Công Nghệ Phần Mềm
Nút bấm reCAPTCHA “Tôi không phải là robot” thực chất không hề vô nghĩa: Sự thật kế hoạch hàng tỷ USD của Google
Bạn đã bao giờ tự hỏi, những lần tỉ mẩn click vào ô vuông chứa đèn giao thông hay vạch kẻ đường để chứng minh mình là con người, thực chất đang phục vụ mục đích gì?
Mỗi ngày, hàng trăm triệu người dùng internet thực hiện một nghi thức quen thuộc: giải mã các ô hình ảnh mờ nhòe của reCAPTCHA để đăng nhập tài khoản hoặc gửi biểu mẫu. Chúng ta coi đó là một phiền toái nhỏ để bảo mật, nhưng đằng sau những cú nhấp chuột “vô hại” ấy là một cỗ máy khai thác dữ liệu khổng lồ, nơi nhân loại đang lặng lẽ huấn luyện không công cho các hệ thống xe tự lái của Google.
Từ giấc mơ số hóa tri thức đến công cụ gán nhãn dữ liệu
Câu chuyện bắt đầu vào năm 2000, khi Luis von Ahn, một nhà khoa học máy tính tại Đại học Carnegie Mellon, phát minh ra CAPTCHA để ngăn chặn nạn tin rác. Tuy nhiên, ông sớm nhận ra hàng triệu giờ lao động trí tuệ của con người đang bị lãng phí vào những ký tự vô nghĩa. Năm 2007, reCAPTCHA ra đời với một ý tưởng nhân văn: thay vì gõ linh tinh, người dùng sẽ giúp số hóa các cuốn sách cũ mà phần mềm nhận dạng chữ viết (OCR) không thể đọc được.
Dự án này đã thành công rực rỡ khi giúp số hóa toàn bộ kho lưu trữ của Google Books và 13 triệu bài báo của tờ The New York Times . Năm 2009, Google mua lại reCAPTCHA với giá hàng chục triệu USD. Kể từ đây, sứ mệnh của công cụ này bắt đầu rẽ hướng. Khi kỷ nguyên của sách giấy dần lùi xa, Google đối mặt với một thách thức mới: dữ liệu hình ảnh cho bản đồ và trí tuệ nhân tạo.
Đến khoảng năm 2012, những dòng chữ cong vẹo biến mất, thay thế bằng các lưới ảnh thực tế từ Street View. Người dùng bắt đầu được yêu cầu “chọn tất cả các ô có biển báo đường phố” hoặc “nhận diện cửa hiệu”. Về bản chất, Google đã biến hàng tỷ người dùng thành những cộng tác viên gán nhãn dữ liệu (data labeler) quy mô nhất thế giới mà không phải trả một xu tiền lương.
Thương vụ 6 tỷ USD từ những cú nhấp chuột “miễn phí”
Quy mô của hoạt động này lớn đến mức khó tin. Một nghiên cứu năm 2023 từ Đại học California, Irvine (UCI) mang tên “Dazed & Confused” đã chỉ ra rằng, trong hơn 13 năm qua, nhân loại đã tiêu tốn khoảng 819 triệu giờ để giải reCAPTCHA. Nếu tính theo mức lương tối thiểu, giá trị lao động này tương đương ít nhất 6,1 tỷ USD.
Nghiên cứu cũng ước tính giá trị trọn đời của dữ liệu từ các cookie theo dõi mà reCAPTCHA thu thập được có thể lên tới 888 tỷ USD. Những con số này cho thấy reCAPTCHA không chỉ là một công cụ bảo mật đơn thuần; nó là một “trang trại” dữ liệu khổng lồ.
Dữ liệu hình ảnh sau khi được con người xác nhận sẽ chảy trực tiếp vào hệ thống của Google Maps để nhận diện địa chỉ và cấu trúc đô thị. Đáng chú ý hơn, nhiều chuyên gia tin rằng đây chính là nền tảng để huấn luyện Waymo – dự án xe tự lái của Alphabet (công ty mẹ của Google). Dù Google từng phủ nhận việc dữ liệu reCAPTCHA trực tiếp đào tạo Waymo, nhưng sự trùng khớp giữa các vật thể cần nhận diện (đèn giao thông, vạch kẻ đường, người đi bộ) và nhu cầu của xe tự lái là không thể phủ nhận.
Sự đánh đổi giữa bảo mật và quyền riêng tư
Năm 2018, Google tiến thêm một bước với reCAPTCHA v3. Phiên bản này không còn yêu cầu người dùng giải đố, mà âm thầm theo dõi hành vi trong nền. Nó phân tích quỹ đạo chuột, cách cuộn trang và môi trường trình duyệt để đánh giá độ tin cậy của người dùng.
Tuy nhiên, tính hiệu quả của nó đang bị đặt dấu hỏi lớn. Nghiên cứu của UCI phát hiện ra rằng ngay từ năm 2016, các thuật toán đã có thể vượt qua xác thực hình ảnh với độ chính xác 70%, thậm chí là 100% đối với một số loại xác thực khác. Điều này dẫn đến một kết luận sắc bén: reCAPTCHA hiện nay giống một công cụ thu thập dữ liệu và theo dõi người dùng hơn là một lá chắn bảo mật hiệu quả.
Các cơ quan quản lý tại châu Âu đã bắt đầu vào cuộc. Tòa án Liên bang Áo từng phán quyết rằng reCAPTCHA vi phạm quy định GDPR vì truyền dữ liệu người dùng sang Google mà không có sự đồng ý rõ ràng. Tại sao chúng ta phải giúp một công ty trị giá hàng nghìn tỷ USD huấn luyện sản phẩm thương mại của họ chỉ để được quyền truy cập vào tài khoản ngân hàng của chính mình?
Hành trình từ một ý tưởng số hóa sách miễn phí cho nhân loại đến một công cụ huấn luyện AI cho Waymo – doanh nghiệp vừa huy động thêm 16 tỷ USD với định giá 126 tỷ USD vào đầu năm 2026 – là minh chứng rõ nhất cho việc “không có gì là miễn phí trên Internet”. Khi bạn nhấn vào ô “Tôi không phải là người máy”, bạn thực chất đang khẳng định vai trò của mình trong một dây chuyền sản xuất công nghệ hiện đại: một người lao động không lương, cung cấp tài nguyên quý giá nhất của kỷ nguyên mới – dữ liệu.
Ver2Solution theo Phụ Nữ Mới
Xu Hướng
Mở rộng mua sắm trên Gemini khai thác sớm thắng lớn
Google vừa triển khai bản cập nhật lớn cho trải nghiệm mua sắm trên ứng dụng Gemini tại Việt Nam, bổ sung các tính năng AI giúp người dùng tìm kiếm, so sánh và lựa chọn sản phẩm ngay trong một cuộc trò chuyện, thay vì phải tra cứu qua nhiều website và ứng dụng khác nhau.
Bản cập nhật đưa Gemini tiến gần hơn vai trò một trợ lý mua sắm cá nhân. Người dùng chỉ cần mô tả nhu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên, chẳng hạn “tìm quà sinh nhật cho mẹ thích yoga, ngân sách khoảng 3 triệu đồng” hay “chọn vali xách tay cho chuyến du lịch cuối tuần”. AI sẽ phân tích yêu cầu, sau đó đưa ra danh sách sản phẩm phù hợp kèm hình ảnh, mức giá, đánh giá từ người mua và các địa chỉ bán hàng.
Điểm thay đổi đáng chú ý là toàn bộ quá trình từ lên ý tưởng, tham khảo sản phẩm đến so sánh các lựa chọn đều diễn ra trong cùng một cửa sổ trò chuyện. Trước đây, người dùng thường phải chuyển qua lại giữa nhiều tab trình duyệt để đọc đánh giá, kiểm tra giá bán và đối chiếu thông số kỹ thuật. Với Gemini, các thông tin này được tổng hợp thành một câu trả lời duy nhất, giúp rút ngắn thời gian tìm kiếm và giảm bớt thao tác.
Trong trường hợp cần cân nhắc giữa nhiều sản phẩm, Gemini có thể tự động tạo bảng so sánh các tiêu chí quan trọng như giá bán, kích thước, trọng lượng, chất liệu hoặc tính năng. Chẳng hạn, khi phân vân giữa nhiều mẫu vali kéo hoặc đồng hồ thông minh, người dùng sẽ nhận được bảng đối chiếu trực quan để dễ dàng đánh giá ưu, nhược điểm của từng lựa chọn trước khi quyết định.
Google cũng cho biết các gợi ý được cá nhân hóa theo từng câu hỏi thay vì chỉ hiển thị kết quả tìm kiếm chung. Điều này giúp AI hiểu rõ hơn mục đích mua sắm, ngân sách và sở thích của người dùng để đưa ra những đề xuất phù hợp hơn. Với các nhu cầu mang tính cảm hứng như chọn quà tặng, Gemini còn hiển thị hình ảnh sản phẩm dưới dạng thanh trượt, giúp việc tham khảo trở nên trực quan.
Nền tảng đứng sau tính năng mới là Shopping Graph – hệ thống dữ liệu mua sắm của Google với hơn 50 tỷ danh sách sản phẩm trên toàn cầu. Theo đại diện Google, cơ sở dữ liệu này được cập nhật khoảng 2 tỷ sản phẩm mỗi giờ, giúp AI cung cấp thông tin mới về giá bán, tình trạng còn hàng cũng như các lựa chọn mua sắm từ nhiều nhà bán lẻ.
Việc bổ sung trải nghiệm mua sắm AI tại Việt Nam cho thấy Google đang mở rộng vai trò của Gemini từ một chatbot trả lời câu hỏi sang công cụ hỗ trợ ra quyết định trong các tình huống thực tế. Thay vì chỉ cung cấp thông tin, AI có thể giúp người dùng hoàn thành gần như toàn bộ quá trình tìm kiếm và đánh giá sản phẩm trong một cuộc hội thoại.
Ver2Solution theo Vietnamnet
Công Nghệ Phần Mềm
Meta phải giới hạn mức dùng mô hình AI Gemini của Google
Truyền thông Mỹ ngày 28/6 dẫn các nguồn thạo tin cho biết Google đã quyết định giới hạn dung lượng sử dụng mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini của Meta, sau khi công ty mẹ của Facebook yêu cầu mức dung lượng điện toán vượt quá khả năng đáp ứng của đối tác.
Nguồn tin tiết lộ vào khoảng tháng 3 năm nay, Google đã thông báo với Meta về việc không thể cung cấp toàn bộ dung lượng Gemini mà hãng này muốn mua. Tình trạng thiếu hụt công suất này đã làm gián đoạn và đình trệ một số dự án AI nội bộ của Meta. Để thích ứng với các lệnh hạn chế, ban lãnh đạo Meta đã yêu cầu nhân viên phải tối ưu hóa và sử dụng tiết kiệm hơn các token AI (đơn vị đo lường khối lượng dữ liệu được xử lý bởi các mô hình AI).
Tình trạng khan hiếm năng lực xử lý cũng ảnh hưởng đến một số khách hàng khác của Google, dù ở mức độ nhẹ hơn. Riêng Meta chịu tác động nặng nề nhất do có nhu cầu sử dụng các mô hình của Google ở mức cao bất thường. Hiện Google và Meta đều chưa đưa ra phản hồi chính thức.
Vụ việc trên phản ánh một thực trạng trong ngành công nghệ hiện nay. Bất chấp việc đổ hàng tỷ USD để mua sắm chip và xây dựng các trung tâm dữ liệu, các doanh nghiệp vẫn đang phải chật vật xoay sở để đảm bảo đủ sức mạnh điện toán nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ AI ngày càng tăng.
Về bức tranh tài chính của Google, doanh thu mảng điện toán đám mây đã tăng lên mức 20 tỷ USD trong quý kết thúc vào tháng 3/2026. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành (CEO) Sundar Pichai thừa nhận những rào cản về năng lực điện toán đã cản bước bộ phận này đạt mức tăng trưởng cao hơn. Theo người đứng đầu Google, tình trạng này cũng chính là nguyên nhân khiến lượng đơn hàng tồn đọng của mảng đám mây tăng gần gấp đôi so với quý trước đó.
Ver2Solution theo Báo Tin Tức
Các Nền Tảng MXH
Facebook đang nghe lén người dùng ?
Nghi ngờ Facebook sử dụng micro điện thoại nghe lén vì quảng cáo xuất hiện quá chính xác, tuy nhiên nguyên nhân có thể nằm ở dữ liệu hành vi người dùng.
các diễn đàn công nghệ và mạng xã hội liên tục xuất hiện những chia sẻ cho rằng Facebook dường như “biết quá nhiều” về sở thích, nhu cầu hay dự định của người dùng.
Nhiều người cho biết họ chỉ mới nhắc đến một sản phẩm, địa điểm du lịch hay món ăn nào đó trong cuộc trò chuyện trực tiếp với bạn bè, chỉ ít giờ sau Facebook đã xuất hiện hàng loạt quảng cáo liên quan.
Điều này khiến không ít người đặt câu hỏi liệu nền tảng mạng xã hội lớn nhất thế giới có đang âm thầm nghe lén các cuộc trò chuyện của người dùng hay không.
Năm 2024, nghi vấn này một lần nữa gây chú ý khi một số tài liệu tiếp thị của công ty quảng cáo Cox Media Group (CMG) bị truyền thông quốc tế tiết lộ.
Trong các tài liệu này xuất hiện khái niệm “Active Listening” (lắng nghe chủ động), được giới thiệu là công nghệ có khả năng sử dụng dữ liệu giọng nói nhằm hỗ trợ quảng cáo nhắm mục tiêu.
Thông tin nhanh chóng làm dấy lên tranh luận về khả năng các nền tảng công nghệ đang sử dụng micro trên điện thoại để thu thập dữ liệu người dùng.
Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, nhiều lần phủ nhận cáo buộc nghe lén người dùng.
Trong tài liệu về quyền riêng tư đăng trên Facebook, Meta khẳng định công ty không sử dụng micro trên điện thoại để phục vụ quảng cáo hoặc thay đổi nội dung hiển thị trên News Feed.
Theo Meta, micro chỉ được kích hoạt khi người dùng chủ động sử dụng các tính năng cần đến âm thanh như ghi âm, gọi điện hoặc quay video.
Năm 2025, Adam Mosseri, Giám đốc Instagram, cũng phải lên tiếng giải thích về nghi vấn này. Ông cho rằng Meta không nghe lén người dùng và khẳng định nguyên nhân khiến nhiều người tin vào điều đó nằm ở khả năng cá nhân hóa quảng cáo ngày càng chính xác của các nền tảng số.
Đến nay chưa có bằng chứng công khai đáng tin cậy nào cho thấy Facebook bí mật sử dụng micro để ghi lại các cuộc trò chuyện hằng ngày của người dùng nhằm phục vụ quảng cáo.
Nhiều chuyên gia quyền riêng tư cho rằng Facebook không cần phải nghe lén để hiểu người dùng đang quan tâm điều gì.
Theo tổ chức bảo vệ quyền riêng tư số Electronic Frontier Foundation (EFF), các nền tảng như Facebook đã sở hữu lượng dữ liệu rất lớn về hành vi trực tuyến của người dùng, từ hoạt động trên mạng xã hội, lịch sử tương tác quảng cáo, vị trí địa lý, thông tin thiết bị cho đến các website có tích hợp công cụ theo dõi của Meta.
Nhờ nguồn dữ liệu khổng lồ này, hệ thống quảng cáo có thể xây dựng hồ sơ người dùng chi tiết và đưa ra những dự đoán khá chính xác về sở thích hoặc nhu cầu trong tương lai.
Điều đó tạo ra cảm giác như Facebook đang “đọc suy nghĩ” hoặc nghe được những cuộc trò chuyện ngoài đời thực, dù chưa có bằng chứng cho thấy nền tảng thực sự sử dụng micro để thực hiện điều này.
Dù vậy, các chuyên gia bảo mật vẫn khuyến nghị người dùng thường xuyên rà soát quyền truy cập của ứng dụng trên điện thoại, đặc biệt là các quyền liên quan đến micro, camera và vị trí, nhằm hạn chế nguy cơ thu thập dữ liệu ngoài mong muốn.
Ver2Solution theo VTCNews
-
Trong Nước10 tháng agoShopee bắt tay với Facebook có thể gắn thẻ sản phẩm Shopee để làm tiếp thị liên kết
-
Các Nền Tảng MXH8 tháng agoCập nhật Facebook từ ngày 1/11 đến ngày 10/11
-
Trong Nước9 tháng agoNgười Việt chi gần 4 tỷ USD mua sắm chỉ trên 3 sàn TMĐT lớn trong quý 3 năm 2025
-
Công Nghệ Phần Mềm8 tháng agoVí điện tử MoMo, Zalopay, ShopeePay,… bước sang trang mới
-
Các Nền Tảng MXH8 tháng agoFacebook Dating thu hút 21 triệu người dùng mỗi tháng
-
Công Nghệ Phần Mềm9 tháng agoMột nửa giới startup AI hiện tại sẽ bị hủy diệt
-
Trong Nước9 tháng agoMục tiêu 45% SME Việt Nam bán hàng qua sàn thương mại điện tử
-
Xu Hướng8 tháng agoRobot đồ chơi chạy Deepseek giá dưới một triệu đồng hút khách


