Quốc Tế
Hàng bán online đắt hơn cả mua trực tiếp
Cuộc chiến dìm giá và sản lượng dư thừa đang khiến ngành TMĐT chứng kiến một sự thật đáng kinh ngạc: Hàng bán online đắt hơn cả mua trực tiếp.
Trong suốt hơn một thập kỷ qua, thương mại điện tử (TMĐT) được xem là biểu tượng của sự tiện lợi, giá rẻ và tốc độ, đặc biệt tại Trung Quốc, nơi những nền tảng như Taobao, JD.com hay Pinduoduo đã định hình lại thói quen tiêu dùng của hàng trăm triệu người.
Thế nhưng giờ đây, một nghịch lý đang diễn ra tại nhiều thành phố lớn ở thị trường TMĐT lớn nhất thế giới, đó là giá bán lẻ ở các cửa hàng vật lý đôi khi còn thấp hơn cả mua sắm trực tuyến. Hiện tượng này không phải là một sự cố đơn lẻ mà là dấu hiệu của một sự thay đổi cấu trúc sâu sắc trong nền kinh tế số Trung Quốc.
Hàng online giá đắt?
Câu chuyện bắt đầu từ những món quà lưu niệm tưởng chừng nhỏ bé. Một chiếc túi tote đan in hình gấu trúc, được bán tại cửa hàng lưu niệm trên đường Chunxi Road ở Thành Đô với giá chỉ 2,5 nhân dân tệ (0,34 USD), thấp hơn cả giá sàn Taobao hay Pinduoduo. Tưởng là ngoại lệ, nhưng hiện tượng này đang xuất hiện ngày một thường xuyên: người tiêu dùng nhận ra rằng, ở nhiều thành phố, việc đi mua trực tiếp tại cửa hàng đôi khi lại giúp họ tiết kiệm hơn so với việc đặt hàng qua mạng.
Theo khảo sát của Trung tâm nghiên cứu TMĐT Trung Quốc (CECRC) và trường “China Europe International Business School” (CEIBS), khi không có khuyến mại lớn, giá online chỉ thấp hơn offline khoảng 8% trung bình; trong nhiều trường hợp, giá cửa hàng vật lý có thể thấp hơn online.
Nguyên nhân của nghịch lý này nằm ở sự biến đổi sâu sắc trong cấu trúc chi phí của nền kinh tế thương mại điện tử. Trong giai đoạn đầu bùng nổ, các nền tảng online chiếm lĩnh thị trường nhờ trợ giá mạnh, vận chuyển miễn phí và hàng loạt chương trình khuyến mãi. Tuy nhiên khi mức độ cạnh tranh đạt tới đỉnh, vòng xoáy cạnh tranh tự hủy hoại (involution) bắt đầu xuất hiện.
Để tồn tại và thu hút khách hàng, người bán không chỉ phải trả hoa hồng cho nền tảng mà còn phải chi hàng chục phần trăm doanh thu cho quảng cáo và marketing để hiển thị giữa hàng triệu đối thủ.
Hơn nữa, những chính sách “thân thiện với người tiêu dùng” như miễn phí vận chuyển, miễn phí đổi trả, hay thậm chí là “hoàn tiền không cần trả hàng” đã đẩy chi phí logistics và chi phí vận hành lên mức không thể chấp nhận được. Những chi phí ẩn này cuối cùng được cộng vào giá bán online khiến sản phẩm không còn rẻ như trước.
Trong khi đó, nhiều cửa hàng vật lý, đặc biệt tại các thành phố mới nổi như Thành Đô, Tây An hay Trùng Khánh đang tận dụng chi phí thuê mặt bằng giảm sau dịch, cùng các ưu đãi từ chính quyền địa phương để khôi phục hoạt động.
Theo dữ liệu của Cục Thống kê Trung Quốc, tỷ trọng bán lẻ hàng hóa qua kênh online đã giảm từ 27,6% năm 2023 xuống còn 25% trong 8 tháng đầu năm nay, đánh dấu lần đầu tiên tỉ lệ này giảm kể từ khi thương mại điện tử bùng nổ. Ngược lại, doanh số của các kênh bán lẻ truyền thống như cửa hàng tiện lợi, siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng chuyên biệt đều tăng trưởng kể từ tháng 3/2025, báo hiệu sự hồi sinh của bán lẻ truyền thống.
Hiện tượng này phần nào phản ánh một sự điều chỉnh tự nhiên sau giai đoạn tăng trưởng quá nóng. Khi các nền tảng thương mại điện tử không còn đủ sức trợ giá, người tiêu dùng bắt đầu quay lại với trải nghiệm “chạm và chọn” trực tiếp, vừa tiết kiệm thời gian, vừa tránh rủi ro hàng kém chất lượng.
Không ít doanh nghiệp cũng đang rời bỏ sàn online. Theo nền tảng phân tích Tingtong Tech, trong năm 2025, hàng loạt rạp phim, khách sạn và nhà hàng ở Trung Quốc đã ngừng hợp tác với các ứng dụng đặt vé, đặt phòng trực tuyến, do phí trung gian quá cao. Đặt vé tại rạp hoặc nhận phòng trực tiếp nhiều khi còn rẻ hơn vài phần trăm so với đặt online.
Nhận thấy chi phí hoạt động trực tuyến quá cao, một số lượng lớn doanh nghiệp đang thực hiện chiến lược rút lui chiến lược. Thay vì đổ tiền vào các nền tảng e-commerce để giành giật lưu lượng truy cập ảo, họ tái phân bổ nguồn lực sang thúc đẩy traffic vật lý.
Các chuỗi rạp chiếu phim, khách sạn và nhà hàng giờ đây thường cung cấp giá khuyến mãi tốt hơn khi mua vé/đặt phòng trực tiếp tại quầy hoặc cửa hàng. Đây là cách họ chuyển phần chi phí đã tiết kiệm được từ việc không trả hoa hồng và chi phí quảng cáo online thành lợi ích trực tiếp cho người tiêu dùng tại điểm bán.
Thời thế thay đổi
Thương mại điện tử từng là biểu tượng của “kinh tế nhẹ”, nơi giá trị nằm ở công nghệ và dữ liệu, chứ không phải mặt bằng hay hàng tồn kho. Thế nhưng giờ đây, mô hình này đang phải đối mặt với chi phí thực tế không thể né tránh: logistics, quảng cáo, dịch vụ khách hàng, chính sách “hoàn tiền không cần trả hàng”… Tất cả đều tạo nên một cấu trúc chi phí mới, khiến giá online không còn lợi thế tuyệt đối.
Trong khi đó, cửa hàng vật lý có thể linh hoạt hơn trong chính sách giá, nhất là khi họ có hàng tồn hoặc cần kích cầu. Một số cửa hàng tại Thành Đô, Nam Kinh và Quảng Châu còn chủ động giảm giá trực tiếp cho khách đến mua thay vì đặt online, như một cách “tránh phí nền tảng” và giữ lợi nhuận lại cho mình.
Trên thực tế, câu chuyện chiếc túi 2,5 Nhân dân tệ chỉ là một phần của vấn đề dư thừa công suất và cạnh tranh dìm giá.
Sau khi thị trường bất động sản lao dốc, chính phủ Trung Quốc đổ vốn và trợ cấp mạnh vào sản xuất, nhất là các ngành công nghệ cao như xe điện, pin và năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, quá nhiều cung nhưng quá ít cầu đã dẫn tới chiến tranh giá, ví dụ trong ngành xe điện, nơi hơn 100 hãng đang chật vật sống sót. Nhiều hãng phải bán xe dưới giá vốn, khiến hơn 70% đại lý thua lỗ.
Dư thừa công suất tại Trung Quốc đã dẫn đến tình trạng cạnh tranh khốc liệt đến mức tự hủy, khiến lợi nhuận bị bào mòn, người lao động kiệt sức, doanh nghiệp sa vào cuộc đua giảm giá và nền kinh tế rơi vào vòng xoáy giảm phát.
Trung Quốc hiện bước vào năm thứ tư giá xuất xưởng giảm, giá tiêu dùng gần như đi ngang, cho thấy cầu trong nước yếu. Các doanh nghiệp bị ép xuất khẩu hàng giá rẻ, gây bất mãn trên toàn cầu và làm gia tăng căng thẳng thương mại.
Một ví dụ điển hình nữa là dệt may. Trung Quốc là nhà sản xuất và xuất khẩu hàng dệt may lớn nhất thế giới, chiếm khoảng một phần ba kim ngạch xuất khẩu toàn cầu. Ngay từ những năm 1990, ngành dệt may của Trung Quốc đã phải đối mặt với tình trạng dư thừa công suất nghiêm trọng, khiến Mỹ phải áp đặt hạn ngạch và thuế quan đối với hàng dệt may của Trung Quốc.
Ngày nay, Đông Nam Á đã trở thành thị trường xuất khẩu dệt may chính của Trung Quốc, với dòng sản phẩm giá rẻ tràn vào gây gián đoạn các ngành công nghiệp địa phương trên khắp khu vực. Các quan chức Indonesia lưu ý rằng do bị ảnh hưởng bởi việc bán phá giá hàng dệt may của Trung Quốc, 60 công ty dệt may tại Indonesia đã lên kế hoạch sa thải nhân viên vào năm ngoái, với dự kiến sẽ có tới 280.000 việc làm bị cắt giảm trong năm nay.
Vào tháng 6, Hiệp hội các nhà sản xuất sợi và sợi filament Indonesia đã đề xuất áp dụng mức thuế chống bán phá giá ít nhất 20% đối với các sản phẩm sợi filament của Trung Quốc để bảo vệ khả năng cạnh tranh của ngành dệt may trong nước.
Ở phía bên kia bán cầu, quốc gia Caribbean là Cộng hòa Dominica cũng đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng tương tự. Vào tháng 7, Hiệp hội Công nghiệp Dệt may Dominica đã cảnh báo rằng làn sóng hàng dệt may giá rẻ từ Trung Quốc tràn vào đã đẩy ngành công nghiệp địa phương đến bờ vực sụp đổ. Nếu không có sự can thiệp ngay lập tức của chính phủ, hơn 70.000 việc làm có thể gặp rủi ro.
Vào cuối năm 2023, chính phủ Trung Quốc lần đầu tiên sau bốn năm, đã công khai thừa nhận tình trạng dư thừa năng lực sản xuất trong một số ngành công nghiệp. Kể từ đó, nước này đã bắt đầu giải quyết các vấn đề liên quan và cuộc chiến giá cả trong các ngành công nghiệp truyền thống như thép và xi măng, cũng như trong các lĩnh vực năng lượng mới như tấm pin mặt trời và xe điện.
Vào ngày 26/9, Bộ Thương mại Trung Quốc và ba bộ khác đã cùng nhau công bố rằng nước này sẽ triển khai hệ thống cấp phép xuất khẩu cho xe chở khách chạy hoàn toàn bằng điện để “thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của ngành thương mại xe năng lượng mới” từ tháng 1/2026.
Động thái này không chỉ đáp lại những lời phàn nàn của các quốc gia khác về việc Trung Quốc bán phá giá xe điện mà còn nhằm mục đích phá vỡ vòng luẩn quẩn của tình trạng cung vượt cầu đang đe dọa tương lai của ngành.
Tóm lại, sự mất cân bằng giữa cung (dư thừa năng lực sản xuất đẩy giá thành rất thấp) và cầu (nhu cầu tiêu dùng nội địa yếu) đang buộc thị trường Trung Quốc phải tìm kiếm các kênh phân phối hiệu quả nhất.
Trong bối cảnh chi phí online leo thang vì cạnh tranh giá cả đến mức phi lý, các cửa hàng vật lý, đặc biệt là những nơi có nguồn cung giá cực rẻ từ các nhà máy, đang lấy lại lợi thế về giá, biến chúng thành lựa chọn “mặc cả” bất ngờ cho người tiêu dùng Trung Quốc.
Ver2Solution tổng hợp *Nguồn: Fortune, BI
Khởi Nghiệp
Robot làm việc 24h liên tục
Ba robot làm việc hình người của Figure AI luân phiên phân loại tổng cộng 249.560 gói hàng trong 200 giờ liên tục mà không gặp sự cố phần cứng và phần mềm nghiêm trọng nào.
Theo Interesting Engineering, ba robot hình người Figure 03 phân loại hàng được công ty Figure AI ở Mỹ livestream trong suốt 200 giờ. Giám đốc điều hành Brett Adcock chia sẻ hoạt động này là phản hồi cho thử thách sức bền 8 giờ của tiến sĩ Scott Walter, chuyên gia tự động hóa công nghiệp.
Hôm 14/5, Figure AI thông báo robot hình người của họ vượt qua 24 giờ làm việc tự động liên tục từ thử nghiệm ban đầu dự kiến chỉ kéo dài 8 giờ. Công ty khởi nghiệp có trụ sở tại California sử dụng ba robot hình người điều khiển bởi hệ thống AI Helix-02, để tự động phân loại gói hàng nhỏ suốt ngày đêm trong hoạt động phát trực tuyến.
Theo Crypto Briefing, trong buổi trình diễn, các robot luân phiên thực hiện nhiệm vụ, sử dụng camera tích hợp và khả năng suy luận để phát hiện mã vạch, nhặt gói hàng và đặt lên băng chuyền. Khi một robot gần cạn pin sau khoảng 4 giờ, nó di chuyển đến trạm sạc không dây và robot khác tự động thay thế vị trí. Hoạt động phân loại hàng không hoàn toàn trơn tru, đôi khi gặp sự cố như gói hàng bị rơi hoặc đặt sai hướng. Figure AI gọi đó là lỗi xử lý gói hàng, không phải trục trặc của robot.
Buổi livestream tại trụ sở của Figure AI ở Sunnyvale kết thúc khi nhóm robot hình người vẫn tích cực phân loại, xử lý tổng số 249.560 gói hàng. Theo công ty, một nhân viên mất trung bình khoảng 3 giây cho mỗi gói hàng trong khi robot Figure 03 đạt tốc độ xử lý khoảng 2,6 – 2,83 giây.
Trong suốt 200 giờ hoạt động liên tục, không robot nào gặp sự cố máy móc nghiêm trọng hoặc làm gián đoạn hệ thống. Figure AI cho biết khi phát hiện lỗi phần cứng hoặc phần mềm, robot hình người của họ sẽ tự rời vị trí và chuyển tới khu vực bảo dưỡng mà không cần sự can thiệp của con người.
Figure AI là một trong số những công ty đang cố gắng thương mại hóa robot hình người cho ứng dụng lao động thực tế, cạnh tranh với Tesla, Agility Robotics và Apptronik. Công ty tập trung phát triển máy móc có khả năng hoạt động trong môi trường chủ yếu dành cho con người, khác với các robot công nghiệp thường đòi hỏi cơ sở hạ tầng chuyên biệt hoặc môi trường nhà máy có độ kiểm soát cao. Thử nghiệm phân loại hàng trong 200 giờ chứng minh độ bền phần cứng và khả năng vận hành tự động suốt thời gian dài của robot Figure 03. Trước đó, Figure AI từng thử nghiệm robot hình người trong môi trường công nghiệp thực tế, bao gồm cơ sở sản xuất của BMW ở South Carolina, Mỹ.
Ver2Solution theo Vnexpress
Livestream
Xu hướng livestream thần tượng ở Trung Quốc và góc khuất của ngành công nghiệp
Ngành livestream thần tượng bùng nổ tại Trung Quốc mở ra cơ hội đổi đời cho giới trẻ, nhưng cũng kéo theo áp lực cạnh tranh, thu nhập bấp bênh và tỷ lệ đào thải cao.
Bên trong phòng thu chuyên phát trực tiếp (livestream) của công ty truyền thông Zhongxinghui tại thành phố Thâm Quyến, các nhóm biểu diễn đang liên tục nhảy theo nhạc dưới ánh đèn nhấp nháy. Trên màn hình lớn phía trước sân khấu, bình luận và quà tặng ảo từ người xem hiện liên tục theo thời gian thực, bảng xếp hạng cũng thay đổi dựa trên lượng tương tác và mức chi tiêu của khán giả.
Đây là “tuanbo”, mô hình livestream nhóm kiểu thần tượng đang bùng nổ tại Trung Quốc. Kết hợp giữa văn hóa thần tượng, hoạt động tương tác trực tuyến và các thuật toán mạng xã hội, ngành này được dự báo tăng trưởng từ 15 tỷ nhân dân tệ (2,2 tỷ USD) năm ngoái lên khoảng 40 tỷ nhân dân tệ trong năm nay.
Zhongxinghui có ba cơ sở tại Thâm Quyến, trong đó văn phòng lớn nhất rộng 15.000 m2. Công ty vốn tập trung vào sản xuất video truyền thống và livestream bán hàng trong giai đoạn đại dịch Covid-19, nhưng giờ đây đã trở thành một trong những đơn vị đầu tiên ở Trung Quốc tham gia vào mô hình tuanbo.
“Trước đây khán giả chỉ nhìn người nổi tiếng từ xa. Giờ họ muốn được tương tác”, Hou Shuojun, nhà sáng lập Zhongxinghui, nói với Channel News Asia.
Giấc mơ đổi đời
Khác với livestream cá nhân, tuanbo vận hành như một “show thần tượng trực tuyến”, kết hợp biểu diễn, xếp hạng và tương tác liên tục để giữ chân người xem. Khán giả có thể gửi quà tặng ảo để tăng điểm cho thần tượng mình yêu thích, qua đó tác động trực tiếp đến thứ hạng và mức độ hiển thị của họ trên nền tảng.
Báo cáo của Hiệp hội Biểu diễn Nghệ thuật Trung Quốc cho biết trong năm 2025 có hơn 8.000 phòng livestream nhóm phát sóng mỗi ngày trên toàn quốc.
Xu Deya, phó giáo sư truyền thông Đại học Sư phạm Hoa Đông, Thượng Hải, mô tả tuanbo là sự tiếp nối của các chương trình tuyển chọn thần tượng tại Trung Quốc, vốn rất phổ biến trước khi bị cấm vào năm 2021, cùng với sự bùng nổ của nền kinh tế livestream. Theo bà, đây không phải xu hướng nhất thời.
“Nhiều người tham gia lĩnh vực này vốn từng mong muốn trở thành ngôi sao thông qua các chương trình tuyển chọn thần tượng”, bà Xu nói.
Tuanbo bùng nổ trong bối cảnh thị trường việc làm tại Trung Quốc ngày càng cạnh tranh. Tỷ lệ thất nghiệp của nhóm thanh niên từ 16 đến 24 tuổi là khoảng 17% vào tháng 3. Trong năm nay, khoảng 12,7 triệu sinh viên đại học dự kiến gia nhập thị trường lao động.
Zhang Chenggang, phó giáo sư Đại học Kinh tế và Kinh doanh Thủ đô ở Bắc Kinh, cho rằng tuanbo phản ánh sự gia tăng của các hình thức lao động linh hoạt tại Trung Quốc.
“Ngành này tạo cảm giác rào cản thấp và phần thưởng cao, dù trên thực tế chỉ một số ít có thể duy trì thu nhập ổn định lâu dài”, ông Zhang nói.
Sau ánh đèn sân khấu
Người tham gia tuanbo có thể kiếm được từ vài nghìn đến hàng trăm nghìn nhân dân tệ mỗi tháng. Quà tặng ảo trên các nền tảng như Douyin có hiệu ứng đẹp mắt, với mức độ phức tạp tùy thuộc vào giá tiền. Loại quà phổ biến nhất là “Tên lửa Douyin số 1” với giá 1.000 tệ. “Gia Niên Hoa” nằm trong số những loại quà đắt nhất với giá 3.000 tệ, phiên bản đặc biệt của loại quà này vào các dịp lễ như Giáng Sinh, năm mới, Valentine… có thể đắt hơn bản thường vài trăm tệ.
Tuy nhiên, phía sau ánh đèn sân khấu và những video hào nhoáng là cuộc cạnh tranh khốc liệt để giành sự chú ý, chỉ số ít streamer có thể thực sự nổi bật và tồn tại lâu dài.
Nhiều streamer cho biết họ phải làm việc với cường độ cao, đối mặt thu nhập bấp bênh và áp lực để duy trì sức hút trên mạng. Ka Qi Miao, 29 tuổi, từng làm người mẫu ảnh trước khi đại dịch khiến công việc bị gián đoạn. Anh gia nhập ngành livestream vì nghĩ công việc chủ yếu là xuất hiện đẹp trước camera, nhưng thực tế còn phải biết biểu diễn, giao tiếp và phản ứng trước bình luận của khán giả.
“Khi mọi người chỉ nhìn thấy mặt hào nhoáng của một nghề, họ sẽ đổ xô vào. Sau đó, ngành trở nên cực kỳ cạnh tranh”, Ka Qi Miao nói. “Bạn có thể có lượng xem rất cao hôm nay, nhưng ngày mai thì sao?”.
Một streamer khác có nghệ danh An Lan cho biết anh rời quê ở tỉnh Giang Tây tới Thâm Quyến vào năm 2022, sau khi tình cờ nhìn thấy thông tin tuyển dụng trực tuyến. Trước đó, anh từng dạy nhảy và làm nhiều công việc thời vụ.
“Bây giờ mọi người đều đang tranh cùng một chiếc bánh”, An Lan nói về mức độ cạnh tranh trong ngành.
Phía sau những buổi livestream được dàn dựng chỉn chu là lịch làm việc kéo dài hàng chục giờ mỗi ngày. Các streamer phải tập nhảy, trang điểm, và duy trì tương tác với người hâm mộ. Họ follow những tài khoản đã tặng quà để gửi tin nhắn cảm ơn. An Lan cho biết có ngày anh làm việc tới 10 tiếng liên tục.
“Nếu người xem tặng quà cho bạn thì tất nhiên, bạn cũng phải trò chuyện riêng với họ”, An Lan nói.
Với nhiều người, áp lực còn đến từ cảm giác không được chú ý giữa biển nội dung trực tuyến.
“Kiệt sức về thể chất còn có thể vượt qua. Nhưng nếu cảm thấy không ai chú ý đến mình thì mọi thứ trở nên vô nghĩa”, An Yu, 22 tuổi, gia nhập ngành sau khi tốt nghiệp chuyên ngành thời trang tại Quảng Đông đầu năm nay, nói.

An Lan (trái) và Ka Qi Miao (giữa) tập nhảy tại Thâm Quyến ngày 30/4. Ảnh: CNA
Theo các streamer, sự thành công trong ngành này phụ thuộc rất lớn vào thuật toán, lưu lượng truy cập và may mắn. Nhiều người có kỹ năng tốt nhưng vẫn khó nổi bật giữa hàng nghìn buổi livestream diễn ra cùng lúc.
“Ba phần là nỗ lực, bảy phần là may mắn”, Ka Qi Miao nói.
Sự tăng trưởng bùng nổ của tuanbo từng thu hút nhiều công ty và nhà đầu tư đổ tiền vào lĩnh vực này. Li Huijie, cựu điều hành một công ty livestream tại Thâm Quyến, từng rót hơn 8 triệu nhân dân tệ (1,17 triệu USD) vào ba công ty tuanbo trong khoảng một năm.
“Lúc đầu ai cũng nghĩ đây là lĩnh vực đầy cơ hội”, Li nói. Tuy nhiên, chi phí vận hành nhanh chóng trở thành gánh nặng. Một nhóm livestream có thể cần tới 9 nhân sự hậu trường. Tổng chi phí vận hành mỗi tháng dao động từ 150.000 đến 200.000 nhân dân tệ.
Tỷ lệ đào thải trong ngành rất cao. Các đơn vị vận hành trong ngành cũng cho biết chỉ khoảng một trên 10 người có thể bám trụ lâu dài với công việc này. Hou Shuojun cho biết Zhongxinghui đang cố xây dựng mô hình đào tạo nghệ sĩ dài hạn thay vì chạy theo các hiện tượng nổi tiếng chớp nhoáng.
Sự phát triển quá nhanh của tuanbo cũng kéo theo nhiều tranh cãi. Cuối năm ngoái, dư luận Trung Quốc chú ý tới trường hợp một nữ streamer 26 tuổi tố cáo công ty quản lý chỉ trả cho cô 26 nhân dân tệ sau một tháng làm việc. Sự việc làm dấy lên tranh luận về tình trạng bóc lột và thao túng cảm xúc trong ngành.
Đầu năm nay, Hiệp hội Nghệ thuật Biểu diễn Trung Quốc đã ban hành hướng dẫn mới cho ngành livestream nhóm, kêu gọi hạn chế các hợp đồng mang tính ép buộc và tránh tạo ra “mối quan hệ thân mật giả tạo” để kích thích người xem chi tiền.
Dù đối mặt nhiều tranh cãi, sức hút của ngành này với giới trẻ Trung Quốc vẫn chưa có dấu hiệu giảm nhiệt. Trong nền kinh tế nơi sự chú ý trở thành nguồn lực quan trọng, livestream thần tượng đang mở ra cơ hội cho những người trẻ muốn được nhìn thấy, dù cơ hội ấy đi kèm nhiều bất ổn.
“Chúng tôi làm việc chăm chỉ để khi may mắn đến, mình đủ khả năng nắm lấy nó”, Ka Qi Miao nói.
Ver2Solution Theo Channel News Asia, AFP, Reuters
Xu Hướng
Câu hỏi Pop Mart có nâng cấp AI vào sản phẩm đồ chơi không?
Pop Mart, thương hiệu được coi là “gã khổng lồ” nắm trong tay hàng loạt IP (tài sản trí tuệ) đình đám như “Labubu” lại chưa hề có bất kỳ động thái nào liên quan đến sản phẩm AI.
Theo tờ Huxiu, trong năm qua, thị trường đồ chơi tương tác tích hợp AI (AI Companion Toys) tại Trung Quốc đã bùng nổ mạnh mẽ. Những sản phẩm như “Fuzozo” hay “Meng UU” đã tích lũy được lượng người hâm mộ nhất định, nhưng vẫn chưa xuất hiện một “bom tấn quốc dân” nào tại Trung Quốc.
Các doanh nghiệp trong ngành đang kỳ vọng có thể tái tạo một kỳ tích mang tầm cỡ với sản phẩm “Labubu” trong phân khúc đồ chơi nghệ thuật ứng dụng AI.
Khi vốn hóa thị trường biến động và tốc độ tăng trưởng kinh doanh bắt đầu chạm trần, giới đầu tư và thị trường Trung Quốc đều sốt sắng dự đoán: “Liệu Pop Mart có làm đồ chơi AI không?”. Phía Pop Mart vẫn chưa đưa ra tuyên bố rõ ràng.
Theo lời thuật lại của ông Chu Hồng Y (nhà sáng lập Tập đoàn Công nghệ bảo mật 360), thái độ của ông Vương Ninh (nhà sáng lập Pop Mart) đối với vấn đề này là: “Vô dụng chính là hữu dụng”.
Một bên là làn sóng thị trường tích cực đón nhận AI để khuếch đại giá trị IP bằng công nghệ, một bên là sự kiềm chế kiên định với “triết lý vô dụng”. Sự do dự của Pop Mart có lẽ đã chạm đúng vào “nút thắt tử thần” mà ngành đồ chơi tương tác AI vẫn chưa thể tháo gỡ.
Pop Mart là thương hiệu đạt đến đỉnh cao của đồ chơi “blind box” (hộp mù)
Từ “cơn sốt hộp mù” đến nhu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Là bên hưởng lợi từ kinh doanh IP, Pop Mart hiện vẫn chưa có tuyên bố chiến lược AI cụ thể. Tuy nhiên, rõ ràng là thị trường và các nhà đầu tư Trung Quốc đang kỳ vọng họ sẽ làm điều đó.
Trong năm qua, thái độ của thị trường vốn đối với “ông trùm” Art Toy này đã chuyển từ cuồng nhiệt sang xem xét thận trọng.
Năm 2025, trong tổng doanh thu 37,1 tỷ Nhân dân tệ của Pop Mart, riêng IP Labubu đã đóng góp 14,16 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 2 tỷ USD, chiếm 38%).
Đồng thời, mô hình Blind Box (hộp mù) cũng bắt đầu chạm trần. Năm 2025, danh mục đồ chơi bông (plush toys) lần đầu tiên vượt qua mô hình nhân vật (figures) để trở thành nguồn thu lớn nhất, chiếm 50,4% với doanh thu 18,708 tỷ Nhân dân tệ, tăng trưởng 560,6% so với cùng kỳ.
Các nhà đầu tư Trung Quốc đang chờ đợi một “đường cong tăng trưởng thứ hai” giàu tiềm năng hơn.
Với Pop Mart, đơn vị sở hữu IP hàng đầu và đang đối mặt với áp lực tăng trưởng, con đường này không phải là không thể tưởng tượng.
Tháng 11/2025, trong cuộc phỏng vấn với đơn vị truyền thông tài chính Trung Quốc Red Star Capital Bureau, ông Chu Hồng Y cho biết ông từng gợi ý cho ông Vương Ninh việc tích hợp AI vào sản phẩm Pop Mart để chúng biết nói chuyện, biết hát và trò chuyện. Nhưng câu trả lời khi đó của ông Vương Ninh chính là: “Vô dụng chính là hữu dụng”.
Tuy nhiên, từ mô hình trưng bày đến móc khóa phụ kiện thú nhồi bông, nhu cầu của người tiêu dùng đối với Pop Mart quả thực đang chuyển dịch từ “sưu tầm” sang “đồng hành” và “sử dụng hàng ngày”.
Hơn nữa, Pop Mart cũng đang thử nghiệm đa dạng hóa tính năng sử dụng của Labubu, bao gồm cả những nỗ lực mang tính thực dụng như sản xuất đồ gia dụng nhỏ.
Vậy, một Labubu tích hợp AI liệu có phải là giải pháp tốt?
Popmart cần “bộ não AI” như thế nào?
So với các hướng khai thác IP hiện tại của Pop Mart như điện ảnh hóa hay công viên chủ đề (Pop Land), việc tạo ra một món đồ chơi Labubu AI có thể là giải pháp đơn giản hơn.
Xuyên suốt năm 2025, thị trường đồ chơi tích hợp AI của Trung Quốc vô cùng sôi động. Dữ liệu từ Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc cho thấy quy mô thị trường năm 2024 khoảng 24,6 tỷ Nhân dân tệ.
Theo dự báo của Hiệp hội Đồ chơi Quảng Đông rằng đến năm 2030, quy mô thị trường này sẽ vượt ngưỡng 100 tỷ Nhân dân tệ với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm trên 20%.
Tờ Huxiu cho rằng, không gian tưởng tượng của thị trường này là rất lớn, trong khi ngưỡng gia nhập lại khá thấp.
Hiện nay, mô hình đồ chơi tích hợp AI phổ biến nhất là “Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và vỏ búp bê”.
Đối với Pop Mart, thậm chí không cần thay đổi hình dạng móc khóa bông sở trường của Pop Mart, chỉ cần đưa phần cứng thông minh vào bên trong và kết nối với LLM.
Với tiềm lực tài chính và chuỗi cung ứng hiện tại, đây là việc cực kỳ dễ dàng đối với Pop Mart.
Nhưng có lẽ sự chấp nhận cao của người dùng đối với Labubu là “át chủ bài” lớn nhất. Thị trường đồ chơi AI hiện vẫn thiếu các sản phẩm có IP mạnh, trong khi Pop Mart thường bị chỉ trích là chưa dám “thổi hồn” thực sự cho nhân vật.
Nếu tích hợp AI vào Labubu “sống dậy”, hãng có thể chiếm lĩnh khoảng trống thị trường với tư thế của một “ngựa chiến”.
Tuy nhiên, chính độ nhận diện phổ biến của Labubu lại là rào cản lớn nhất cho việc AI hóa.
Từ trước đến nay, CEO Vương Ninh và Pop Mart luôn cực kỳ thận trọng trong việc phát triển IP tự thân. Do chưa tạo tính cách cụ thể qua câu chuyện, người dùng chủ yếu biết đến Labubu qua sản phẩm vậy lý chứ không phải qua một cốt truyện cụ thể.
Dù giọng nói của các nhân vật đã xuất hiện trong quảng cáo và công viên Pop Land, nhưng nó chưa để lại ấn tượng sâu đậm.
Tháng 3 vừa qua, Pop Mart và Sony Pictures đã công bố hợp tác phát triển phim điện ảnh Labubu, nhưng hiện dự án vẫn ở giai đoạn sơ khởi.
Nếu một IP chưa được xây dựng toàn diện mà đã vội vàng tung ra hình thái cụ thể như đồ chơi AI, người dùng có thể mất đi trí tưởng tượng về Labubu.
Ở một góc độ nào đó, IP hàng đầu cần đi đôi với công nghệ đỉnh cao để thỏa mãn sự tưởng tượng của công chúng. Công nghệ đồ chơi AI hiện nay vẫn còn hạn chế, chủ yếu chỉ là đối thoại, nhiều sản phẩm thậm chí không có tay chân cử động linh hoạt. Đối với Pop Mart, đây là rủi ro kỹ thuật.
Nếu tương tác cứng nhắc, phản hồi chậm gây trải nghiệm kém, nó có thể trực tiếp làm sụp đổ giá trị IP của Labubu. Với người yêu thích, họ cần một Labubu “sống”, chứ không phải một món đồ chơi biết nói đơn thuần.
Chính vì lo ngại này, không chỉ Pop Mart mà nhiều sản phẩm AI khác trên thị trường cũng hiếm khi hợp tác với IP lớn. Chủ sở hữu IP lo ngại công nghệ chưa chín muồi sẽ làm tổn hại giá trị thương hiệu, trong khi nhà sản xuất lại thích làm các sản phẩm không có IP để giảm chi phí bản quyền.
Thương hiệu Pop Mart với các sản phẩm đồ chơi Labubu nổi tiếng
Một “ván bài” cần sự thận trọng tột độ
Đằng sau những thảo luận về công nghệ và mô hình kinh doanh, một câu hỏi thực tế và hóc búa nhất đang đặt ra trước mắt Pop Mart: Một sản phẩm Labubu biết nói nên được bán với giá bao nhiêu?
Đây không phải câu hỏi dễ trả lời. Định giá không chỉ quyết định biên lợi nhuận, mà còn định nghĩa vị thế sản phẩm, kỳ vọng của người dùng và cả khí chất của IP Labubu.
Hiện tại, sản phẩm AI có IP thành công nhất có thể kể đến Olaf của NVIDIA. Robot Olaf ra mắt tại hội nghị GTC (GPU Technology Conference) năm nay không chỉ giống hệt nguyên tác hoạt hình mà còn có thể tự đi lại, trò chuyện và nhảy múa.
Tuy nhiên, do chi phí và bài toán thương mại, loại sản phẩm này phù hợp hơn cho thị trường B2B (thị trường giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp).
Olaf được định vị là robot AI siêu cao cấp, khác hẳn với những “thú cưng điện tử” biết nói trên thị trường Trung Quốc.
Các sản phẩm đồ chơi AI đang sốt tại Trung Quốc tập trung ở phân khúc giá từ 100 đến 400 Nhân dân tệ. Ở mức giá này, người dùng mua vì “lạ” chứ không kỳ vọng quá cao vào chất lượng hay giá trị IP.
Ngược lại, phân khúc trung cấp với mức giá khoảng 1.000 Nhân dân tệ gần như vẫn còn bỏ ngỏ và chưa có lời giải rõ ràng về việc sản phẩm cần đạt tới tiêu chuẩn nào để thuyết phục người tiêu dùng sẵn sàng chi trả ở mức giá này.
Pop Mart không thể đi con đường giá rẻ, phân khúc thấp vì sẽ làm loãng giá trị IP. Họ cũng không thể bê nguyên mô hình cao cấp của NVIDIA vì thiếu tích lũy công nghệ và khó hỗ trợ mức giá tiêu dùng hàng vạn tệ.
Phân khúc trung cấp là lựa chọn duy nhất, nhưng lại là “vùng đất không người” đầy rủi ro.
Ngoài bài toán định giá, còn một vấn đề nan giải hơn, đó là chi phí trên mỗi lượt hội thoại. Bản chất của đồ chơi AI là phần cứng và dịch vụ duy trì.
Mỗi khi người dùng nói một câu, hệ thống phải gọi lệnh từ LLM và mỗi lượt gọi đều tốn phí. Các sản phẩm giá rẻ hiện nay hoặc là nhà sản xuất bù lỗ, hoặc dùng các mô hình mã nguồn mở rẻ tiền, phản hồi chậm. Một IP như Labubu không thể dùng mô hình kém chất lượng.
Thêm vào đó, chưa doanh nghiệp nào trong ngành vận hành thành công mô hình thu phí thuê bao.
Chính vì vậy, bắt người dùng trả tiền hàng tháng để trò chuyện với Labubu là điều gần như không khả thi với năng lực sản phẩm hiện tại.
Trong bối cảnh tăng trưởng Blind Box (hộp mù) chạm trần và “đường cong thứ hai” vẫn còn mờ nhạt, việc “sống hóa” IP cốt lõi có thể là bước đi tất yếu của Pop Mart. Cho đến nay, bước đi đầu tiên của họ vẫn đầy do dự, và đồ chơi AI có lẽ vẫn là câu chuyện của tương lai xa.
Tuy nhiên, nếu thành công, Pop Mart sẽ hoàn thành bước nhảy vọt từ “Công ty vận hành IP” sang “Công ty sống hóa IP”. Labubu khi đó không còn là búp bê trưng bày trong tủ, mà là một người bạn có ký ức, cá tính và biết trưởng thành. Câu chuyện này có thể mang lại tiềm năng to lớn cho Pop Mart, lớn hơn nhiều so với giá trị của bất kì một IP đơn lẻ nào.
Ver2Solution theo CafeBiz
-
Công Nghệ Phần Cứng9 tháng agoMeta sẵn sàng định nghĩa lại thiết bị chủ đạo của tương lai
-
Công Nghệ Phần Mềm9 tháng agoỨng dụng lên top vượt ChatGPT
-
Trong Nước9 tháng agoHàng loạt thương hiệu Trung Quốc tràn vào Tiktok Shop Việt Nam
-
Công Nghệ Phần Mềm9 tháng agoTiktok cạnh tranh Youtube chuyển đổi sang video dài phát trực tiếp
-
Xu Hướng9 tháng agoDân mạng tìm mua gì nhiều nhất trên sàn Shopee, TikTok?
-
Khởi Nghiệp9 tháng agoXu hướng mới giúp hàng nghìn người Việt kiếm tiền USD mỗi ngày
-
Livestream9 tháng agoNgười già gia nhập thị trường livestream xuyên đêm
-
Trong Nước8 tháng agoShopee bắt tay với Facebook có thể gắn thẻ sản phẩm Shopee để làm tiếp thị liên kết







