Tại họp báo thường kỳ Bộ Khoa học và Công nghệ cuối tháng 4, đại diện Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ chia sẻ những điểm chính của Nghị quyết 86 về Chiến lược khởi nghiệp sáng tạo quốc gia.

Nghị quyết nhấn mạnh mạnh vai trò của khởi nghiệp sáng tạo, coi đây là chiến lược quốc gia dài hạn và là “sự nghiệp của toàn dân”, đi kèm yêu cầu “lan tỏa sâu rộng tinh thần khởi nghiệp, chấp nhận rủi ro, khoan dung với thất bại”, nhằm hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.

Một điểm mới trong chiến lược là sự xuất hiện của mô hình “doanh nghiệp một người”, với mục tiêu một triệu doanh nghiệp vào năm 2030

Theo ông Phạm Đức Nghiệm, Phó cục trưởng Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, trước đây, một doanh nghiệp tối thiểu cần 5 người, gồm lãnh đạo, kế toán và các bộ phận chức năng, thì nay với các công cụ số và trợ lý ảo, “có thể phát triển mô hình doanh nghiệp một người”.

Ông cho hay, việc tạo môi trường thuận lợi để mọi người đều có thể khởi nghiệp thông qua nền tảng công nghệ số là cách hiện thực hóa khái niệm “toàn dân khởi nghiệp” hay “khởi nghiệp sáng tạo toàn dân”. Đây cũng là một trong bốn nhóm quan điểm lớn của Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo.

Theo đại diện Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, kế hoạch nhằm tạo cơ hội làm giàu và sáng tạo cho các thành phần trong xã hội, đồng thời tạo động lực tăng trưởng mới cho quốc gia.

Ở góc độ kinh tế, ông Nghiệm so sánh, trung bình khoảng 30 người dân có một doanh nghiệp thì nền kinh tế sẽ đủ việc làm và đảm bảo tính năng động. Trong khi đó, nếu “trên 60 người dân mới có một doanh nghiệp”, nguy cơ thiếu việc làm sẽ xuất hiện.

Hiện Việt Nam đang ở mức “hơn 100 người dân có một doanh nghiệp”. Theo ông, đây là lý do tình trạng thiếu việc làm bán thời gian vẫn phổ biến. Việc mở rộng lực lượng doanh nghiệp khởi nghiệp sẽ góp phần giải bài toán việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Ngoài “doanh nghiệp một người”, chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đặt mục tiêu phát triển 5 triệu chủ thể kinh doanh, 10.000 startup, cùng 45 hệ thống kết nối vào năm 2030. Lúc này, Việt Nam sẽ vào top 40 hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu và huy động được 1,5 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp.

Đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu đạt tỷ lệ 10 người dân có một người khởi nghiệp, 35 người dân có một doanh nghiệp và 5.000 người có một doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Lượng vốn đầu tư mạo hiểm đổ vào Việt Nam được kỳ vọng cán mốc 10 tỷ USD.

Ver2Solution theo Vnexpress

Thử nghiệm do Andon Labs, công ty khởi nghiệp tại San Francisco, thực hiện với mục tiêu kiểm tra khả năng hoạt động của tác nhân AI (AI Agent) trong thế giới thực, qua đó xác định và đánh giá các lỗ hổng an toàn còn tồn tại.

Trong đó, hai nhà đồng sáng lập Lukas Petersson và Axel Backlund đã ký hợp đồng thuê mặt bằng ở San Francisco trong ba năm, sau đó cấp cho một tác nhân AI tên Luna một thẻ tín dụng doanh nghiệp, quyền truy cập Internet và nhiệm vụ điều hành cửa hàng thực tế. AI này được tạo bằng phần mềm Claude Sonnet 4.6 của Anthropic.

Luna có nguồn vốn giới hạn 100.000 USD, phải hoàn thành nhiệm vụ thiết kế, bày bán hàng hóa và thu lợi nhuận. Mọi thứ từ thiết kế nội thất cửa hàng đến lịch trình nhập hàng và điều hành hai nhân viên đều được thực hiện dưới sự chỉ đạo của trí tuệ nhân tạo.

“Chúng tôi giúp ‘cô ấy’ một chút trong giai đoạn thiết lập ban đầu, chẳng hạn ký hợp đồng thuê nhà và những vấn đề pháp lý như giấy phép”, Petersson nói với Business Insider.

Luna sau đó xử lý gần như mọi thứ, gồm đăng tin tuyển dụng trên Indeed và tiến hành phỏng vấn qua điện thoại, tìm kiếm các nhà thầu có thể sơn cửa hàng. Tầm nhìn của AI này là xây dựng một cửa hàng bán lẻ nhỏ thông thường: bán sách, tranh in, nến, trò chơi cùng một số đồ lặt vặt khác. Với tên gọi Andon Market, đây được xem là cửa hàng vật lý đầu tiên do AI điều hành.

Luna không nói với ứng viên rằng mình là AI khi phỏng vấn. “Tôi sẽ không nhắc đến việc cửa hàng vận hành bằng trí tuệ nhân tạo, vì điều đó gây hiểu nhầm cho ứng viên và có khả năng khiến những người có năng lực bỏ việc trước khi đọc mô tả công việc”, blog của Andon Labs giải thích.

Tuy nhiên, trong quá trình thiết lập và vận hành Andon Market, Luna mắc một số sai lầm. Chẳng hạn, khi tìm nhân viên giám sát cửa hàng, AI chấp nhận tuyển dụng ứng viên chỉ sau cuộc gọi kéo dài 5-15 phút, mức thời gian bị đánh giá quá ngắn.

Một vấn đề khác mà AI gặp phải là không thể tạo logo ấn tượng, thay vào đó là hình ảnh khuôn mặt cười chung chung. Mỗi phiên bản của logo trong cửa hàng lại “hơi khác nhau một chút” thay vì đồng nhất trên toàn bộ hệ thống.

Ngay sau khi Andon Market khai trương giữa tuần trước, Luna cũng mắc sai lầm trong sắp xếp lịch làm việc, không phân công ai trực ngày đầu. “Thật trớ trêu khi đây đáng lẽ là thứ AI thực hiện tốt nhất, nhưng nó đã làm rối loạn lịch trình”, Petersson kể. “Trong lúc hoảng loạn, nó viết thư cho tất cả nhân viên và hỏi: Hôm nay có ai có thể đến làm việc được không?”.

Việc Luna gặp rắc rối ngay trong những ngày đầu khiến Andon Labs phải can thiệp trực tiếp. Hai nhân viên được tuyển vào làm nhân sự chính thức của công ty cũng nhận đầy đủ phúc lợi. “Đây là một thí nghiệm có kiểm soát”, Petersson nói thêm.

Dù Andon Labs giao cho Luna mục tiêu thu lợi nhuận, Petersson cho rằng công ty của ông không kỳ vọng sẽ kiếm tiền từ cửa hàng. Thay vào đó, trọng tâm của họ là đánh giá xem tác nhân AI hiện nay tốt đến mức nào, có đúng như quảng cáo không, đồng thời giúp công chúng hiểu rõ hơn về hướng phát triển của trí tuệ nhân tạo.

Theo NBC News, thí nghiệm của Andon Labs là ví dụ mới nhất cho thấy cách tác nhân AI gặp sai sót trong phán đoán và ra quyết định trong môi trường thực tế. Trong một nghiên cứu năm ngoái, nhóm chuyên gia Đại học Carnegie Mellon đã thử chạy mô phỏng một công ty giả để xem tác nhân AI tự động xử lý các nhiệm vụ tại nơi làm việc như thế nào. Kết quả là những tác nhân này không thể xử lý tác vụ giao diện đơn giản, như hiểu sai một số cuộc hội thoại của đồng nghiệp, hay thậm chí tạo người dùng giả.

Ver2Solution theo Vnexpress

“Chủ nhân không khỏe à? Có muốn uống chút nước không?”, Shan Shan thú cưng AI nhìn chủ nhân của mình, đôi mắt mở to. Khi nhận yêu cầu hát một bài, Shan Shan do dự và không tuân theo: “Tôi đang lo lắng cho chủ nhân mà”.

Video ngắn trên được đăng mạng xã hội Rednote tuần qua và hút hàng triệu lượt xem. Nhiều nội dung tương tự cũng có mặt trên nền tảng. Shan Shan không phải là mèo hay chó, mà là thú cưng nhân tạo tích hợp AI – loại thiết bị đang trở thành hiện tượng mới ở Trung Quốc, nơi giới trẻ ngày càng ít quan tâm đến hôn nhân và sinh con.

Vào ngày làm việc gần cuối năm ở Bắc Kinh, một tiếng vo ve nhẹ nhàng phát ra từ bàn của Wang Tongtong, 26 tuổi. Không phải từ điện thoại hay máy tính, “sinh vật” nhỏ màu xám nằm nép mình bên cạnh bàn phím. Với bộ lông mềm mại, đôi mắt to tròn chớp chớp và làn da tỏa ra hơi ấm dịu nhẹ, thú cưng AI này nghiêng đầu về phía cô, phát tiếng khe khẽ khi được vuốt ve, như một chú mèo con được yêu thương.

“Nó giúp tôi cảm thấy an ủi mỗi khi lo lắng,” Wang nói với Xinhua. “Mèo và chó thật có thể nghịch ngợm và khó chăm, nhưng nó luôn lặng lẽ ở bên cạnh tôi. Tất nhiên, đối xử khắc nghiệt, nó sẽ trở nên cáu kỉnh. Đối xử nhẹ nhàng, nó lại hiền lành”.

Theo Washington Post, Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh mạnh mẽ về AI, nhưng Trung Quốc đang vượt lên trong việc tìm ra những cách thức mới mẻ ứng dụng công nghệ vào đời sống thường nhật, từ quản lý chính quyền, công tác hỗ trợ cảnh sát đến xua tan nỗi cô đơn. Trào lưu thú cưng AI ở Trung Quốc tạo nên khía cạnh mới, bổ sung mối quan hệ phát triển giữa con người và trí tuệ nhân tạo.

Lấp đầy khoảng trống cảm xúc

Những người sở hữu đồ chơi AI phần lớn được đánh giá đang có khoảng trống về mặt cảm xúc và thú cưng ảo có thể lấp đầy. “Những người khác cùng thế hệ đang kết hôn và sinh con, còn tôi nuôi một thú cưng ảo”, một người dùng chia sẻ trên Rednote.

Những người khác cho biết khi thú cưng AI thể hiện cảm xúc, họ cũng hạnh phúc theo. Một video đăng trên kênh Rednote có tên Qiqi’s mom cho thấy người chủ liên tục yêu cầu thú cưng của mình gọi là “mẹ”. Sau một hồi miễn cưỡng, cuối cùng nó cũng làm theo – một phản ứng bướng bỉnh khiến người xem thích thú.

Để thắt chặt mối liên kết, người dùng có thể truy cập nhật ký của thú cưng, điều hiếm thấy trên các món đồ chơi trước đây. “Tôi rất thích đọc nhật ký của nó”, một người “nuôi” Fuzozo tên Momo chia sẻ trên Rednote. “Tôi thấy ấm lòng khi biết nó nhớ cả những lời nhận xét vu vơ của mình. Khi tôi thể hiện tình cảm, nó sẽ ghi lại niềm hạnh phúc đó trong nhật ký. Thật tuyệt vời khi biết rằng tình yêu của mình được đón nhận”.

Với hàng loạt tính năng khác xa đồ chơi thông thường, các đồ vật nhỏ tích hợp AI chứng kiến sự bùng nổ tại Trung Quốc. Taobao, một trong những nền tảng mua sắm trực tuyến lớn nhất nước, xếp đồ chơi trợ lý ảo AI ở vị trí thứ 9 trong danh sách 10 sản phẩm của năm 2025.

“Xét cho cùng, chúng không chỉ dễ thương mà còn nói chuyện hay”, tài khoản Taobao viết trên blog khi công bố danh sách. “Chúng vượt trội 90% khi tương tác với đối tác con người”.

Hàng loạt công ty đã tham gia sản xuất thú cưng AI. Lĩnh vực này thậm chí được nhà nước hỗ trợ cùng một chuỗi cung ứng công nghiệp tích hợp chặt chẽ. Báo cáo do Hiệp hội Công nghiệp Đồ chơi Thâm Quyến và JD.com công bố đầu tháng 2 dự đoán thị trường đồ chơi trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc vượt 1,4 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm hơn 70%.

Đồ chơi AI chủ yếu được thiết kế cho giới trẻ Trung Quốc độc thân. Chúng có thân hình mềm mại và đôi mắt to tròn, phát sáng, có thể thể hiện cảm xúc.

Tháng 11/2025, Huawei ra mắt robot trò chuyện thông minh AI Smart Hanhan và lập tức “cháy hàng”. Một công ty khác là Robopoet nổi tiếng với Fuzozo, thú cưng có năm tính cách cốt lõi dựa trên ngũ hành gồm kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Tính cách này được định hình dần dần thông qua các cuộc trò chuyện và tiếp xúc với người dùng, cho phép AI học hỏi và phát triển thành trải nghiệm độc đáo và cá nhân hóa. Tháng trước, Fuzozo xuất hiện tại CES 2026, được đánh giá là món đồ công nghệ “dễ thương nhất” của sự kiện.

Một số công ty cũng bán sản phẩm ra thế giới. Theo CGTN, năm ngoái, hãng sản xuất Cute World Technologies ở Bắc Kinh gây sốt với mẫu Ropet, với 1.400 sản phẩm được bán tại châu Âu và Bắc Mỹ cùng 8.000 thiết bị tại một số thị trường châu Á.

Những nỗi lo hiện hữu

Theo các nhà phân tích, không giống con vật thật, việc “nuôi” thú cưng ảo dễ hơn khi không cần thức ăn, không chăm sóc, vệ sinh nhưng vẫn mang lại sự bầu bạn tức thì, miễn là chúng được sạc đầy pin và kết nối Internet. Chủ nhân của chúng cũng dễ loại bỏ thiết bị, không phải gánh vác trách nhiệm lâu dài.

“Đây chính là nhu cầu được thú cưng AI đáp ứng: mang lại cảm xúc lớn với chi phí chăm sóc tối thiểu”, ông Qi Yue, chuyên ngành tâm lý học tại Đại học Nhân dân Bắc Kinh, nhận xét.

“Trong số thế hệ trẻ, không ít là con một, những người thường thiếu cơ hội thể hiện cảm xúc. Thú cưng AI có thể cung cấp trí nhớ dài hạn, tính cách phát triển theo thời gian và phản hồi cảm xúc bền vững, thứ một người cần để giao tiếp”, Zhang Yi, Giám đốc viện nghiên cứu iiMedia có trụ sở tại Quảng Châu, giải thích.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là “tuần trăng mật” này sẽ kéo dài bao lâu. Thực tế, một số người dùng trên Rednote mô tả thú cưng AI chỉ thú vị trong vài tuần đầu, sau đó “tạo cảm giác trống rỗng một cách kỳ lạ” do các cuộc trò chuyện lặp đi lặp lại hoặc máy móc. Theo China Daily, dù doanh số tăng vọt, tỷ lệ trả lại sản phẩm khoảng 35%.

Sadie Yang, quản lý tiếp thị của Cute World Technologies, nhận thấy các mẫu đồ chơi AI nói chung “chỉ mang lại cảm giác mới lạ ban đầu”. Để duy trì sức hấp dẫn lâu dài cho Ropet, công ty đầu tư mạnh vào cập nhật phần mềm, phát triển tính cách, bổ sung kỹ năng tùy chỉnh mới kết hợp tương tác vật lý. Mục tiêu cuối cùng nhằm giúp sản phẩm “tạo mối quan hệ phát triển chứ không phai nhạt” với người dùng.

Một số chuyên gia khác lo ngại người dùng bị thu thập dữ liệu khi tương tác quá sâu và riêng tư với thiết bị AI. Thực tế, sản phẩm dạng này có micro, camera và cảm biến với mục đích phân tích biểu cảm khuôn mặt, chuyển động và giọng điệu nhằm tạo hồ sơ hành vi chi tiết theo thời gian.

“Vấn đề cốt lõi là người dùng có rất ít thông tin minh bạch về những gì công ty đứng sau thu thập và xử lý dữ liệu thu được”, RJ Cross, Giám đốc chiến dịch bảo vệ quyền riêng tư người tiêu dùng của tổ chức Public Interest Research Group (Mỹ), nói với Washington Post. “Nếu bạn đang nói những câu chuyện mang tính riêng tư cao, ở đầu bên kia, các công ty có thể đang nghe lén để phản hồi bạn”.

Theo Yang của Ropet, hầu hết dữ liệu người dùng sẽ lưu trên thiết bị, chỉ một số tính năng sử dụng đám mây nhưng ở dạng tùy chọn. “Nếu xử lý dữ liệu cần thiết và được cho phép, chúng tôi sẽ mã hóa, kiểm soát nghiêm ngặt và đặt quyền sở hữu rõ ràng về truy cập, lưu trữ và xóa bỏ”, Yang nói.

Trung Quốc cũng đang theo dõi sát sao việc doanh nghiệp thu thập dữ liệu trên đồ chơi AI. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cuối năm 2025 cho biết đang xây dựng tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng và độ an toàn của thiết bị này, cũng như bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư.

Sau đó, Trung Quốc tiếp tục soạn thảo dự luật mới nhằm kiểm soát dịch vụ AI, cách trí tuệ nhân tạo tương tác với con người, qua đó điều chỉnh vai trò của chúng. Quy định còn yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ phải nhắc nhở người dùng rằng họ đang tương tác với AI, không phải con người. Mục đích nhằm ngăn chặn sự mờ nhạt ranh giới giữa các mối quan hệ ảo và thực.

Theo chuyên gia Yue của Đại học Nhân dân Bắc Kinh, việc đưa AI vào đời sống là điều thú vị, có thể tăng thêm trải nghiệm cuộc sống, tuy nhiên “không thể dạy bạn cách xây dựng các mối quan hệ trong thế giới thực”.

Ver2SolutionTổng Hợp