Nghi ngờ Facebook sử dụng micro điện thoại nghe lén vì quảng cáo xuất hiện quá chính xác, tuy nhiên nguyên nhân có thể nằm ở dữ liệu hành vi người dùng.

các diễn đàn công nghệ và mạng xã hội liên tục xuất hiện những chia sẻ cho rằng Facebook dường như “biết quá nhiều” về sở thích, nhu cầu hay dự định của người dùng.

Nhiều người cho biết họ chỉ mới nhắc đến một sản phẩm, địa điểm du lịch hay món ăn nào đó trong cuộc trò chuyện trực tiếp với bạn bè, chỉ ít giờ sau Facebook đã xuất hiện hàng loạt quảng cáo liên quan.

Điều này khiến không ít người đặt câu hỏi liệu nền tảng mạng xã hội lớn nhất thế giới có đang âm thầm nghe lén các cuộc trò chuyện của người dùng hay không.

Năm 2024, nghi vấn này một lần nữa gây chú ý khi một số tài liệu tiếp thị của công ty quảng cáo Cox Media Group (CMG) bị truyền thông quốc tế tiết lộ.

Trong các tài liệu này xuất hiện khái niệm “Active Listening” (lắng nghe chủ động), được giới thiệu là công nghệ có khả năng sử dụng dữ liệu giọng nói nhằm hỗ trợ quảng cáo nhắm mục tiêu.

Thông tin nhanh chóng làm dấy lên tranh luận về khả năng các nền tảng công nghệ đang sử dụng micro trên điện thoại để thu thập dữ liệu người dùng.

Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, nhiều lần phủ nhận cáo buộc nghe lén người dùng.

Trong tài liệu về quyền riêng tư đăng trên Facebook, Meta khẳng định công ty không sử dụng micro trên điện thoại để phục vụ quảng cáo hoặc thay đổi nội dung hiển thị trên News Feed.

Theo Meta, micro chỉ được kích hoạt khi người dùng chủ động sử dụng các tính năng cần đến âm thanh như ghi âm, gọi điện hoặc quay video.

Năm 2025, Adam Mosseri, Giám đốc Instagram, cũng phải lên tiếng giải thích về nghi vấn này. Ông cho rằng Meta không nghe lén người dùng và khẳng định nguyên nhân khiến nhiều người tin vào điều đó nằm ở khả năng cá nhân hóa quảng cáo ngày càng chính xác của các nền tảng số.

Đến nay chưa có bằng chứng công khai đáng tin cậy nào cho thấy Facebook bí mật sử dụng micro để ghi lại các cuộc trò chuyện hằng ngày của người dùng nhằm phục vụ quảng cáo.

Nhiều chuyên gia quyền riêng tư cho rằng Facebook không cần phải nghe lén để hiểu người dùng đang quan tâm điều gì.

Theo tổ chức bảo vệ quyền riêng tư số Electronic Frontier Foundation (EFF), các nền tảng như Facebook đã sở hữu lượng dữ liệu rất lớn về hành vi trực tuyến của người dùng, từ hoạt động trên mạng xã hội, lịch sử tương tác quảng cáo, vị trí địa lý, thông tin thiết bị cho đến các website có tích hợp công cụ theo dõi của Meta.

Nhờ nguồn dữ liệu khổng lồ này, hệ thống quảng cáo có thể xây dựng hồ sơ người dùng chi tiết và đưa ra những dự đoán khá chính xác về sở thích hoặc nhu cầu trong tương lai.

Điều đó tạo ra cảm giác như Facebook đang “đọc suy nghĩ” hoặc nghe được những cuộc trò chuyện ngoài đời thực, dù chưa có bằng chứng cho thấy nền tảng thực sự sử dụng micro để thực hiện điều này.

Dù vậy, các chuyên gia bảo mật vẫn khuyến nghị người dùng thường xuyên rà soát quyền truy cập của ứng dụng trên điện thoại, đặc biệt là các quyền liên quan đến micro, camera và vị trí, nhằm hạn chế nguy cơ thu thập dữ liệu ngoài mong muốn.

Ver2Solution theo VTCNews

Việc Facebook xuất hiện quảng cáo đúng món đồ hoặc địa điểm vừa được thảo luận trực tiếp trong các cuộc trò chuyện đời thực đã trở thành một trải nghiệm gây bất an cho nhiều người dùng di động hiện nay.

Sự trùng hợp chuẩn xác liên tục làm thổi bùng nghi vấn về việc ứng dụng mạng xã hội lớn nhất thế giới đang âm thầm kích hoạt micro để thu âm và nghe lén người dùng 24/7.

Tuy nhiên, các phân tích chuyên sâu về hạ tầng mạng chứng minh bản chất của hệ thống định vị hành vi đáng ngại hơn nhiều so với giả thuyết về “một chiếc micro luôn bật”.

Rào cản kỹ thuật khiến “Facebook nghe lén” là bất khả thi

Việc một ứng dụng liên tục ghi âm rồi mã hóa và truyền tải dữ liệu âm thanh dưới nền từ hàng tỷ thiết bị về máy chủ là điều không khả thi về mặt kỹ thuật.

Thực tế, quy trình này nếu tồn tại sẽ làm cạn kiệt dung lượng pin điện thoại chỉ trong vài giờ, đồng thời làm gia tăng đột biến lượng dữ liệu mà thiết bị tiêu thụ (qua Wi-Fi, mạng di động) mà người dùng có thể dễ dàng phát hiện ra ngay lập tức.

Nghi vấn của người dùng từng gia tăng khi tập đoàn truyền thông Cox (CMG) của Mỹ thông tin về công nghệ nghe chủ động, nhưng vào tháng 5/2026, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) xử phạt đơn vị này vì hành vi quảng cáo lừa dối, khẳng định công nghệ thu âm thời gian thực trên thực chất là giả mạo để trục lợi từ việc mua bán danh sách email.

Mark Zuckerberg, CEO Meta (công ty mẹ của Facebook, Messenger, WhatsApp, Instagram…), khi điều trần trước Quốc hội Mỹ cũng dứt khoát bác bỏ giả thuyết nghe lén này và gọi đó là một “thuyết âm mưu”.

Mạng lưới bám đuổi hành vi qua các dấu chân số phi vật lý

Dù micro không tự ý bật để ghi âm cuộc đối thoại, sự thật về cách hệ thống mạng xã hội bám đuổi người dùng lại nằm ở hàng loạt phương thức định vị phi vật lý tinh vi mà ít ai ngờ tới. Thay vì nghe âm thanh, nền tảng trực tuyến sử dụng cơ chế định vị đồng hiện diện.

Cụ thể, thông qua kết nối định vị GPS, Bluetooth hoặc việc dùng chung một mạng Wi-Fi, thuật toán sẽ tự động nhận diện và liên kết các tài khoản đang ở gần nhau về mặt không gian.

Ví dụ, nếu một người thực hiện thao tác tra cứu sản phẩm trên mạng, hệ thống sẽ tự động giả định nhóm người xung quanh họ cũng có chung mối quan tâm và ngay lập tức phân phối quảng cáo tương tự đến bảng tin của những người còn lại.

Bên cạnh đó, “dấu chân số” của người dùng còn bị thu thập triệt để thông qua các công cụ theo dõi chéo được nhúng ẩn trên hàng triệu website của bên thứ ba, bao gồm hệ thống nút tương tác, mã Facebook Pixel và cookie theo dõi hành vi mua sắm.

Hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ liên tục tổng hợp luồng siêu dữ liệu này để phác họa chân dung và dự đoán chính xác nhu cầu của người dùng, tạo ra cảm giác như ứng dụng có thể đọc được suy nghĩ.

Thậm chí, nền tảng mạng xã còn sử dụng những đoạn ghi âm mà người dùng chủ động thực hiện khi sử dụng các tính năng tin nhắn thoại hoặc dịch giọng nói để huấn luyện thuật toán, biến các tương tác tự nguyện thành dữ liệu phục vụ mục đích tối ưu hóa quảng cáo nhắm mục tiêu.

Nói cách khác, Meta có thể không dùng trực tiếp nội dung người dùng chủ động ghi âm để phục vụ quảng cáo nhắm mục tiêu, mà tận dụng dữ liệu trong quá trình kiểm duyệt để phân tích siêu dữ liệu liên nền tảng.

Đây mới là điều người dùng cần phải lo lắng, bởi các nền tảng trực tuyến đã âm thầm xây dựng một “bản sao kỹ thuật số” của họ thông qua hoạt động trên Internet mà chủ nhân tài khoản không ý thức được.

Một báo cáo gần đây của hãng nghiên cứu bảo mật Kaspersky nhấn mạnh nỗi lo ngại khi phụ huynh vô tư đăng tải thông tin của con cái lên mạng, bất chấp việc các nền tảng online cũng như kẻ xấu có thể lợi dụng nguồn dữ liệu này để xây dựng kế hoạch tấn công về lâu dài.

Ver2Solution theo VTCNews

Động thái mới cho thấy Meta đang tiếp tục tìm kiếm các mô hình sản phẩm mới, trong bối cảnh hành vi người dùng trên Internet thay đổi nhanh chóng.

Meta đang phát triển một ứng dụng thị trường dự đoán mới. Dự án có tên nội bộ là Arena, do CEO Mark Zuckerberg trực tiếp triển khai trong thời gian gần đây.

Theo nguồn tin nội bộ, Arena sẽ có cơ chế gần giống Polymarket và Kalshi. Đây là 2 nền tảng thị trường dự đoán lớn hàng đầu thị trường hiện tại. Người dùng trên các nền tảng này có thể đặt cược vào kết quả của nhiều sự kiện. Các chủ đề có thể là thể thao, chính trị, giải trí hoặc tin tức.

Tuy nhiên, Arena có thể không dùng tiền thật trong giai đoạn đầu. Một nguồn tin cho biết ứng dụng nhiều khả năng sử dụng hệ thống điểm. Cách vận hành này giống một trò chơi điện tử. Dù vậy, Meta chưa loại trừ khả năng thêm yếu tố cá cược bằng tiền thật trong tương lai.

Mỏ vàng tỷ USD

Arena được thiết kế như một ứng dụng độc lập. Nó không nằm trực tiếp trong Facebook, Instagram, WhatsApp hay Messenger. Meta dường như muốn tận dụng lượng người dùng lớn của mình để kéo họ sang trải nghiệm sản phẩm mới.

Dự án đang trong giai đoạn phát triển và thử nghiệm. Tuy nhiên, một số chuyên gia trong ngành cho rằng đây là ưu tiên quan trọng tại Meta. Nó phản ánh cách Zuckerberg thường tiếp cận sản phẩm mới. Ông theo dõi hành vi đang nổi lên trên Internet. Sau đó, Meta tìm cách xây dựng phiên bản riêng của trào lưu đó.

CEO Mark Zuckerberg có xu hướng phát triển các ứng dụng theo trào lưu. Ảnh: New York Times.

Theo New York Times, chiến lược này của Meta không phải điều mới mẻ. Trong nhiều năm, gã khổng lồ mạng xã hội đã học hỏi hoặc sao chép các tính năng phổ biến từ đối thủ. Công ty từng làm điều đó với Stories, video ngắn và nhiều định dạng nội dung xã hội khác.

Tuy nhiên, kết quả không phải lúc nào cũng thành công. Meta từng thử nhiều ứng dụng độc lập. Năm 2019, nhóm New Product Experimentation đã phát triển các sản phẩm liên quan đến podcast, du lịch, âm nhạc và hẹn hò. Theo các nguồn tin, rất ít ứng dụng đạt được sức hút lớn.

Dù vậy, Meta vẫn có lý do để tiếp tục thử nghiệm. Facebook và Instagram hiện tập trung nhiều vào video. Điều này khiến không gian thử ý tưởng mới trong các ứng dụng chính bị thu hẹp. Vì vậy, công ty đang tìm đến các ứng dụng riêng biệt.

Trước đó, công ty mẹ của Facebook từng ra mắt Forecast vào năm 2020. Đây là ứng dụng cho phép cộng đồng đưa ra dự đoán về các sự kiện trong giai đoạn đầu của đại dịch Covid-19. Ứng dụng dùng hệ thống điểm, không dùng tiền thật. Tuy nhiên, nó đã bị khai tử vào năm 2022 do không thu hút được người dùng.

Cơ hội khổng lồ

Hiện tại, thị trường dự đoán đang tăng trưởng mạnh, giúp Polymarket và Kalshi trở thành những cái tên nổi bật. Họ xuất hiện trong các sự kiện thể thao lớn và cả chương trình truyền hình. Theo New York Times, 2 nền tảng này ghi nhận tổng giá trị giao dịch khoảng 50 tỷ USD trong năm 2025. Con số này đã vượt 130 tỷ USD trong năm nay.

Tuy nhiên, sự bùng nổ này kéo theo nhiều rủi ro. Các thị trường dự đoán cho phép người dùng đặt cược vào nhiều sự kiện. Điều đó có thể tạo cơ hội cho người có thông tin nội bộ kiếm lợi.

Các nền tảng dự đoán thị trường đang thu hút lượng lớn người dùng. Ảnh: New York Times.

Một số giao dịch đáng ngờ trên Polymarket đã gây chú ý tại Washington. Vào tháng 4, công tố viên liên bang ở New York cáo buộc một thành viên Lực lượng Đặc nhiệm Mỹ sử dụng thông tin mật để đặt cược vào kế hoạch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Theo công tố viên, người này kiếm hơn 400.000 USD từ vụ đặt cược.

Thông tin Meta phát triển Arena cũng nhanh chóng vấp phải chỉ trích. Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal cho rằng công ty đang đi vào một lĩnh vực nhạy cảm.

“Meta đã sao chép máy đánh bạc để gây nghiện cho trẻ em trên Instagram. Giờ đây Zuckerberg đang biến công ty của mình thành một thị trường dự đoán”, ông Blumenthal viết trên mạng xã hội ngày 23/6.

Ver2Solution theo ZNews