZBA). Gói này được thiết kế để hỗ trợ các cá nhân bán hàng online, làm dịch vụ, hoặc những người cần xây dựng thương hiệu cá nhân chuyên nghiệp trên Zalo.
Các gói ZBA (thường có các cấp độ như Standard, Pro, Elite với mức phí khác nhau) mở khóa nhiều tính năng vượt trội so với tài khoản thường: danh bạ không giới hạn (vượt qua mốc 1000-2000 của tài khoản thường), hồ sơ kinh doanh chuyên nghiệp hiển thị các thông tin quan trọng (sản phẩm, dịch vụ, địa chỉ), công cụ hỗ trợ bán hàng như tạo và quản lý danh mục sản phẩm, tin nhắn nhanh (quick reply), và khả năng được ưu tiên hiển thị khi người lạ tìm kiếm qua số điện thoại. Đây là nhóm đối tượng chính mà Zalo nhắm đến để thu phí trực tiếp, biến tài khoản cá nhân thành một công cụ kinh doanh hiệu quả hơn, nhưng đi kèm chi phí.
Thứ hai, đối với các doanh nghiệp, tổ chức, và thương hiệu lớn cần giao tiếp và chăm sóc khách hàng quy mô rộng, Zalo tập trung vào việc nâng cấp và thu phí cho Zalo Official Account (OA). Trước đây, việc tạo và sử dụng OA cơ bản là miễn phí, nhưng để tiếp cận các tính năng cao cấp như gửi tin nhắn broadcast đến toàn bộ người quan tâm (với số lượng lớn và tần suất cao hơn), tích hợp chatbot tự động, phân loại và quản lý khách hàng nâng cao, hay sử dụng các API để kết nối với hệ thống CRM/ERP, doanh nghiệp cần trả phí xác thực OA và/hoặc đăng ký các gói dịch vụ OA trả phí. Việc này giúp Zalo kiểm soát chất lượng thông tin, hạn chế tin rác từ các OA, đồng thời tạo nguồn thu từ các doanh nghiệp muốn khai thác tối đa tiềm năng marketing và chăm sóc khách hàng trên nền tảng này.
Thứ ba, và có lẽ là điều được quan tâm nhiều nhất, là những giới hạn áp đặt lên tài khoản Zalo cá nhân miễn phí. Dù không trực tiếp thu tiền, Zalo đã giới hạn một số tính năng quan trọng:
- Giới hạn danh bạ: Tài khoản thường chỉ có thể lưu tối đa khoảng 1000 liên hệ (con số này có thể thay đổi).
- Giới hạn tìm kiếm qua số điện thoại: Mỗi tài khoản chỉ có một lượt tìm kiếm và kết bạn giới hạn qua số điện thoại mỗi tháng.
- Tin nhắn từ người lạ: Người lạ không thể xem hoặc bình luận trên nhật ký của người dùng, và số lượng tin nhắn nhận từ người lạ cũng bị giới hạn.
- Tính năng khác: Có thể có những điều chỉnh về dung lượng lưu trữ trên Zalo Cloud hoặc giới hạn về kích thước/thời lượng file gửi qua Zalo trong tương lai.
Những giới hạn này tuy không ảnh hưởng đến việc nhắn tin với bạn bè hiện có, nhưng lại gây khó khăn đáng kể cho những ai thường xuyên cần mở rộng mạng lưới quan hệ hoặc sử dụng Zalo như một công cụ tìm kiếm thông tin liên lạc.
Việc Zalo chuyển sang mô hình freemium tác động đến hầu hết người dùng, nhưng mức độ ảnh hưởng lại rất khác nhau.
Nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất chính là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cá nhân bán hàng online và các doanh nghiệp siêu nhỏ (micro-enterprises). Đây là nhóm đối tượng đã tận dụng tối đa sự miễn phí của Zalo để tiếp cận khách hàng, quảng bá sản phẩm, tư vấn và chốt đơn. Việc giới hạn danh bạ, hạn chế tin nhắn từ người lạ, và đặc biệt là yêu cầu trả phí cho Zalo Business Account để có các công cụ hỗ trợ bán hàng hiệu quả đặt họ vào tình thế khó khăn. Họ buộc phải cân nhắc: hoặc chấp nhận trả phí để duy trì hoạt động kinh doanh trên Zalo, hoặc tìm kiếm các giải pháp thay thế, hoặc chấp nhận giảm hiệu quả kinh doanh nếu chỉ sử dụng tài khoản miễn phí với nhiều giới hạn. Đối với nhiều người, chi phí cho ZBA có thể là một khoản đầu tư đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận vốn đã mỏng.
Nhóm thứ hai bị ảnh hưởng là những người dùng cá nhân có nhu cầu kết nối rộng hoặc sử dụng Zalo cho công việc đòi hỏi mạng lưới lớn (nhân viên kinh doanh, tuyển dụng, nhà báo…). Giới hạn danh bạ 1000 liên hệ và hạn chế tìm kiếm qua số điện thoại trở thành rào cản lớn. Họ có thể phải thường xuyên lọc bớt danh bạ hoặc gặp khó khăn khi cần liên hệ với đối tác, khách hàng mới.
Các doanh nghiệp lớn sử dụng Zalo OA cũng chịu ảnh hưởng, nhưng theo một cách khác. Họ có tiềm lực tài chính để chi trả cho các gói dịch vụ OA nâng cao, nhưng điều này đồng nghĩa với việc chi phí marketing và vận hành trên Zalo tăng lên. Họ cần đánh giá lại hiệu quả đầu tư (ROI) của kênh Zalo so với các kênh khác. Tuy nhiên, với các tính năng cao cấp được mở khóa, họ cũng có cơ hội tối ưu hóa chiến dịch và chăm sóc khách hàng tốt hơn.
Đối với người dùng cá nhân thông thường, chủ yếu sử dụng Zalo để liên lạc với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp thân thiết, tác động là ít nhất. Họ gần như không cảm nhận được sự thay đổi trong trải nghiệm nhắn tin, gọi điện hàng ngày. Sự phiền toái nếu có chỉ đến từ việc không thể dễ dàng tìm kiếm người lạ qua số điện thoại hoặc đôi khi gặp giới hạn về danh bạ nếu có quá nhiều liên hệ không cần thiết.
Sự thay đổi của Zalo không chỉ ảnh hưởng đến người dùng cuối mà còn tạo ra những tác động sâu rộng hơn. Nó đánh dấu sự trưởng thành của Zalo như một nền tảng kinh doanh, không còn đơn thuần là ứng dụng liên lạc miễn phí. Điều này có thể dẫn đến sự phân hóa người dùng: nhóm sẵn sàng trả tiền để có trải nghiệm tốt hơn và nhóm trung thành với bản miễn phí nhưng chấp nhận các giới hạn.
Liệu Zalo có mất người dùng vào tay các đối thủ như Messenger, Telegram, Viber? Có thể, nhưng không nhiều. Ưu thế lớn nhất của Zalo là “network effect” (hiệu ứng mạng lưới) – hầu hết người Việt đều dùng Zalo, khiến việc chuyển sang nền tảng khác trở nên bất tiện. Tuy nhiên, các doanh nghiệp nhỏ và người bán hàng online có thể sẽ tích cực đa dạng hóa kênh bán hàng hơn, không còn phụ thuộc quá nhiều vào Zalo như trước.
Về mặt tích cực, nguồn thu từ các gói trả phí giúp Zalo có thêm nguồn lực để cải thiện hạ tầng, chống spam hiệu quả hơn và phát triển các tính năng mới, mang lại lợi ích lâu dài cho cả người dùng trả phí và miễn phí. Việc định danh và thu phí các tài khoản kinh doanh/OA cũng góp phần làm minh bạch hóa hoạt động thương mại trên nền tảng.
Trước những thay đổi này, người dùng cần có chiến lược thích ứng phù hợp.
- Đối với Doanh nghiệp và Người bán hàng:
- Đánh giá kỹ lưỡng: Phân tích nhu cầu thực tế và cân nhắc lợi ích/chi phí của việc nâng cấp lên Zalo Business hoặc các gói OA trả phí. Liệu các tính năng nâng cao có thực sự giúp tăng doanh thu hoặc hiệu quả vận hành tương xứng với chi phí bỏ ra?
- Tối ưu hóa tài khoản miễn phí (nếu không nâng cấp): Thường xuyên lọc danh bạ, tập trung vào chất lượng thay vì số lượng liên hệ. Tận dụng tối đa các tính năng miễn phí như Zalo Group để chăm sóc khách hàng thân thiết.
- Đa dạng hóa kênh: Không “bỏ tất cả trứng vào một giỏ”. Xây dựng sự hiện diện trên các nền tảng khác (Facebook, Instagram, TikTok, website, sàn TMĐT) để giảm sự phụ thuộc vào Zalo.
- Tìm kiếm giải pháp thay thế: Cân nhắc các phần mềm quản lý bán hàng, CRM có tích hợp Zalo hoặc các công cụ hỗ trợ khác.
- Đối với Người dùng cá nhân:
- Hiểu rõ giới hạn: Nắm được các giới hạn của tài khoản miễn phí (danh bạ, tìm kiếm, tin nhắn người lạ) để không bị bất ngờ.
- Quản lý danh bạ: Định kỳ rà soát và xóa các liên hệ không cần thiết nếu sắp chạm ngưỡng giới hạn.
- Tìm cách liên lạc thay thế: Sử dụng các kênh khác (email, mạng xã hội, gọi điện trực tiếp) khi cần liên hệ với người mới mà không thể tìm qua số điện thoại trên Zalo.
- An tâm với tính năng cốt lõi: Nhớ rằng việc nhắn tin, gọi điện cơ bản với bạn bè, người thân vẫn hoàn toàn miễn phí và ổn định.
- Cân nhắc ZBA (nếu có nhu cầu): Nếu bạn sử dụng Zalo như một công cụ chính cho công việc kinh doanh phụ hoặc xây dựng mạng lưới chuyên nghiệp, hãy xem xét liệu các tính năng của ZBA có đáng để đầu tư hay không.
Việc Zalo triển khai thu phí và giới hạn tài khoản miễn phí là một bước đi mang tính chiến lược, phản ánh xu hướng tất yếu của các nền tảng số khi đạt đến quy mô đủ lớn. Nó đặt ra thách thức cho một bộ phận không nhỏ người dùng, đặc biệt là nhóm kinh doanh nhỏ lẻ vốn quen với sự miễn phí. Tuy nhiên, nó cũng mở ra cơ hội cho Zalo phát triển bền vững hơn, cung cấp dịch vụ chất lượng hơn và tạo ra một sân chơi công bằng, minh bạch hơn cho các hoạt động thương mại.
Tương lai của Zalo tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa việc tối ưu hóa doanh thu và duy trì sự hài lòng của cộng đồng người dùng đông đảo. Người dùng, từ cá nhân đến doanh nghiệp, cần chủ động tìm hiểu, đánh giá và đưa ra những chiến lược thích ứng thông minh để tiếp tục tận dụng hiệu quả nền tảng quan trọng này trong bối cảnh mới. Cuộc chơi đã thay đổi, và sự linh hoạt sẽ là chìa khóa để thành công.
Theo VNReview.vn
