Tâm Lý Học NTD

Gen Z Việt Nam và cuộc đua “giàu nhanh”: áp lực tài chính, so sánh xã hội và cách họ tự cứu mình

Published

33 giây ago

21 Tháng 2, 2026

Thế hệ Gen Z Việt Nam đang sống giữa kỳ vọng thành công sớm, chi phí sinh hoạt leo thang và mạng xã hội khuếch đại hình mẫu giàu có. Áp lực “phải giàu nhanh” không chỉ là câu chuyện tâm lý mà còn là bài toán tài chính, nghề nghiệp và cách mỗi người chọn đối phó.

Nếu Millennials lớn lên cùng lời khuyên “ổn định rồi tính”, Gen Z lại trưởng thành trong thời kỳ kinh tế biến động nhanh, giá tài sản tăng mạnh và mạng xã hội đẩy chuẩn mực thành công lên cao hơn bao giờ hết. Với Gen Z, thành công không chỉ là có việc làm tốt mà còn phải tích lũy tài sản sớm, phát triển nhiều nguồn thu nhập và thể hiện được phong cách sống đáng mơ ước. Trong bối cảnh này, áp lực “phải giàu nhanh” trở thành cảm nhận chung, vừa đến từ thực tế vừa đến từ so sánh xã hội liên tục.

Áp lực tài chính lẫn kỳ vọng xã hội đang siết Gen Z

Áp lực giàu nhanh trước hết xuất phát từ thực tế kinh tế nhiều thách thức. Giá nhà, xe, dịch vụ và tiêu dùng đều tăng nhanh hơn tốc độ thu nhập trung bình của lao động trẻ. Các khảo sát gần đây tại thị trường Việt Nam cho thấy Gen Z nằm trong nhóm kém an toàn về tài chính, với tỷ lệ cảm nhận bất ổn cao hơn các thế hệ trước. Nhiều người trẻ thú nhận họ cảm thấy khó lập kế hoạch dài hạn khi chi phí sinh hoạt đã chiếm phần lớn thu nhập.

Một sinh viên mới ra trường chia sẻ: “Em không đặt mục tiêu mua nhà ngay, nhưng mọi người xung quanh đều nói nếu không cố thì sau này càng khó. Tự nhiên em thấy bị chậm hơn so với bạn bè, dù mới đi làm được một năm.” Câu chuyện này không hiếm, khi kỳ vọng tự lập tài chính trước tuổi 30 xuất hiện ngày càng phổ biến, tạo ra một chuẩn mực mới mà thế hệ trước không phải đối mặt.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, mạng xã hội là chất xúc tác mạnh mẽ. Hình ảnh người trẻ thành công sớm, sở hữu lifestyle cao cấp, du lịch nhiều và có thu nhập từ nhiều nguồn đã trở thành thước đo mặc định trên TikTok và Instagram. Ở chiều ngược lại, những người chưa đạt được thành tựu có xu hướng tự so sánh, dẫn đến FOMO và cảm giác “phải làm nhiều hơn nữa để không bị bỏ lại phía sau”. Một kỹ sư Gen Z bộc bạch: “Không ai bắt em giàu nhanh cả, nhưng nhìn người ta thành công thì em cảm giác mình đang lãng phí thời gian.”

Tuy nhiên, áp lực giàu nhanh không chỉ là ảo tưởng. Gen Z cũng là thế hệ có tiếp cận tài chính và đầu tư sớm hơn, thể hiện qua việc tiết kiệm, đầu tư, làm thêm và khai thác nguồn thu nhập mới từ công nghệ, thương mại điện tử hay sáng tạo nội dung. Đây vừa là phản ứng với bối cảnh kinh tế, vừa là cách họ tìm hướng đi dài hơi. Điều này cho thấy áp lực không chỉ đến từ việc muốn hơn người khác, mà còn đến từ nỗi lo không đủ để sống tốt trong tương lai.

Từ chật vật đến chủ động: Gen Z đang tự định nghĩa lại con đường làm giàu

Dù phải đối mặt với nhiều bất lợi, thế hệ Gen Z không hoàn toàn bị động. Nhiều khảo sát cho thấy họ bắt đầu tiết kiệm từ rất sớm, lên kế hoạch tài chính cá nhân và tham gia đầu tư phổ thông như gửi tiết kiệm, chứng khoán, tài sản số hay khởi nghiệp nhỏ. Với Gen Z, tự do tài chính không chỉ là con số mà còn là khả năng lựa chọn và kiểm soát cuộc sống.

Một bạn nữ 24 tuổi làm sáng tạo nội dung cho biết: “Em không muốn giàu nhanh theo kiểu may rủi. Em muốn có tiền đủ để không phụ thuộc ai, có thể nghỉ vài tháng để học cái mới mà không lo nợ.” Đây là góc nhìn cho thấy sự dịch chuyển giá trị, khi mục tiêu không chỉ là giàu mà là tự do và linh hoạt.

Song song với sự chủ động, Gen Z cũng đối mặt với những giới hạn riêng. Nhiều người chưa có kiến thức tài chính đủ vững nhưng vẫn tham gia thị trường đầu tư vì sợ bỏ lỡ cơ hội. Một số bị cuốn vào giao dịch nhanh, đầu tư nóng và kỳ vọng lợi nhuận cao trong thời gian ngắn. Khi thất bại, họ lại rơi vào vòng lặp so sánh và mất tự tin. Áp lực giàu nhanh vì thế trở thành con dao hai lưỡi, vừa thúc đẩy học hỏi vừa dễ tạo ra sự bào mòn tâm lý.

Về lâu dài, cách Gen Z đối phó với áp lực này sẽ góp phần định hình lại quan niệm về giàu có. Thay vì mô hình truyền thống “đi làm – thăng chức – mua nhà”, nhiều người chọn sự đa dạng trong nguồn thu, ưu tiên cân bằng và trải nghiệm, chấp nhận thay đổi nghề nghiệp và học kỹ năng mới. Con đường giàu có vì vậy không còn là một lộ trình tuyến tính mà linh hoạt hơn, rủi ro hơn nhưng cũng mở rộng hơn.

Áp lực phải giàu nhanh phản ánh sự giao thoa giữa kỳ vọng xã hội, thực tế kinh tế và tâm lý thế hệ trong thời kỳ chuyển đổi. Với Gen Z Việt Nam, đó vừa là thách thức vừa là động lực. Họ có thể chưa sở hữu nhiều tài sản, nhưng lại sở hữu sự nhạy bén, tốc độ thích ứng và tư duy tài chính sớm hơn. Cách họ lựa chọn cân bằng giữa tham vọng và khả năng sẽ định nghĩa lại tiêu chuẩn thành công trong thập kỷ tới.

Ver2Solution theo Đời Sống Pháp Luật

Tâm Lý Học NTD

1,4 triệu thanh niên ba không

Published

4 tuần ago

27 Tháng 1, 2026

Admin Admin

Ba tháng cuối năm 2025, cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên trong tình trạng ba không: không việc làm, không học tập, không tham gia đào tạo nghề, chiếm 10% tổng số thanh niên.

Theo báo cáo tình hình lao động, việc làm quý 4 năm nay của Cục Thống kê, số thanh thiếu niên (tuổi 15-24) không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo giảm 169.000 người so với quý trước nhưng tăng 124.000 người so với cùng kỳ năm 2024.

Tỷ lệ thanh niên “ba không” ở khu vực nông thôn cao hơn thành thị, lần lượt là 11,7% và 8%. Nữ thanh niên chiếm tỷ lệ cao hơn nam, ở mức 12% so với 8,3%.

Cục Thống kê cho biết tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên độ tuổi 15-24 trong quý tư 2025 ở mức 9%, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước, đồng thời tăng so với quý ba 2025 và cùng kỳ năm trước. Riêng khu vực thành thị, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên vượt 11%.

Theo cơ quan thống kê, tỷ lệ thất nghiệp và số thanh niên “ba không” duy trì ở mức cao phản ánh những khó khăn của người trẻ trong quá trình tìm kiếm việc làm. Do đó, cơ quan chức năng cần chú trọng phân luồng sớm, định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp năng lực cá nhân, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Nhìn ra các nước trong khu vực, tỷ lệ này ở mức tương đương hoặc thấp hơn.

Tại Thái Lan, tỷ lệ “ba không” (NEET) của thanh niên dao động trong khoảng 12,8–15% theo số liệu thống kê năm 2024 của WorldBank và UNICEF. Tại Indonesia, con số lên tới 17–18%, đưa nước này vào nhóm các nước Đông Nam Á có tỷ lệ thanh niên “ba không” cao nhất. Philippines cũng có tỷ lệ NEET 12–13%, tập trung chủ yếu vào nhóm thanh niên ở khu vực đô thị nghèo.

Tại Trung Quốc, nguyên nhân hình thành NEET lại tương đối đặc thù. Theo ILO, tỷ lệ ba không của thanh niên Trung Quốc gần đây dao động khoảng 15–17%, cao hơn Việt Nam nhưng thấp hơn mức trung bình toàn cầu.

Tính chung ở các độ tuổi, quý tư 2025 cả nước ta ghi nhận 2,14 triệu người, tương đương 4% lực lượng lao động, không được sử dụng hết tiềm năng. Tỷ lệ này ở thành thị là 3,8% và nông thôn hơn 4%. Nhóm này gồm người thất nghiệp, thiếu việc làm và ngoài lực lượng lao động nhưng sẵn sàng làm việc.

Cục Thống kê nhận định trong điều kiện kinh tế bình thường, lực lượng lao động không được sử dụng hết tiềm năng luôn tồn tại và thường tăng khi nền kinh tế chịu các cú sốc lớn. Thực tế, tỷ lệ này tăng mạnh từ quý I/2020, đạt đỉnh vào quý III/2021, sau đó giảm dần và dao động quanh mức 4%.

Nhìn chung, thị trường lao động quý IV/2025 cơ bản ổn định song vẫn xuất hiện một số dấu hiệu cần theo dõi khi số người thiếu việc làm tăng nhẹ. Cụ thể, khoảng 784.000 người thiếu việc làm, tăng 88.000 so với quý III/2025 và hơn 19.000 người so với cùng kỳ năm 2024.

Ver2Solution theo VNexpress

Tâm Lý Học NTD

Trào lưu người trẻ đi bar lúc bình minh, sự thay đổi thói quen theo nhu cầu mới

Published

4 tuần ago

27 Tháng 1, 2026

Admin Admin

Thay vì tiệc tùng thâu đêm với rượu mạnh, người trẻ tại Seoul, London hay Toronto đang chuyển sang trào lưu người trẻ đi “club” lúc 5h sáng, uống cà phê và khiêu vũ để nạp năng lượng.

Sáng thứ 7 cuối tháng 10/2025, Park Jihyun, 29 tuổi, ở Seoul (Hàn Quốc) thức dậy lúc 5h30. Thay vì váy ngắn và giày cao gót, cô mặc đồ tập, xỏ giày thể thao, chạy bộ 8 km đến điểm tiệc tùng tại quận Yongsan-gu.

Park là thành viên của “Coffee Rave” – sự kiện do Câu lạc bộ Cà phê sáng Seoul (SMCC) tổ chức. Ra mắt từ tháng 5/2025, mô hình này nhanh chóng thu hút hàng trăm người rời giường lúc bình minh để khiêu vũ.

Với giá vé 20.000 won (khoảng 370.000 đồng), người tham gia xếp hàng từ 7h sáng. Khi DJ chơi nhạc lúc 8h, đám đông bắt đầu nhảy múa dưới ánh sáng ban ngày, trên tay là Americano đá hoặc matcha thay vì cocktail hay bia. “Dù sáng sớm và không có rượu, ai nấy đều phấn chấn bắt đầu ngày mới”, Park Jae-hyun, người sáng lập SMCC nói.

Mô hình “tiệc tỉnh táo” (sober rave) từng được các tổ chức như Daybreaker (New York) hay Morning Gloryville (London) duy trì hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, xu hướng này gần đây bùng nổ trở lại và lan rộng đến các tiệm bánh, quán cà phê từ Brisbane (Australia), Mumbai (Ấn Độ) đến Paris (Pháp). Đây là nơi quy tụ của Gen Z và Millennials – những thế hệ ngày càng ưu tiên giấc ngủ và sức khỏe tâm thần.

Trào lưu quẩy trong club từ sáng sớm - 1 — Những buổi đi club không uống rượu của người trẻ diễn ra ở những địa điểm bất ngờ, bao gồm cả tiệm bánh. Hình ảnh trên ghi lại một khoảnh khắc vui vẻ tại một buổi “Bakery Session” ở Paris. Ảnh: *Laura Hucheloup*

Tại Pháp, DJ Alexis Duvivier (nghệ danh Aazar) khởi xướng mô hình “rave tiệm bánh”. Năm 2019, hình ảnh anh chơi nhạc bên những khay bánh baguette đầy ắp từng gây bão mạng xã hội.

Hơn cả giải trí, phong trào này được xem là “thuốc giải” cho áp lực xã hội hiện đại. Tại Hàn Quốc, nơi văn hóa làm việc khắc nghiệt và tỷ lệ trầm cảm cao, giới trẻ tìm đến đây để xả stress lành mạnh. Park Jihyun cho biết những buổi tiệc cà phê giúp người hướng nội như cô thoát khỏi vỏ bọc và tìm thấy cộng đồng “người dậy sớm” – nhóm vốn lạc lõng giữa văn hóa nhậu nhẹt về đêm.

Câu chuyện tương tự diễn ra tại Anh. DJ Vishal Kamle (31 tuổi) ở London bắt đầu đưa tiệc không cồn vào các quán cà phê vì không còn muốn thức trắng đêm. Báo cáo tiêu dùng năm 2025 tại Anh cho thấy 61% người trẻ 18-30 tuổi hạn chế đi chơi đêm do áp lực tài chính và lo ngại an toàn.

“Mọi người đang khao khát những kết nối chân thật sau thời gian dài chịu đựng lo âu xã hội”, Matthew Campoli, đồng sáng lập The Coffee Party tại Toronto (Canada) nhận định.

Trào lưu quẩy trong club từ sáng sớm - 2 — Người trẻ Hàn Quốc từ chối tiệc tùng thâu đêm, ưu tiên tham gia các câu lạc bộ chạy, mong muốn giao lưu với bạn bè và đồng nghiệp mà không cần đến rượu, bia. Ảnh: *Keun*

Thực tế, những kết nối này mang lại giá trị thật. Franklin Vaz (33 tuổi) đã gặp bạn gái hiện tại khi xếp hàng chờ đồ uống tại một sự kiện. Điểm chung của họ là yêu chạy bộ và lối sống sạch.

Buổi hẹn đầu tiên của cả hai diễn ra hai ngày sau đó, bằng một cuộc chạy marathon 21 km.

Ver2Solution theo VNexpress

Xu Hướng

Streamer Việt Nam được xem nhiều nhất thế giới

Published

2 tháng ago

20 Tháng 12, 2025

Admin Admin

Hoàng Luân, Bình luận viên Liên Minh Huyền Thoại Việt Nam, dẫn đầu trong danh sách streamer có lượng người xem cao nhất thế giới tháng qua. Streamer Việt Nam được xem nhiều nhất thế giới.

Báo cáo trong tháng 11 của nền tảng phân tích Streams Charts cho thấy Hoàng Luân, nhà phát sóng người Việt là YouTuber có lượng xem đồng thời cao nhất của YouTube Gaming. Cụ thể, hai giải vô địch Liên Minh Huyền Thoại và Liên Quân Mobile đã giúp tổng theo dõi của các kênh này tăng trưởng mạnh.

Kết thúc vào đầu tháng 11, chung kết thế giới Liên Minh Huyền Thoại chứng kiến mùa giải đi xuống về mức độ hấp dẫn. Chức vô địch thứ 3 liên tiếp của T1 cũng không giúp lôi kéo thêm người xem ở các thị trường phương Tây vốn lệch múi giờ. Đồng thời, màn trình diễn kém cỏi của các tổ chức chức châu Mỹ cũng gây thất thoát lượng khán giả Brazil, vốn là một trong những thị trường quan trọng nhất.

Danh sách streamer đạt lượng xem đồng thời cao nhất trên YouTube tháng 11. Ảnh: Streams Charts.

Việt Nam nằm trong số ít khu vực có sự tăng trưởng mạnh về người xem Liên Minh Huyền Thoại. T1 và LCK trở thành chủ đề được quan tâm bởi người trẻ trong nước, bên cạnh các môn thể thao truyền thống. Trận chung kết vừa qua ghi nhận hơn 1,3 triệu khán giả Việt Nam xem đồng thời. Kênh phát sóng đồng thời (co-stream) của Hoàng Luân cũng đạt được khoảng 420.000 người xem lúc cao nhất. Thành tích này biến nhà sáng tạo người Việt trở thành YouTuber Gaming được xem nhiều nhất trên toàn cầu trong tháng 11.

Giải vô địch Liên Quân Mobile thế giới AIC diễn ra tại Hà Nội vừa qua cũng được đặt kỳ vọng về lượng khán giả bùng nổ. Tuy nhiên, các đại diện nước chủ nhà thi đấu kém cỏi, tiếp tục để thua Thái Lan, Đài Bắc (Trung Quốc) từ sớm. Điều này ảnh hưởng lớn đến lượng khán giả theo dõi vòng chung kết.

Trong tháng 12, vòng chung kết những tựa game quan trọng cũng đang diễn ra. PUBG và PUBG Mobile kết hợp tổ chức tại Thái Lan. Việt Nam hiện có 3 đại diện tiến sâu vào vòng cuối. Giải thưởng cho đội vô địch trò chơi lên đến 500.000 USD. Đồng thời, người chơi hay nhất sẽ nhận được một chiếc Porsche Cayenne.

Ngoài ra, nhiều đội game đại diện Việt Nam cũng sẽ tham dự SEA Games 33. Năm nay có 4 trò chơi thi đấu chính thức gồm FC Mobile, Liên Quân Mobile, Mobile Legend: Bang Bang và FreeFire. Ngoài ra, Audition sẽ góp mặt dưới hình thức môn biểu diễn, không tính vào bảng tổng sắp huy chương.

Ver2Solution theo ZNews